De gemeente Barendrecht heeft de afgelopen jaren actief ingezet op een breed spectrum van veiligheidsvraagstukken. Inbraken en vormen van criminaliteit hebben een grote impact op het leven van inwoners. Ook (dreigende) rampen hebben impact op het individuele leefklimaat. Veiligheid is een ingewikkeld onderwerp die veelzijdig is. Het gaat niet alleen om criminaliteit, maar ook fysieke veiligheid, veiligheid in onze wijken, overlast, ondermijning en radicalisme.

Het container begrip ‘veiligheid’ is in deze rapportage met behulp van het VNG-model meetbaar gemaakt door het op te splitsen in vijf veiligheidsvelden.

Deze veiligheidsvelden behelzen actuele veiligheidsonderwerpen die verder zijn opgesplitst in een aantal veiligheidsthema’s. de partners met onderliggende rapportages vormen de sleutel tot beantwoording van de vragen over de veilig- heidsthema’s in de gemeente Barendrecht. In de praktijk is gebleken dat de partners niet altijd over de juiste informatie beschikken of deze niet kunnen delen waardoor witte vlekken ontstaan in het veiligheidsbeeld. Met witte vlekken wordt bedoeld: het verschil tussen de benodigde informatie en verkregen informatie voor het vormen van een compleet beeld. In deze rapportage is met behulp van de veiligheids- en zorgpartners (intern en extern) per thema gezocht naar de impact en omvang van veiligheid in de gemeente Barendrecht.

Veilige woon- en leefomgeving

  • - High Impact Crimes en vermogensdelicten zoals woninginbraken en auto- inbraken laten een dalende trend zien. Vooral het aantal diefstallen van fietsen is fors gedaald. Dit is mede te danken aan de inzet vanuit de gemeente, zoals gerichte campagnes ter voorkoming van fietsendiefstal en de bewaakte stalling bij het NS station.
  • - Het aantal overlast incidenten is fors gestegen. De stijging is te verklaren doordat er vaker meldingen zijn van verwarde of overspannen personen.
  • - Er is een duidelijke stijging in het aantal meldingen van huiselijk geweld binnen de gemeente Barendrecht. De landelijke ontwikkelingen zoals de huidige krapte op de woningmarkt, toestroom van vluchtelingen die vaak psychische zorg nodig hebben, toenemende financiële zorgen onder bewoners en lange wachtlijsten bij diverse GGZ-instellingen zijn verontrustende signalen waardoor het aannemelijk is dat Zorg en Veiligheid de komende jaren voor vele gemeenten een aandachts- punt zal zijn.
  • - In het algemeen gaat het goed met de veiligheidsgevoel van inwoners in Barendrecht. Slechts 10,9% van de inwoners van basisteam Oude Maas voelt zich vaak onveilig. Dit ligt 3,2% lager dan het landelijk gemiddelde. Opvallend is dat er in het gebied van het basisteam Oude Maas meer respondenten zijn die wel eens bang zijn om zelf slachtoffer te worden van criminaliteit. Buurtpreventie signaleert dat zij merken dat er een aantal inwoners zijn die zich onveiliger voelen door nieuwsberichten over criminaliteit. Hierdoor passen inwoners hun gedrag aan, zoals niet meer ’s nachts naar buiten gaan. Ook geven zij aan dat zij vaak signalen van jeugdoverlast ontvangen.
  • - In de wijk Vrijenburg ervaart slechts 6% van de inwoners het dagelijks leven in hun buurt als (heel) slecht. De wijk Vrijenburg is de komende jaren door het college geprioriteerd omdat daar een aantal signalen zijn van jeugdoverlast en verkeersoverlast.

