Art. 4.2 Water- en Rioleringsprogramma Gouda 2024 t/m 2028

4.2.1 Klimaatadaptatie Klimaatverandering zorgt voor hevigere neerslag, langdurige droogte, extreme hitte en stijging van de zeespiegel. Voor de gemeente Gouda betekent dit bijvoorbeeld meer wateroverlast door hoosbuien en lage grondwaterpeilen in droge zomers. Binnen het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) hebben overheden afgesproken om Nederland in 2050 klimaatadaptief en waterrobuust ingericht te hebben. Rekening houden met klimaatadaptatie hoort bij de uitvoering van de gemeentelijke watertaken. Als de gemeente geen rekening houdt met toename van neerslag, neemt de kans op wateroverlast toe. Op een aantal thema’s heeft het proces van klimaatadaptatie een sterke overlap met de invulling van de gemeentelijke watertaken, maar er zijn ook verschillen in scope en bekostiging. Klimaatadaptatie beslaat heel Gouda (publiek en privaat terrein) en hierbij zijn veel partijen belanghebbende. Klimaatadaptatie wordt dan ook als een gezamenlijke verantwoordelijkheid gezien, waar ook in overleg iedere belanghebbende financieel bijdraagt. Het WRP gaat over de gemeentelijke watertaken: afvalwater, hemelwater en grondwater. De maatregelen die de gemeente hiervoor neemt, worden volledig vanuit de gemeentelijke rioolheffing bekostigd. Vanwege de sterke overlap nemen we in dit WRP de vier klimaatadaptatiethema’s hevige neerslag, langdurige droogte, extreme hitte en gevolgbeperking overstromingen mee. Maatregelen die niet een rechtstreekse relatie met de gemeentelijke watertaken hebben en bijvoorbeeld alleen gericht zijn op hitte en veiligheid worden niet bekostigd uit de rioolheffing 10 Wettelijk gezien mogen maatregelen die geen relatie hebben met de gemeentelijke watertaken niet worden bekostigd uit de rioolheffing. Deze maatregelen worden bekostigd uit de algemene middelen.. Voor het aanpassen van de fysieke leefomgeving heeft de gemeente in het GRP 2019-2023 gekozen voor een realistisch ambitieniveau11 Scenario “Midden”: Rioolvervangingen worden met aandacht voor klimaatadaptatie uitgevoerd (robuustheid riolering tot en met Bui09 mede door aanpassing buitenruimte voor berging en afvoer). De klimaatopgaven uit de stresstest worden meegekoppeld voor de openbare terreinen. Het gekozen scenario “Midden” baseert zich op de huidige gehanteerde kostprijs bij rioolvervangingen: 3200 euro per strekkende meter “van gevel tot gevel”. Dit bedrag is in het verleden realistisch gebleken voor Gouda vanwege de complexiteit in rioolvervangingen in de oudere wijken van Gouda. Vaak is maatwerk nodig, soms binnen straten, om huisaansluitingen naar de voorkant te brengen, grondwaterproblemen aan te pakken en te anticiperen op verzakte huisaansluitingen. Wel is de verwachting dat dit bedrag in de toekomst lager kan zijn, zodra de oudere wijken zijn aangepakt en de nieuwere (minder complexe) wijken aan de beurt zijn., waarbij de ambities uit de vorige planperiode worden voortgezet. Dit betekent dat de gemeente klimaatadaptatie meeneemt als integraal onderdeel van het werken en bij vervangingen direct de openbare ruimte klimaatadaptief maakt. Alle klimaatmaatregelen die extra berging creëren, zorgen voor minder druk op het riool. Er worden echter geen autonome maatregelen voor klimaatadaptatie uitgevoerd of naar voren getrokken voor klimaatadaptatie alleen. In bestaand stedelijk gebied accepteert de gemeente hinder en overlast door plassen op straat of in het groen. De gemeente streeft er echter naar om schade aan panden of onbegaanbare hoofdwegen te voorkomen. Tabel 1 Gehanteerde categorieën wateroverlast voor bestaand stedelijk gebied Categorie Omschrijving Hinder Mogelijk kortdurend en gecontroleerd regenwater op straat zonder gezondheidsrisico’s en beperkte risico’s voor milieu; geen bescherming tegen schade nodig. Lokale vernatting en/of verdroging wordt zoveel mogelijk voorkomen Overlast Mogelijk langdurig regenwater op straat met gezondheidsrisico’s tot gevolg maar zonder dat essentiële (gebruiks-) functies wegvallen. Mogelijk ongewenste risico’s voor milieu en op aangegeven plekken bescherming tegen waterschade nodig. Schade Langdurig en overmatig water op straat van een dusdanige omvang dat schade aan eigendommen optreedt en/of essentiële (gebruiks-) functies wegvallen. Hoofdwegen zijn niet meer begaanbaar. Nieuwbouw moet meteen klimaatadaptief worden aangelegd en voldoen aan de eisen vanuit het Convenant Klimaatadaptief Bouwen van de Provincie