De consulent leerplicht zorgt ervoor dat aan leerlingen, ouders en betrokken instellingen zo vroeg mogelijk informatie wordt geven. Dit kan door voorlichting via het internet, in schoolgidsen, brochures en door het beantwoorden van (telefonische) vragen.
De consulent leerplicht stuurt een brief aan ouders van 4-jarigen die, 3 maanden voordat zij 5 jaar worden, nog niet ingeschreven staan op een school. Deze brief stimuleert ouders om het kind in te schrijven.
De consulent leerplicht controleert actief bij het MBO of jongeren die het VMBO verlaten, en geslaagd zijn, zich hebben aangemeld/ingeschreven voor een vervolgopleiding. Indien nodig of gewenst door de leerling, bemiddelt de consulent leerplicht bij het inschrijven voor een vervolgopleiding.
De consulent leerplicht zorgt ervoor dat ieder jaar afstemming plaatsvindt met het onderwijsveld. De consulent leerplicht informeert het management van de scholen (PO, VO MBO en (V)SO) in het werkgebied over zijn werkzaamheden. Dit is in ieder geval één keer per jaar. De consulent leerplicht bespreekt de aandachtspunten en de afspraken over het melden en opvolgen van verzuim en geeft een extra uitleg over de prioriteiten van de consulent leerplicht en gewijzigde wetgeving.
De consulent leerplicht zorgt ervoor dat (preventief) overleg plaatsvindt met relevante ketenpartners, waaronder het onderwijsveld en zorginstanties. Ketenpartners bespreken jongeren met een complexe problematiek. Dit is met toestemming van ouders of de jongere vanaf 16 jaar. Daarbij zijn twee mogelijkheden:
Ouders geven ketenpartners toestemming om in een overleg (bijvoorbeeld in een zorgadviesteam (ZAT) of extern ondersteuningsteam (EOT) af te spreken welke acties nodig zijn en wie welke taken op zich neemt.
Ouders nemen zelf deel aan het ZAT/EOT.
Ontwikkelingen over ingezette acties koppelen de ketenpartners terug aan de betrokkenen, waaronder de ouders of de jongere vanaf 16 jaar.
De consulent leerplicht handelt zo veel mogelijk volgens de Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS). Wanneer dit niet mogelijk is, legt de consulent leerplicht uit waarom deze een andere aanpak toepast. Dit wordt opgenomen in het dossier van de desbetreffende jongere. "Pas toe of leg uit" is het principe.