Bedrijvigheid en veiligheid

  • - Het totaal aantal misdrijven is in de winkelgebieden in Barendrecht gedaald. Dit is mede te verklaren door een daling in het aantal gevallen van fietsendief- stal. Het aantal gevallen van winkeldiefstal laat wel een stijgende trend zien. Op landelijk niveau is er sprake van meer winkeldiefstal, onder andere door de toenemende inflatie en de invoering van zelfscankassa’s.
  • - Het totaal aantal misdrijven is het hoogst in de wijk Bedrijventerreinen in vergelijking met andere wijken in Barendrecht. Eventueel is dit te verklaren doordat dit een groot gebied betreft. De meeste misdrijven komen voor op de bedrijventerreinen Dierenstein, Vaanpark 2 en Kilweg Noord.
  • - Het veiligheidsgevoel onder de ondernemers in Barendrecht is over het algemeen positief. Ongeveer 20% van de respondenten gaf aan dat er in de afgelopen 12 maanden in zijn/haar bedrijfspand of op eigen terrein situaties hebben afgespeeld waarbij zij of hen personeel zich onveilig hebben gevoeld. Dit ging voornamelijk om gevaarlijke verkeerssituaties.
  • - Ongeveer de helft van de ondernemers in Barendrecht heeft aangegeven dat zij overlast hebben ervaren in de afgelopen 12 maanden. Veelal ging dit om overlast van vervuiling, rondhangende jongeren, hard rijden en parkeeroverlast.
  • - De inzet van de horecastewards heeft een positieve invloed op het uitgaansge- bied. De horecastewards geven aan dat de meeste van het uitgaanspubliek gehoor geven als zij worden aangesproken door de stewards. De komende jaren blijft de gemeente inzetten op het verminderen van overlast door middel van het alcoholverbod, de inzet van de horecastewards, en de plannen rondom verkeersveiligheid.
  • - In 2022 is een start gemaakt met het actualiseren van de Beleidsnota evenementen 2009 en de Beleidsregel evenementen Barendrecht waarin veiligheid een belangrijk onderdeel is. Er zijn duidelijke afspraken tussen de gemeente, organisator en veiligheidspartners waardoor wij gezamenlijk ervoor zorgen dat veiligheidsproblematiek beperkt blijft. Er zijn geen evenementen waarbij er sprake is geweest van zeer ernstige openbare orde en veiligheidsver- storingen.
  • - Het aantal geregistreerde misdrijven in het gebied rondom het recreatiegebied en camping de Oude Maas is sinds 2019 met 4 registraties gestegen. Het overgrote gedeelte van de registraties betreft ongevallen op de weg. Er zijn vooralsnog geen signalen van ernstige veiligheidsproblematiek rondom het recreatiegebied en de jachthavens. In het kader van de aanpak van ondermijning is er in de afgelopen jaren actief ingezet op o.a. de jachthavens in de gemeente door middel van integrale controles.

