Voor de meeste grotere bomen is een kapvergunning (omgevingsvergunning voor de activiteit kappen) nodig. De kapregels gelden voor iedereen, ook voor de gemeente en andere overheden. De vigerende regels staan in de APV, te zijner tijd om te zetten in planregels fysieke leefomgeving behorend bij het Omgevingsplan.
De kapregels moeten eenvoudig en voor iedereen duidelijk zijn. Voor iedere boom met een bepaalde stamomtrek is een kapvergunning nodig om de boom te mogen verwijderen 13 De grootte van de stamomtrek waarvoor een kapvergunningplicht geldt is vastgelegd in de APV.. Daarmee ligt de focus op de bescherming van waardevolle kroonvolumes die moeilijk met herplant vervangen kunnen worden omdat het jaren duurt voor dit is terug gegroeid. Apeldoorn stapt hiermee af van de kapvergunningvrije gebieden, waaronder veel hittegevoelige woonwijken.
Naast de kapregels voor grotere bomen, zijn bijzonderen toekomstbomen altijd kapvergunningplichtig, ongeacht hun maat.
Beoordelingskader voor kapaanvragen
Behoud van bomen is het uitgangspunt, maar uiteindelijk is het beoordelen van een kapaanvraag altijd een afweging tussen het verwijderingsbelang en het behoudsbelang. Hoe groot het behoudsbelang ook is, als het verwijderingsbelang groter is, dan wordt de vergunning in beginsel verleend. Het gaat echter niet alleen om behoud van die ene boom, maar om het bomenbestand en de omgevingskwaliteit als geheel en wat je doet om het effect daarop tot een minimum te beperken.
Belangrijkste criteria voor de beoordeling van het verwijderingsbelang:
Einde levensloop van de boom
Gevaarlijke en onveilige situaties, bijvoorbeeld voor verkeer
Ernstige schade veroorzaakt door de boom, bijvoorbeeld aan fundering, gevel of riolering. Hierbij wordt in de beoordeling meegenomen of de situatie omkeerbaar of onomkeerbaar is.
Kwaliteitsverbetering, bijvoorbeeld omdat in betere groeiplaatsen kan worden geïnvesteerd door kap of dat de kap van de gezonde boom de groei van de buurbomen ten goede komt.
Realisatie van een project dat van groot maatschappelijk belang is, zoals woningbouw of aan te leggen infrastructuur. Hierbij is het van belang dat vooraf (in de initiatieffase) goed is geïnventariseerd (via een Bomen Effect Analyse) of het project te realiseren is met behoud en inpassing van de aanwezige gezonde bomen. Een kapaanvraag voortkomend uit een dergelijk project zal in voorkomende gevallen onderdeel zijn van een inrichtingsplan
Criteria voor beoordeling van het behoudsbelang zijn afgeleid van de in hoofdstuk 2 benoemde waarden van bomen:
Klimaatbestendigheid: bijdrage van bomen aan het tegengaan van hittestress; zeker in buurten met een lagere kroonbedekking kan dit zwaar wegen
Natuur: de ecologische waarde van de boom of de waarde van de boom als onderdeel van de groenstructuur. Bij (vermoeden van) een vaste verblijfplaats van een beschermde soort is nader onderzoek nodig
Identiteit: de mate waarin de boom bijdraagt aan het karakter van de buurt (stads- en dorpsschoon), de landschappelijke en/of de cultuurhistorische waarde
Gezondheid: belang van de boom voor leefbaarheid buurt, voor educatie en/of recreatie.
Aanvullend wordt bij de beoordeling van het behoudsbelang de extra waarde van een boom meegewogen in het besluit als deze een bijzondere boom, een groenstructuurboom of een toekomstboom is.
Al deze punten voor de beoordeling van een kapaanvraag worden verder uitgewerkt in het beoordelingskader. We communiceren hierover op de gemeentelijke website zodat iedereen weet hoe de gemeente kapaanvragen beoordeelt.
Zonnepanelen
Anno 2023 worden vaak kapvergunningen aangevraagd in het belang van duurzame energie opwek met zonnepanelen. Daar staat tegenover dat bomen bijdragen aan de hiervoor genoemde behoudsbelangen. Vooral de grotere / oudere bomen dragen hieraan bij. Het komt dus ook hier neer op een belangenafweging: het algemene maatschappelijke belang van bestaande bomen tegenover het belang van opwek van duurzame energie en rendement van zonnepanelen. Bij kapaanvragen gaat de gemeente hier als volgt mee om:
In geval van bestaande bomen en de wens voor zonnepanelen verleent de gemeente geen kapvergunning.
In geval van bestaande zonnepanelen en wens voor kap / snoei vanwege groei van bomen, zodat ze niet voor de zonnepanelen groeien: geen medewerking in geval van bomen in geval van bomen in de groenstructuur, toekomstbomen en bijzondere bomen; wel in geval van omgevingsbomen.
De gemeente denkt mee over alternatieven voor duurzame energieopwekking in die gevallen dat het eigen dak daar minder of niet geschikt voor is. Denk aan mogelijkheden om te participeren in collectieve initiatieven.
Bomencommissie
Bij kapaanvragen nemen de bomenexperts van de gemeente de situatie ter plekke op. In geval van complexe kapaanvragen legt de bomeninspecteur de kapaanvraag voor aan de Bomencommissie voor advies. De Bomencommissie is per 1 januari 2017 in het leven geroepen door het College van B&W met als doel om het algemeen belang van bomen op een zorgvuldige en eenduidige wijze te wegen met individuele en maatschappelijke belangen op basis van de APV, de Wet Natuurbescherming en het bestemmingsplan. De Bomencommissie weegt de aspecten van het bovengenoemde beleid af en brengt een advies uit aan B&W. Die volgt meestal het advies van de commissie maar heeft uiteraard de bevoegdheid anders te beslissen, mits goed onderbouwd. Tegen het uiteindelijke besluit voor het wel of niet verlenen van een kapvergunning kunnen de aanvrager en andere belanghebbenden een bezwaar indienen bij de onafhankelijke Bezwarencommissie.
Voor de advisering bij complexe kapaanvragen, hanteert de Bomencommissie een objectieve beoordelingsmethodiek voor kapvergunningaanvragen en voor kap van gemeentelijke bomen. Deze wordt geactualiseerd op basis van de nieuwe kapregels. Om de werkwijze van de Bomencommissie verder te verbeteren, werkt deze sinds 2023 met jaarlijkse werkplannen. Hierover rapporteert de Bomencommissie jaarlijks aan het College van B&W.
Herplant
Bij een noodzakelijke kap van een boom is het uitgangspunt herplant van een nieuw exemplaar. De gemeente beoordeelt in ieder specifiek geval of herplant ter plaatse mogelijk en wenselijk is 14 De praktijk leert dat momenteel in ongeveer 40% van de verleende enkelvoudige kapvergunningen een herplantplicht wordt opgelegd.. De herplantplicht geldt voor iedereen, ook voor de gemeente zelf. Ook bij dode bomen of illegale kap legt de gemeente herplant op. Voor een opgelegde herplant, geldt een instandhoudingsplicht.
Foto: Jos en Marion Huis in ‘t Veld
Aandachtspunt bij herplant is toezicht en handhaving. Zie 4.3.4.
Hoofdstuk 4. › Paragraaf 4.3
Artikel 4.3.2
Kapregels: simpel en voor iedereen duidelijk
Onderdeel van Bomennota Apeldoorn 2024 – 2040