Algemeen deel
Bedrijven, overheden en kennisinstellingen hebben in 2014 een convenant gesloten om de stedelijke logistiek efficiënter en duurzamer te maken: de Green Deal Zero Emission Stadslogistiek (ZES). Vanuit deze Green Deal ZES zijn in de afgelopen jaren diverse regionale pilots uitgevoerd met innovatieve logistieke concepten om stadskernen efficiënter en duurzamer te bevoorraden. Daarbij ging het bijvoorbeeld om overslag aan de randen van de stad (‘hubs’), de inzet van Light Electric Vehicles (LEV), vervoer over water en nieuwe samenwerkingsvormen binnen de logistieke keten. Circa 200 bedrijven, overheden en organisaties hebben inmiddels de Green Deal ZES ondertekend.
Met het Klimaatakkoord (28 juni 2019) hebben de doelstellingen van de Green Deal ZES een nieuwe impuls gekregen. Het Klimaatakkoord zet in op een versnelling naar een volledig emissievrije stadslogistiek: de zogenoemde zero-emissie of nul-emissie stadslogistiek. Dit gebeurt met het instellen van middelgrote nul-emissiezones (hierna: zero-emissiezones) voor vracht- en bestelauto’s in dertig tot veertig grotere gemeenten vanaf 2025. Deze afspraken zijn een belangrijke aanjager voor emissieloos transport in Nederland in 2050
In de Uitvoeringsagenda stadslogistiek van 27 november 2020 hebben gemeenten, de rijksoverheid en andere stakeholders zich gezamenlijk eraan gecommitteerd om de invoering van zero-emissiezones voor stadslogistiek in 2025 te bevorderen. Deze samenwerking richt zich – onder meer – op de totstandkoming en implementatie van eenduidige ‘regels’ voor de invoering van zero-emissiezones en het inventariseren en het onderzoeken van knelpunten en oplossingsrichtingen bij de invoering van zero-emissiezones.
Een van de afspraken uit de uitvoeringsagenda stadslogistiek is dat gemeenten en het ministerie samenwerken aan een zo uniform mogelijk ontheffingen-/ vrijstellingensysteem, bij voorkeur met een gezamenlijk of landelijk loket. Het centraal loket en gemeenschappelijk ontheffingenbeleid voorziet in de behoefte bij bedrijfsleven en gemeenten om eenduidig, transparant en klantvriendelijk ontheffingen aan te vragen. Een ondernemer hoeft zodoende voor het grootste deel van de ontheffingen, met uitzondering van de door de deelnemende gemeenten niet aan bijvoorbeeld het centraal loket gemandateerde ontheffingen, maar bij 1 loket een aanvraag in te dienen. De aanvrager krijgt dan een besluit dat voor meerdere gemeenten geldt en waarvoor slechts één keer leges hoeft te worden betaald. Voor de niet gemandateerde ontheffingen aan het Centraal loket betekent dit dat de ontheffing moet worden aangevraagd bij de betreffende gemeente en deze geldt dan ook alleen voor die gemeente en dan zijn alleen daar leges verschuldigd.
Op rijksniveau zijn verschillende vrijstellingen vastgelegd in het Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens 1990 (RVV’90) vastgelegd. De Dienst Wegverkeer wordt bij mandaatbesluit van de deelnemende gemeenten gemandateerd voor het verlenen van ontheffingen die genoemd zijn in paragraaf 1 (langdurige ontheffingen) en paragraaf 2 (dagontheffingen). Deelnemende gemeenten met nul-emissiezones hebben het gemeenschappelijk deel van dit beleid (paragrafen 1, 2 en 4) gezamenlijk vormgegeven.
Dit ontheffingenbeleid is grotendeels gebaseerd op het ontheffingenbeleid voor de milieuzones vracht- en bedrijfsauto’s van diverse gemeenten zoals dat de afgelopen jaren is uitgevoerd. Het ontheffingenbeleid bestaat uit een deel dat alle gemeenten met nul-emissiezones hanteren: de in dat deel opgenomen ontheffingen zijn gelijk getrokken. Daarnaast bestaat het ontheffingenbeleid in paragraaf 3 uit ontheffingen die alleen gelden voor de desbetreffende gemeente. Daarbij is de ontheffingstekst voor alle gemeenten gelijk voor artikel 9 en 10, maar wordt lokaal een ontheffing verleend op basis van specifieke, lokale omstandigheden en afwegingen.
Voor het in behandeling nemen van aanvragen van ontheffingen zijn leges verschuldigd.
Dit ontheffingenbeleid geldt zowel voor Nederlandse als Buitenlandse kentekens. Ook voor buitenlandse kentekens kunnen ontheffingen worden aangevraagd.