Jeugd en veiligheid

  • - Ten opzichte van 2019 is het aantal meldingen van jeugdoverlast in Barendrecht fors gestegen. Opvallend is dat de meeste meldingen van jeugdoverlast afspelen in de wijken Centrum, Noord, Havenkwartier en Vrijenburg. Eventueel is er in bepaalde wijken sprake van een lagere acceptatieniveau van leefgeluiden vanwege cultuurverschillen; onvoldoende algemene voorzieningen voor jongeren in de openbare ruimte; en een groter aandeel van jeugd in de bevolkingssamenstelling van bepaalde wijken.
  • - Hoewel er een sterke daling is in het aantal verwijzen naar Halt, zijn de redenen voor verwijzing ernstiger dan in 2019. Zo zijn er een aantal jongeren die verwezen zijn naar Halt wegens drugs, mishandeling en/of bedreiging en het hebben van een wapen. Mogelijke verklaringen voor de daling van het aantal Halt-trajecten zijn dat delicten snel te zwaar zijn voor een Halt-traject; dat er een tal andere interventie maatregelen zijn voor jongeren; en een Halt-traject wellicht niet meer passend is voor jongeren die al eerder een Halt-traject hebben ondergaan.
  • - Het totaal aantal jeugdigen verdachten is sinds 2019 licht gedaald. In vergelijking met 2021 is er wel een lichte stijging. Het grootste groep van de jeugdigen verdachten zijn jongeren die verdacht worden van verkeersmisdrijven en vermogensmisdrijven. Dit komt overeen met de trends die zichtbaar zijn op provinciaal niveau.
  • - Het aantal scholieren in Barendrecht die ooit heeft gerookt en/of dagelijks rookt ligt hoger dan de regionale percentages. Ook ligt het aantal jongeren die binge drinkt hoger. De partners geven aan dat zij de toenemende mate van roken onder jongeren erkennen. Vooral de intocht van alternatieven van roken, zoals vapes en snus, zien zij vaker. Door deze alternatieve middelen is het laagdrempeliger geworden om voor jongeren te roken.
  • - De toenemende geweld op school vormt een aandachtspunt voor alle keten- partners in Barendrecht. Hier wordt actief op ingezet door middel van het samenwerkingsverband ‘Jeugd en excessief geweld’. De grootste aandachtspunten zijn de ontwikkelingen op het gebied van jonge aanwas, toenemende straatcultuur en (steek)wapenbezit onder jongeren. Dit zijn landelijke trends waarbij culturele en opvoedingsproblematiek een rol speelt.
  • - Er zijn op enkele scholen zorgen rondom verkeersveiligheid. Dit komt voort uit verkeersonveilig gedrag door scholieren en door ouders die hun kinderen naar school brengen.

Fysieke veiligheid

  • - De gemeente heeft de afgelopen jaren fors ingezet op verkeersveiligheid om de objectieve en subjectieve veiligheid in onze wijken te vergroten. Vanuit het cluster Veiligheid ligt de focus de komende jaren op gedragsbeïnvloeding en handhaving van onveilige verkeerssituaties.
  • - Uit de resultaten van de evaluatie pilot WBF blijkt dat 41% verzocht heeft om informatie over brandveiligheid. Daarnaast is 21% vrijblijvend/ nieuwsgierig naar informatie over brandveiligheid en de werkzaamheden van de WBF. Dit blijken vooral inwoners zijn die op de workshops afkwamen die gegeven zijn en die de WBF hebben ontmoet. Opvallend is dat 6% gebruik heeft gemaakt van het spreekuur. 20% van de ondervraagden had vragen over rookmelders en kool- monoxidemelders. Daarnaast heeft 6% een hulp en adviesaanvraag gedaan.
  • - De WBF heeft verwezen naar de juiste instanties en/of heeft een huisbezoek gebracht om verder te spreken met de bewoner(s).
  • - De ingang van de Omgevingswet betekent op lokaal niveau dat gemeenten verplicht zijn om een omgevingsplan samen te stellen. Hierin worden ontwikkelingsrichtingen van een bepaald gebied en randvoorwaarden voor de voorgenomen activiteiten vastgelegd. Tevens wordt in dit plan de geboden omgevingskwaliteit binnen het plangebied gemotiveerd en onderbouwd, waardoor een vertaalslag wordt gemaakt naar omgevingsveiligheid. Gemeenten worden ook verantwoordelijk gesteld voor bescherming van inwoners binnen aandachtsgebieden. Voorbeelden hiervan zijn het inzetten op risicocommunicatie; zorgen voor vlucht- en schuilmogelijkheden en het treffen van aanvullende bouwmaatregelen in een voorschriftengebied.
  • - Gemeenten hebben tijdens de coronacrisis laten zien dat zij onmisbaar zijn in crisistijden. Veel noodmaatregelen op rijksniveau vragen immers om lokale vertaling. Gemeenten zijn wettelijk verplicht om opdrachten die vanuit de regio binnen komen met prioriteit te behandelen (Wet veiligheidsregio’s). Dit loopt via een Regionaal Operationeel Team en een Regionaal Beleidsteam van de Veiligheidsregio. Een belangrijkste leerpunt uit de langdurige crises betreft dan ook het afstemmen van een duidelijke lijnorganisatie. Het is van belang dat er een kern Team Bevolkingszorg (TBz) wordt georganiseerd vanuit de organisatie. De opbouw van de kern TBz dient vanaf de werkvloer door te gaan tot aan de top van de organisatie, waarbij gebruik wordt gemaakt van de crisisstructuur. De werkzaamheden van de kern Tbz dienen hierbij goed te worden afgestemd op de crisis en de te verrichten taken vanuit de regio, zodat alle vragen en problemen op lange termijn ‘in de lijn’ worden opgelost.

