Goedkeuringstolerantie
De accountant tolereert in de controle een bepaalde mate van afwijkingen en richt de controle daarop in. De accountant controleert niet ieder document of iedere financiële handeling, maar richt de controle zodanig in dat voldoende zekerheid wordt verkregen over het getrouwe beeld van de jaarrekening. De accountant richt de controle in op het ontdekken van belangrijke fouten en onzekerheden en baseert zich daarbij op risicoanalyses, vastgestelde toleranties, statistische deelwaarnemingen en extrapolaties.
De goedkeuringstolerantie is bepalend voor de oordeelsvorming en bepaalt de strekking van de af te geven controleverklaring. De definitie van de goedkeuringstolerantie is:
“Het bedrag dat de som van fouten in de jaarrekening of onzekerheden in de controle aangeeft, die in een jaarrekening maximaal mogen voorkomen, zonder dat de bruikbaarheid van de jaarrekening voor de oordeelsvorming door de gebruikers kan worden beïnvloed”.
In het onderstaand schema zijn de goedkeuringstoleranties opgenomen zoals door de raad van de gemeente Renswoude vastgesteld. Deze komen overeen met het in het ‘Besluit accountantscontrole decentrale overheden’ (Bado) opgenomen wettelijk minimum en zijn overeenkomstig voorgaande jaren. Deze goedkeuringstoleranties zijn kwantitatief van aard. Als basis voor het berekenen van de goedkeuringstolerantie wordt uitgegaan van de totale verantwoorde lasten inclusief reservetoevoegingen. Naast deze kwantitatieve benadering zal de accountant ook een kwalitatieve beoordeling hanteren. De weging van afwijkingen (fouten en onzekerheden) vindt ook plaats op basis van deze kwalitatieve beoordeling.
Als deze goedkeuringstoleranties niet worden overschreden (na kwalitatieve beoordeling van de afwijkingen), wordt in beginsel een goedkeurend getrouwheidsoordeel afgegeven bij de jaarrekening. Als één of beide goedkeuringstolerantie(s) worden overschreden zal geen goedkeurend getrouwheidsoordeel worden afgegeven, maar één van de drie hieronder aangegeven andere oordelen (met beperking, oordeelonthouding of afkeurend).
Voor de goedkeuringstolerantie wordt onderscheid gemaakt tussen fouten en onzekerheden. Een fout in een jaarrekening kan ontstaan doordat bijvoorbeeld een jaarrekeningpost onjuist of onvolledig is. Een onzekerheid in de controle kan ontstaan door bijvoorbeeld ontbrekende controle-informatie.
Fouten (of het totaal van de fouten) die groter zijn dan 1% en/of onzekerheden die groter zijn dan 3% worden in vaktermen ‘van materieel belang’ genoemd. Fouten (of het totaal van de fouten) die groter zijn dan 3% en/of onzekerheden die groter zijn dan 10% worden ‘van wezenlijk belang’ genoemd.
Rapporteringstolerantie
Naast de bovenstaande goedkeuringstoleranties is er sprake van de rapporteringstolerantie. De accountant rapporteert in haar accountantsverslag de geconstateerde afwijkingen aan de gemeenteraad. De rapporteringstolerantie is het kwantitatieve criterium voor het al dan niet opnemen van de bevindingen in het accountantsverslag. De gemeente Renswoude hanteert als maatstaf dat de accountant elke geconstateerde fout of onzekerheid groter dan of gelijk aan € 10.000 rapporteert.
Single information, Single audit (SiSa)
Vanaf 2006 is de ‘Single information, Single audit’ (SiSa) van toepassing voor gemeenten. Dit houdt in dat gemeenten minder en slechts op één moment, namelijk bij de jaarrekening, verantwoordingsinformatie dienen te verstrekken aan het Rijk en provincies over specifieke uitkeringen. Jaarlijks publiceert het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties het overzicht van de in de SiSa-bijlage te verantwoorden regelingen.
