Amsterdam-Noord ontwikkelt in een rap tempo. In die ontwikkeling is het belang van kunst en cultuur groot. De flinke groei van het aantal inwoners van Noord in de komende jaren vraagt om meer podia, tentoonstellingsruimtes, broedplaatsen, debatpodia en andere culturele en creatieve plekken. Maar ook in de bestaande wijken, waar relatief weinig culturele voorzieningen zijn, is uitbreiding gewenst. Amsterdam-N00rd wil een stadsdeel zijn waar culturele organisaties, kunstenaars en creatieve ondernemers zich graag vestigen en waar een cultureel aanbod divers en van artistiek hoogwaardige kwaliteit is.
Grote delen van de noordelijke IJ-oever zijn prachtig geworden en bieden ruimte aan belangrijke cultuurvoorzieningen met groot bereik, maar voor nieuwe initiatieven is de oever onbereikbaar en onbetaalbaar. Het ’kapitaal’ van Noord − postindustriële hallen, kleine loodsen en grote lege kavels − is nagenoeg op. De ambitieuze bouwopgave en gebiedsontwikkeling dreigen te leiden tot een omgekeerde ontwikkeling: gebieden met pionierende culturele bedrijvigheid worden getransformeerd tot woon- en werkgebieden. Na ruim 15 jaar groei dreigt krimp voor de cultuursector door ruimteverlies en verdringing.
Daarnaast is het cultuuraanbod en voorzieningenniveau in de buurten en woonwijken vooralsnog erg achtergebleven. De toevoeging van nieuwe wijken brengt een nieuwe dynamiek met zich mee: wie Noord zegt, zegt gentrificatie. Dit leidt bij veel oorspronkelijke noorderlingen tot gevoelens van uitsluiting. Nieuwe culturele ontwikkelingen lijken niet voor hen bedoeld. De groei van stadsdeel Noord betekent ook groei van de kloof tussen kansrijk en kansarm.
De ambities van Stadsdeel Noord voor kunst en cultuur zijn de volgende:
Kunst en cultuur toegankelijk voor iedereen; dus ook aanbod en infrastructuur in wijken en buurten.
Behoud en versterking van stedelijke partijen in het stadsdeel: meer
Kunstenplaninstellingen naar Noord, meer Noordse instellingen in het Kunstenplan.
Meerkernige stad: CAN-gebied (Centrum Amsterdam Noord) als nieuw stadshart. Het
Buikslotermeerplein moet een cultuurplein worden.
Behoud en verfraaiing van de openbare ruimte; inzet op meer buitenkunst.
Aan bovengenoemde ambities wordt hard gewerkt, maar ze zijn pas ten dele gerealiseerd. Om meer te kunnen realiseren vraagt Noord aandacht en inzet voor de volgende onderwerpen:
Van tijdelijk naar blijvend
‘Tijdelijkheid is een aanvulling, geen basis. De culturele infrastructuur in stadsdelen kan niet leunen op tijdelijkheid, daar gaan instellingen aan ten onder.’ (Amsterdamse Kunstraad, Verkenning 2022). Te veel cultuurinstellingen, zowel aan de IJ-oever als in de woonwijken, hebben tijdelijke huurcontracten met de bijbehorende onzekerheid. Om de huidige keten te beschermen en nieuwe instellingen te verwelkomen, moeten we streven naar ombuiging van tijdelijke naar permanente huisvesting.
Ruimtegebrek en verdringing
Door gebiedsontwikkeling komen kleine maar belangrijke culturele ondernemingen met tijdelijke huurcontracten in de problemen waardoor ze dreigen te verdwijnen. Dit speelt met name in de muziekwereld: oefenstudio’s en onafhankelijke podia, die sowieso nagenoeg verdwenen zijn uit Amsterdam. Maar het geldt ook voor enkele Kunstenplaninstellingen. Daarnaast staan vrije ruimtes, plaatsen voor nachtcultuur en rafelranden, zo typerend voor Noord, onder druk. De ruimteproblematiek is het grootste knelpunt bij het behouden en stimuleren van een bij Noord passende culturele infrastructuur.
Inhalen achterstanden
In het Kunstenplan 2025-2028 is de inhaalslag in cultuuraanbod en culturele infrastructuur in Noord een sterke ambitie. Maar vooral de infrastructurele inhaalslag is nog verre van voltooid.
Van onderop: met Noord en de noorderlingen
De groei van Noord moet gelijke tred houden met de groei van het cultuuraanbod en van de culturele voorzieningen (referentienorm), en onderdeel zijn van het Strategisch Huisvestingsplan Kunst en Cultuur. De wensen van oude en nieuwe noorderlingen en hun actieve betrokkenheid vanaf het eerste begin moeten in deze ontwikkelingen goed geborgd worden. Kunst en cultuur hebben naast artistieke waarde ook een belangrijke maatschappelijke waarde.
Hoofdstuk I
Artikel 2
Kunst- en cultuurprofiel
Onderdeel van Uitwerkingsbesluit kunst en cultuur stadsdeel Noord 2025