Art. 4.6 Geactualiseerd archeologibeleid en onderzoeksagenda archeologie gemeente Vijfheerenlanden

Rivierduinen Waar in de gemeente bevinden zich nog andere (onbekende) rivierduinen? In hoeverre en in welke periode(n) waren deze bewoonbaar en thans nog intact? Bewoonbaarheid van riviersystemen In hoeverre zijn de overslaggronden en/of crevassecomplexen, die zich onder andere langs de Lek, Zijderveld en Hagestein stroomgordels bevinden, in het verleden bewoonbaar geweest? Is er in het noordelijk deel van de gemeente (het zogenaamde stroomgordelknooppunt) sprake van intacte stroomgordelafzettingen of toch overwegend komafzettingen? Hoeveel potentiële bewoningsniveaus zijn daar op basis van de aanwezige stroomgordels te onderscheiden? In hoeverre zijn deze niveaus nog intact? Komen er nog meer crevassecomplexen (of nog niet bekende stroomgordels voor in het komgebied? Zo ja, aan welke stroomgordels kunnen deze crevassecomplexen worden gekoppeld en waren deze crevasses potentieel bewoonbaar? Hoe zag het landschap en de vegetatie er in de diverse archeologische perioden er uit? Wat zegt dit over een mogelijke aan- of afwezigheid van archeologische en paleo-ecologische resten? Waar bevond zich mogelijke bewoning en wat is de aard hiervan? Hoe zag het paleoreliëf van het pleistocene rivierenlandschap eruit en hoe diep ligt het? Hoe ontwikkelde het landschap aan het begin van het Holoceen zich? Hoe diep liggen de oudere stroomgordels en in hoeverre boden deze bewoningsmogelijkheden? Bood de Hagesteinse stroomgordel mogelijkheden voor vroegmiddeleeuwse bewoning? Waar kan bewoning uit de Vroege Middeleeuwen verwacht worden? Wat is de aard van deze bewoning? Waar lagen de waterscheidingen en kunnen eventueel verdwenen veenstromen worden aangewezen? Uiterwaarden In hoeverre bevinden zich onder de afzettingen van de uiterwaarden van Lek en Linge (intacte resten van) oudere stroomgordels? Welk verband kan er worden gelegd tussen de locatie van eventuele aangetroffen baggervondsten en de oorspronkelijke plaats en context van de vondsten? Waar in de uiterwaarden (van Lek en Linge) kunnen scheepsresten worden aangetroffen? Jager/verzamelaars Welke uitspraken kunnen worden gedaan over de aard, omvang en ontwikkeling van de Mesolitische bewoning en overige activiteiten op de rivierduinen? Is er sprake verschillende actviteitenzones op de top en op de flanken van het rivierduin Zijn er aanwijzingen voor de aanwezigheid van afvallagen rondom het rivierduin heen? Vroege en late landbouwers en staatssamenlevingen Thema: de ontwikkeling van het cultuurlandschap Hoe richtte men het landschap in en in hoeverre werd daarbij gebruik gemaakt van het natuurlijke landschap? Is sprake van erfafscheidingen en zo ja, hoe zagen deze eruit? Werd de huisplaats, na het in onbruik raken, nog steeds bezocht? Wat deed men daar en welke betekenis kan daaraan verbonden worden? Hoe onderhield men contact met elkaar, via water of via wegen over land? Zowel met nederzettingen in de directe nabijheid (enkele kilometers), als met nederzettingen elders in het rivierengebied? Is er een landschappelijke link te leggen tussen de verschillende vindplaatsen? Met andere woorden, liggen de vindplaatsen in dezelfde of vergelijkbare landschappelijke context, of zijn er verschillen? Zo ja, hoe kunnen die verschillen worden verklaard? Waar zouden resten van bewoning uit de Romeinse tijd aanwezig kunnen zijn? Wat is de aard van deze bewoning? Waar bevinden in de gemeente zich de (mogelijke) wegen uit de periode van de late landbouwers (Midden-Bronstijd tot en met de Vroege Middeleeuwen)? Thema: archeologische verschijningsvormen van huishouden en lokale gemeenschap (nederzettingen en grafvelden) Welke uitspraken kunnen worden gedaan over de omvang (aantal huisplaatsen), inrichting en begrenzing van het nederzettingsterrein, en de ontwikkelingen daarin? In hoeverre is sprake van bewoningscontinuïteit en zijn bewoningshiaten herkenbaar? Wat kunnen de redenen zijn voor