Integriteit en veiligheid

Polarisatie en radicalisering

  • - Onderzoek wijst uit dat veel Nederlanders de manier van samenleven als belangrijk maatschappelijk probleem ervaren. Te zien is dat Nederland de laatste jaren steeds meer is gepolariseerd. ‘Een vergelijking tussen 2019 en 2021 laat zien dat polarisatie in die twee jaar substantieel was toegenomen.
  • - Ondanks de breed gedeelde perceptie van verdergaande polarisatie, wijst weten- schappelijk onderzoek naar de publieke opinie niet op eenduidige polarisatie trends.
  • - Daarnaast laat de mate waarin burgers partijpolitieke polarisatie waarnemen sinds de jaren tachtig geen duidelijke stijging zien3Sociaal en Cultureel Planbureau rapport burgerperspectieven 2022, Den Haag, december 2022.. De afkeer tussen politieke kampen van alle tijden en komt en gaat het met golven.
  • - In algemene zin kan worden opgemerkt dat gevallen van polarisatie (Maatschappelijk ongenoegen) moeilijk te duiden zijn.

Georganiseerde/ondermijnende criminaliteit

  • - Vanuit de afdeling APV en Bijzondere wetten hebben er meerdere zogenoemde BIBOB onderzoeken plaatsgevonden. In 2019 waren dit er 6, in 2020 4, in 2021 7, in 2022 12 en in het 1e Q 2023 10.
  • - In Barendrecht is t.a.v. illegale drugshandel 16 maal een last onder bestuurs- dwang opgelegd vanaf het eerste kwartaal van 2019 tot het eerste kwartaal van 2023. Tevens zijn er in 2021 tot het eerste kwartaal 2023 12 bestuurlijke waar- schuwingen uitgedeeld op basis van de Opiumwet.
  • - Tijdens controles van bedrijventerreinen zijn meer dan 300 ondernemers bezocht waarvan 43 ondernemers nader onderzocht. Hierbij zijn 4 panden gesloten o.b.v. de APV en Opiumwet, 2 bestuurlijke waarschuwingen gegeven, harddrugs en een vuurwapen aangetroffen en ruim 1 miljoen euro’s in beslag genomen.4Evaluatie project Mistral, 2022.
  • - De eerste regionale monitor mensenhandel is in 2022 opgezet. Die monitor bood in de eerste instantie informatie die makkelijk te ontsluiten was, zoals het aantal strafrechtelijke onderzoeken en het aantal uitgevoerde bestuurlijke controles. Deze cijfers zeggen echter op zichzelf echter weinig over de aard van de problematiek.
  • - Uit de regionale monitor mensenhandel 2021 valt op dat een afwijking is te zien tussen het geschatte aantal slachtoffers mensenhandel in de regio en het daadwerkelijk aantal aangetroffen slachtoffers. Voorlopig is nog niet duidelijk welke factoren hierbij een rol spelen.
  • - Informatieveiligheid
  • - Het aantal gevallen van cybercrime is afgenomen (-59%) in de gemeente. In 2020 was sprake van 19 gevallen, 2021 34 gevallen en in 2022 was sprake van 14 gevallen. In de Eenheid is sprake van een stijging van +3%.
  • - Het aantal misdrijven horizontale fraude (-31%) is afgenomen. In 2020 was sprake van 318 gevallen, 2021 324 gevallen en in 2022 was sprake van 223 gevallen. In de Eenheid is ook sprake van een daling van -26%.
  • - In 2022 was sprake van 120 gevallen van (potentiele) risico’s, datalekken en incidenten gemeente Barendrecht.
  • - Ambtelijke en bestuurlijke integriteit
