Dit hulpmiddel bevat aandachtspunten die kunnen aanzetten tot het nemen van maatregelen tegen of het verminderen van M&O. Dit document kan zowel worden gebruikt bij de opstelling van nieuw beleid, nieuwe verordeningen en nieuwe procedures als ook bij de Interne controle op bestaand beleid en bestaande verordeningen en procedures.

• A.

Regelgeving

Bij het opstellen van verordeningen wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van de door de VNG opgestelde basisverordeningen. Naast de verordeningen zullen ook in procedures maatregelen opgenomen moeten zijn voor het voorkomen van M&O. Als M&O-toets kunnen onderstaande vragen als hulpmiddel dienen:

– Is de regelgeving helder voor uitvoerders en de rechthebbenden? (doel, doelgroep, heldere definities)

– Zijn de gegevens die derden aan moeten leveren controleerbaar? □ Is de voorlichting goed geregeld?

– Is het controlebeleid duidelijk?

– Is er een sanctiebeleid geformuleerd en wordt dit ook daadwerkelijk (zichtbaar) uitgevoerd?

– Is in de toelichting bij de regelgeving een paragraaf opgenomen welke overwegingen hebben geleid tot de keuzes op het gebied van voorlichting, controlebeleid en sanctiebeleid?

• B.

Voorlichting

Voorlichting over regelgeving kan een goede bijdrage leveren op het terrein van preventie. Doordat gebruikers vooraf weten welke spelregels gelden, hoe de gemeente controleert en welke sanctie de gemeente oplegt bij onregelmatigheden, wordt misbruik en oneigenlijk gebruik al vooraf tegengegaan. Denk hierbij aan o.a.:

– Zijn informatiefolders nodig?

– Zijn publicaties in de lokale pers nodig?

– Zijn de regels digitaal beschikbaar via de website / intranet?

• C.

Controlebeleid

Bij het opstellen van nieuwe regelgeving kan een risico-inventarisatie gehouden worden t.a.v. het aspect M&O.

Hoe gevoelig is de voorgestelde regeling voor M&O? Afhankelijk van het antwoord op deze vraag kunnen passende beheersmaatregelen worden genomen. Een onderdeel van die beheersmaatregelen is het uitvoeren van controles. De met de controle gemoeide kosten moeten in verhouding staan tot de mate van zekerheid die ze verschaffen. Te beantwoorden vragen bij dit onderwerp kunnen zijn:

– Welke mate van zekerheid dat er geen M&O is opgetreden is voldoende?

– Hoe kan deze mate van zekerheid worden bereikt?

– Wegen de kosten van de controles op tegen de zekerheid die hiermee wordt verkregen?

– Zijn de geleverde controle-inspanningen achteraf door de externe accountant vast te stellen?

• D.

Sanctiebeleid

Als gebruikers van regelingen weten, dat er wel wordt gecontroleerd maar dat er bij onregelmatigheden geen sancties worden opgelegd, zullen zij eerder geneigd zijn tot M&O. Daarom hoort bij nieuwe regelgeving of wijziging van bestaande regelgeving sanctiebeleid te worden geformuleerd. Onderdelen van dit beleid zijn o.a.:

– In welke gevallen worden sancties opgelegd, en hoe strikt wordt dit nageleefd?

– Hoe hoog is de sanctie per geval?

– Welke procedure wordt gevolgd bij het opleggen van de sanctie?

– Hoe wordt voorlichting gegeven over het sanctiebeleid?