De accountantscontrole op de betreffende verantwoordingsinformatie is onderdeel van de controle op de jaarrekening. In het accountantsverslag neemt de accountant per specifieke uitkering de afwijking (of het totaal van de afwijkingen) op die groter zijn dan de rapporteringstolerantie. De rapporteringstoleranties die hiervoor gelden wijken af van de rapporteringstolerantie voor de accountantscontrole. De onderstaande rapporteringstoleranties die gelden voor de SiSa-bijlage zijn opgenomen in het ‘Besluit accountantscontrole decentrale overheden’ (Bado). Ze gelden per specifieke uitkering en ze zijn gebaseerd op de totale verantwoorde lasten van de betreffende regeling.
Verantwoordingsgrens
Naast de goedkeurings- en rapportagetolerantie voor de accountantscontrole en de afwijkende rapporteringstolerantie voor de SiSa-bijlage wordt de verantwoordingsgrens voor de rechtmatigheidsverantwoording onderkend. Hier gaat het om een verantwoording, niet om een goedkeuring. Dit is een wezenlijk verschil tussen de getrouwheid (goedkeuring door de accountant) en de rechtmatigheid (verantwoording door het college van burgemeester en wethouders). De verantwoordingsgrens kan als volgt worden gedefinieerd:
“Een door de gemeenteraad vastgesteld bedrag, waarboven het college van burgemeester en wethouders de afwijkingen (fouten en onduidelijkheden) moet opnemen in de rechtmatigheidsverantwoording. De verantwoordingsgrens valt binnen de bandbreedte van 0% tot 3% van de totale verantwoorde lasten inclusief reservetoevoegingen”.
De gemeenteraad is vrij om binnen deze genoemde bandbreedte de verantwoordingsgrens te bepalen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen fouten en onduidelijkheden. Een fout kan ontstaan doordat bijvoorbeeld een inkoopopdracht onderhands is aanbesteed, terwijl deze Europees aanbesteed had moeten worden. Een onduidelijkheid kan ontstaan doordat bijvoorbeeld twee deskundigen het niet met elkaar eens zijn over de aanbestedingsrechtmatigheid van een inkoopopdracht. Een onduidelijkheid staat niet gelijk aan een onzekerheid in de accountantscontrole. Verder is het van belang om op te merken dat voor fouten en onduidelijkheden hetzelfde percentage geldt. Fouten en onduidelijkheden worden bovendien niet bij elkaar opgeteld.
De raad van de gemeente Renswoude heeft de gekozen verantwoordingsgrens opgenomen in haar financiële verordening.
Rapporteringsgrens
Naast de verantwoordingsgrens wordt de rapporteringsgrens voor de rechtmatigheidsverantwoording onderkend. Het college van burgemeester en wethouders is namelijk verplicht om afwijkingen toe te lichten in de paragraaf Bedrijfsvoering in het jaarverslag indien de geconstateerde afwijking (of het totaal van de afwijkingen) groter zijn dan de verantwoordingsgrens. Echter, het college van burgemeester en wethouders hecht waarde aan het gesprek over bevindingen die blijken uit de controle op de rechtmatigheid. Zij beperkt zich daarom niet tot het geven van toelichting bij alleen het overschrijden van de verantwoordingsgrens, maar dit doet zij bij alle afwijkingen die individueel de rapporteringsgrens overschrijden.
De gemeenteraad is vrij om een rapporteringsgrens te bepalen. Dit kan een kwantitatief criterium zijn, maar dit kunnen ook kwalitatieve criteria zijn.
De raad van de gemeente Renswoude heeft de gekozen rapporteringsgrens opgenomen in haar financiële verordening.
Artikel 5 Goedkeuringstolerantie, rapporteringstolerantie, verantwoordingsgrens
Artikel 5 Goedkeuringstolerantie, rapporteringstolerantie, verantwoordingsgrens
Onderdeel van Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekeningen 2023-2026 van de gemeente Renswoude