bewoningshiaten? Hoe richtte men het erf in en hoe gebruikte men de ruimte? Zijn er activiteitenzones waarneembaar? Welke activiteiten vonden plaats op de erven en zijn er verschillen zichtbaar tussen de erven (met andere woorden: is sprake van specialisatie)? Welke functie hadden de gebouwen? Welke huistypen worden aangetroffen? Is er een ontwikkeling in de huistypen waarneembaar? Is er sprake van meerdere bewoningsfasen? Is er sprake van een nederzettingensysteem met een bepaalde hiërarchie? Hoe maakte men gebruik van het landschap buiten de nederzetting? Waar kunnen zich grafvelden of rituele deposities bevinden? En waar bevonden zich akkers / weidegebieden /jachtgebieden / infrastructuur? Thema: productie, distributie en gebruik van mobilia In hoeverre was er sprake van lokale vervaardiging van gebruiksgoederen (aardewerk, vuurstenen en natuurstenen werktuigen)? In hoeverre was er sprake van geïmporteerde grondstoffen en gebruiksgoederen? In hoeverre is sprake van specialisatie per huishouden en/of per nederzetting? Bij een vindplaats uit de Romeinse tijd: In hoeverre werd er geproduceerd voor de ‘Romeinen’? Wat zegt dit over de mate van romanisering van het gebied? Thema: productie en distributie van voedsel Hoe zag het dieet van de bewoners van de huisplaats(en) eruit? Wat was de verhouding tussen akkerbouw, veeteelt, jagen/verzamelen en visvangst? Welke gewassen werden verbouwd? Waar werden de gewassen verbouwd? Wat was de omvang van de akkers en hoe lang bleven ze in gebruik? Welke leeftijdsopbouw en soortenvariatie kende de (eventuele) veestapel? Was het vee voor eigen consumptie of voor handel bestemd? Zijn er aanwijzingen voor greppels of andere vormen van percelering? Welke bijzondere voedselgewassen en specerijen (dus buiten het bekende granenspectrum) werden door de bewoners van de nederzetting verbouwd en/of genuttigd? Thema: Limes In hoeverre was er binnen het gebied van Vijfheerenlanden sprake van interactie tussen ‘Romeinen’ en de inheemse bevolking? In welke mate leverden de bewoners een bijdrage aan de bevoorrading van het Romeinse leger langs de limes? Literatuur Arnoldussen, S., 2008. A living landscape. Bronze Age settlement sites in the Dutch river area (c.2000-800 BC). Leiden. Bergman, W.A. & C.C. Kalisvaart, 2010. Leerdam, plangebied Broekgraaf. Inventariserend veldonderzoek (verkennende en karterende fase). BAAC-rapport V-10.0269. BAAC. Breda, W.A. van, 2014. Archeologisch onderzoek peilgebied Middelbroek, Ameide en Tienhoven (gemeente Zederik). Grontmij Archeologische Rapporten 1459. Grontmij. Coppens, C. & E. Goossens, 2019. Verkennend booronderzoek Archeologie A27 HH Zuid. Arcadis Archeologische Rapporten 197. Arcadis Coppens, C., 2019. Verkennend booronderzoek Archeologie A27 HH Noord. Arcadis Archeologische Rapporten 196. Arcadis. Fafianie, T. & E. Stades-Vischer, 2010. Vianen: geschiedenis en architectuur. Monumenteninventarisatie Provincie Utrecht 36. Zeist/Utrecht. Fijma, P., 2010. Archeologisch onderzoek MER Dijkverbetering Diefdijklinie. Inventariserend Veldonderzoek. Grontmij Archeologische Rapporten 834. Grontmij. Hebinck, K., 2019. Archeologisch bureau- en booronderzoek voor zes weilanddepots te Hei- en Boeicop en Schoonrewoerd, gemeente Vijfheerenlanden. Zuidnederlandse Archeologische Notities 700. VUhbs Jansen, H., 2006. Archeologisch onderzoek golfbaan De Bolgerijsche. Inventariserend Veldonderzoek. Grontmij Archeologische Rapporten 206. Grontmij. Knippenberg, S. & P. van den Bos, 2009. Hekken en losse vondsten langs de A2. Een archeologische opgraving van bronstijdpercelen nabij Zijderveld en een archeologische begeleiding van de wegverbreding A2 knooppunt Everdingen tot aansluiting Everdingen. Archol-rapport 86. Leiden. Oude Rengerink, J.A.M., 2000. Uiterwaardinrichting Vianen en Everdingen, inrichting zuidelijke lekuiterwaarden (IZL); aanvullende archeologische inventarisatie (AAI). RAAP-rapport 533. RAAP.

specifieke onderzoeksvragen

Rechtspraak bij dit artikel