De mantelzorger komt in beeld als voorliggende oplossing als een inwoner een Wmo-voorziening aanvraagt. Mogelijkheden die vanuit het eigen netwerk een oplossing bieden, gaan voor toekenning van een Wmo-voorziening. In de wet is dit opgenomen.
Een aandachtspunt is de zgn. ‘kapitalisering van de mantelzorg’. Het gaat er dan om of en mantelzorger verplicht kan worden structurele ondersteuning te bieden, bijvoorbeeld door wekelijks schoonmaakwerkzaamheden in het huis van de cliënt te verrichten. Jurisprudentie wijst op twee kanten:
Vanuit ‘gebruikelijke hulp’ is het normaal dat huisgenoten elkaar bij staan. Dat is mee te wegen bij aanvragen voor individuele begeleiding of voor huishoudelijke klussen (zie ook § 3.1).
Het staat de gemeenten niet vrij om automatisch aan niet-huisgenoten vormen van mantelzorg ‘op te dringen’. Er is een uitspraak van de CRvB dat de huishoudelijke hulp van een dochter aan haar moeder niet als mantelzorg aangemerkt kan worden, omdat zij niet bereid is de hulp te leveren zonder betaling.
Casus: is hulp in het huishouden door dochter mantelzorg of niet
Het standpunt van de gemeente (Etten-Leur) is dat zij een beroep kon doen op haar eigen sociale netwerk, in dit geval haar dochter. Daarbij werd meegewogen dat twee uur zorg per week beperkt van omvang is, de dochter in de buurt woont en geen betaalde baan elders heeft. Volgens het college mag van de dochter verlangd worden dat zij de zorg blijft leveren zolang haar persoonlijke situatie niet wijzigt.
De uitspraak van de CRvB houdt in:
- dat de Wmo 2015 geen aanknopingspunten biedt voor gemeenten om mantelzorg verplicht te stellen, ook niet als de gemeente tot het oordeel komt dat de potentiële mantelzorger geen belemmeringen heeft om dit te doen (zoals een baan, wonen op grote afstand e.d.)
- als de mantelzorger alleen tegen betaling ondersteuning wil leveren, er geen sprake is van mantelzorg. De cliënt heeft dan recht op een maatwerkvoorziening.
Hoofdstuk 5.
Artikel 5.7.
Mantelzorg
Onderdeel van Besluit Maatschappelijke ondersteuning: Nadere regels Wmo 2024