  • - Het landelijke percentage politieke ambtsdragers bij decentrale overheden dat vanuit hun functie te maken had met agressie of geweld, is gestegen van 23 procent in 2014 naar 49 procent in 2022. Ook ernstige incidenten nemen in aantal toe. Daarnaast vindt agressie vaker plaats via sociale media.
  • - Het aangiftepercentage daalt: van dertien procent in 2014 naar zeven procent in 2022.
  • - Bijna de helft (47%) ondervindt nadelige gevolgen van incident. Dit uit zich vooral in een afname van het werkplezier. Het percentage ambtsdragers dat nadelige effecten ervaart, is hoger dan in eerdere jaren (rond de 40 procent).
  • - Van de ambtenaren die contact hebben met burgers, heeft 33 procent te maken gehad met een vorm van agressie, bedreiging of intimidatie. Verbale agressie komt het meest voor.
  • - Het percentage incidenten waarvan aangifte wordt gedaan, is gedaald van dertien procent in 2016 naar vijf procent in 2022.
  • - Vier op de tien medewerkers (42%) die te maken hadden met externe agressie of geweld, hebben hiervan nadelige effecten ervaren. In 2016 was dit 37 procent.
  • - Op landelijk niveau zijn negen op de tien politieke ambtsdragers bekend met gedragscode en de verplichting om nevenfuncties te melden.
  • - Van de negen vormen van niet-integer gedrag is belangenverstrengeling de meest waargenomen vorm die politieke ambtsdragers (menen te) zien bij hun collega-ambtsdragers, gevolgd door het meestemmen over zaken met persoonlijk belang en het misbruik maken van of niet vertrouwelijk omgaan met gevoelige informatie.
  • - Het niet naleven van (integriteits-)regels rond het aannemen van geschenken en het ingaan op uitnodigingen zien politieke ambtsdragers veel minder gebeuren.
  • - Op het moment dat men zelf te maken krijgt met een morele kwestie, zouden vrijwel alle politieke ambtsdragers op zoek gaan naar advies, bijvoorbeeld bij een collega of een steunpunt.
  • - Medewerkers zijn in meerderheid bekend met onderdelen van het integriteits-beleid. Dit geldt met name voor de regels over het omgaan met vertrouwelijke informatie en in mindere mate voor de taken van de vertrouwenspersoon,de geldende gedragscode en de regeling voor het melden van misstanden.
  • - De overgrote meerderheid (90%) vindt dat collega’s zich inzetten om de taken zo goed mogelijk uit te voeren. Ook vertrouwt men erop dat collega’s de waarheid spreken.
  • - Drie op de tien medewerkers hebben in het afgelopen jaar weleens het vermoeden gehad dat integriteitsregels niet zijn nageleefd door collega’s
  • - In de gemeente Barendrecht laten de cijfers een daling zien van (-63%) van situaties waarbij geweld is gebruikt tegen politie ambtenaren. In 2020 was sprake van 3 gevallen, in 2021 van 8 en in 2022 van 3 gevallen. In de Eenheid is het percentage gestegen tot +12%.
  • - Als het gaat om de veilige publieke taak dan is ook een daling te zien in de gemeente Barendrecht (-80%). In 2020 was sprake van 2 gevallen in 2022 van 5 en in 2022 van 9 gevallen. In de Eenheid is het percentage gestegen tot +56%.