Zuid-Holland 12 https://bouwadaptief.nl/doelen-en-eisen/ Deze afspraken zijn landelijk enigszins aangepast en vastgelegd in de Landelijke Maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving.. De gemeente legt deze eisen vast in het omgevingsplan en eventuele anterieure overeenkomsten of kavelpaspoorten. Daarnaast moeten grote nieuwbouwplannen ook voldoen aan de eisen voor o.a. waterberging in de waterschapsverordening van Rijnland. De eisen die te maken hebben met de gemeentelijke watertaken zijn in de onderstaande tabel opgenomen. Voor het klimaatadaptief maken van Gouda hanteert de gemeente de volgende uitgangspunten: Situatie Wateroverlast Nieuw-bouw Eisen: In het plangebied treedt bij extreem hevige neerslag (1/100 jaar: 70 mm/1 uur) geen schade op aan bebouwing, infrastructuur en aan vitale voorzieningen. Bij een bui met een kans van 1/250 jaar: 90 mm/1 uur) blijven hoofdwegen bereikbaar en drinkwater en energie beschikbaar. Op privaat terrein wordt 50 mm/1 uur neerslag 13Voor grote nieuwbouwontwikkeling gaat de waterschapsverordening van het Hoogheemraadschap van Rijnland uit van 90mm bergen in 24uur. over bebouwd en verhard oppervlak geïnfiltreerd, vastgehouden en/of geborgen in voorzieningen op privaat terrein of in daarvoor bestemde extra voorzieningen in het plangebied. De voorzieningen voeren de eerste 24 uur na de bui vertraagd af en zijn in maximaal 60 uur weer beschikbaar. Op -aan de gemeente over te dragen- openbaar gebied wordt ook 50 mm/ 1 uur neerslag over bebouwd en verhard oppervlak geïnfiltreerd, vastgehouden en/of geborgen en vervolgens vertraagd afgevoerd. Geen water op straat bij een bui van 29,4 mm in een uur (Bui 09) 14 Uitgaande van het nieuw aan te leggen ontwerppeil van de straat.. In de historische binnenstad of bij bebouwing op staal kan hiervan afgeweken worden, als dit tot overlast leidt bij verzakte bebouwing. De (grond)waterpeilen in zowel het plangebied als de omgeving en de zoetwaterbeschikbaarheid in de bodem zijn sturend in de functiekeuze, systeemkeuze en inrichting van het plangebied. De inrichting van het plangebied is infiltratieneutraal bij uitbreidingslocaties en infiltratiepositief bij herontwikkeling (minimaal 50% van de jaarneerslagsom, afhankelijk van bodemtype). Bij het ontwerp en de inrichting wordt ingezet op drinkwaterbesparing, regenwaterbenutting en verbetering van de waterkwaliteit. Vitale en kwetsbare functies moeten bestand zijn tegen langdurige droogte. Het bouwpeil van de woningen is ten minste 30 cm boven de ontworpen as-weg, zodat bij extreme neerslag en bij beperkte overstromingen het water niet de woning in kan stromen. Bestaand stedelijk gebied Hinder door kortdurend en gecontroleerd water op straat of in het groen is acceptabel en onderdeel van het functioneren van het rioleringssysteem Overlast door langdurig water op straat en overstortingen wordt zoveel mogelijk vermeden, maar is toegestaan in bestaand stedelijk gebied. De gemeente streeft 15 In sommige delen van Gouda (Bijvoorbeeld het centrum en korte Akkeren) is dit streven niet goed te halen vanwege historische bebouwing of funderingsproblematiek. Daarnaast is de gemeente afhankelijk van ruimtelijke mogelijkheden en van medewerking van perceeleigenaren. ernaar om de buitenruimte in bestaand gebied zo in te richten dat er geen schade aan panden optreedt of hoofdwegen onbegaanbaar worden bij extreem hevige neerslag (1/100 jaar: 70 mm/1 uur). Bij integrale ophoogprojecten worden kolkenstelsels met onvoldoende capaciteit vervangen door regenwaterriolering. Bij het ontwerp van riolering 16 Bij nieuwbouw en vervanging van riolering hanteert de gemeente het uitgangspunt van geen water op straat bij een bui van 29,4 mm in een uur (Bui 09) 17 Uitgaande van het nieuw aan te leggen ontwerppeil van de straat.. In de historische binnenstad of bij bebouwing op staal kan hiervan afgeweken worden, als deze dit uitgangspunt tot overlast leidt bij verzakte bebouwing. Bestaand particulier terrein De gemeente stimuleert perceeleigenaren om regenwater te bergen en eventueel te infiltreren om wateroverlast en droogte te voorkomen. De gemeente continueert de stimuleringsregeling voor de aanleg van groen-blauwe daken. De gemeente streeft ernaar dat particulieren op eigen terrein 50 mm water kunnen bergen en onderzoekt de mogelijkheden om eisen op te nemen in het omgevingsplan voor berging en infiltratie op eigen terrein in bestaand bebouwd gebied.

Klaar voor de toekomst

Rechtspraak bij dit artikel