2.1 Wettelijke voorschriften
In de Wlb wordt onderscheid gemaakt tussen algemene en particuliere graven die elk een eigen administratieve ruimingsprocedure hebben.
Artikel 27a van de Wlb is op algemene graven van toepassing. Dit artikel heeft de volgende procedure aan: Ten minste zes maanden en ten hoogste twaalf maanden voor het verstrijken van de termijn van uitgifte van een algemeen graf doet de houder van de begraafplaats daarvan schriftelijk mededeling aan de belanghebbende bij dat graf wiens adres hem bekend is.
Voor particuliere graven is artikel 28 van de WLB van toepassing:
lid 1: Een uitsluitend recht op een graf, welke vorm aan dit recht ook wordt gegeven, kan uitsluitend schriftelijk worden gevestigd. Het recht kan voor onbepaalde tijd of voor een bepaalde tijd van ten minste tien jaar worden verleend. Het voor bepaalde tijd verleende recht wordt op verzoek, mits gedaan binnen twee jaar voor het verstrijken van de termijn, telkens verlengd, met dien verstande dat de houder van de begraafplaats kan bepalen dat een periode van verlenging niet korter is dan vijf jaar en niet langer is dan twintig jaar. Het uitsluitend recht op een graf is geen registergoed.
lid 2: Binnen een jaar na de aanvang van de termijn waarin verlenging van het recht kan worden verzocht doet de houder van de begraafplaats aan de rechthebbende wiens adres hem bekend is, schriftelijk mededeling van het verstrijken van de termijn en van het bepaalde in het eerste lid.
lid 3: Indien niet binnen drie maanden na verzending van de mededeling, bedoeld in het tweede lid, om verlenging van het recht is verzocht, maakt de houder van de begraafplaats de mededeling bekend bij het graf en bij de ingang van de begraafplaats, tot het einde van de periode waarvoor het recht was gevestigd.
2.2 Juridische status verordeningen
De eerste toetsing betreft de juridische status, de rechten en plichten van de houder van de begraafplaats en die van de rechthebbende van het te ruimen graf. Toetsingsdocumenten zijn de grafakte en de beheerverordening met het bijbehorende uitvoeringsbesluit, welke geldig waren op het moment van de uitgifte van het graf. Om een inzichtelijke situatie te scheppen van de verleende rechten, dient toetsing plaats te vinden van alle ooit van kracht geweest zijnde verordeningen en aanvullingen op die verordeningen.
Uit het gemeenlijk archief worden alle verordeningen opgevraagd om aan de hand van deze informatie per begraafplaats een overzicht te kunnen schetsen van rechten en plichten per tijdvak. In dit stadium wordt de juridische status van de graven per tijdvak tevens gecontroleerd op bijzonderheden. Het kan immers voorkomen dat in bepaalde perioden bepaalde rechten zijn verleend waarmee rekening dient te worden gehouden in het voortraject. Deze informatie wordt gebruikt bij het bepalen van een adequate benadering van de rechthebbenden. Deze procedure betreft voornamelijk oude graven waarvan niet zeker is of deze geruimd kunnen worden.
Graven die zijn uitgegeven voor onbepaalde termijn mogen niet geruimd worden, tenzij:
de rechthebbende schriftelijk afstand heeft gedaan van het graf.
Dat niet voldaan is aan de verplichtingen van de toenmalig geldende beheerverordening.
In dat geval kan het college besluiten om het grafrecht vervallen te verklaren.
2.3 Administratieve procedures
Een actuele grafadministratie is van essentieel belang voor een zorgvuldig ruimingsproces. Vanaf de herindeling van gemeente Land van Cuijk staan alle gegevens betreffende de graven, de rechthebbenden en belanghebbenden in Centric Begraven.
Sinds de wetswijziging van 2010 is de houder van begraafplaatsen niet meer verplicht om via publicaties mogelijke belanghebbenden van algemene graven te achterhalen. Belanghebbenden hebben zelf de verantwoordelijkheid wijzigingen van NAW-gegevens door te geven. Echter heeft de houder van de begraafplaats wel een plicht tot publicatie.
Land van Cuijk wil het proces ruimen zorgvuldig doorlopen en heeft ervoor gekozen op de onderstaande manier te werk te gaan.
algemene graven
De belanghebbenden van algemene graven worden vijf maanden voor het einde van de periode aangeschreven. De belanghebbende krijgt dan de mogelijkheid dit algemene graf om te laten omzetten in een particulier graf en gaat vanaf de omzetting grafrechten betalen of men kan de stoffelijke resten laten herbegraven in een ander graf. In deze brief vermelden we ook wat er met de stoffelijke resten, de eventuele grafbedekking en het gedenkteken gebeurt op het moment dat men geen keuze maakt. De belanghebbende kan aanspraak maken op de eventuele grafbedekking en/of het gedenkteken door contact op te nemen met de begraafplaatsenadministratie om een afspraak voor het ophalen van het gedenkteken (inclusief de sokkel e.d.) te maken. Het gedenkteken moet voor het einde van de termijn van grafrust opgehaald zijn. Wanneer wij geen reactie ontvangen, wordt twee maanden voor het einde van de termijn een herinneringsbrief aan de belanghebbende gestuurd. Als de belanghebbende geen omzetting wenst of wanneer wij geen reactie ontvangen sturen wij vanaf 2025 de belanghebbende een brief waarin wij aangeven geen reactie te hebben ontvangen en dat het graf op de nominatie staat om geruimd te kunnen worden. Tevens plaatsen we een bordje bij het graf waar dit op aangegeven wordt. Bij vragen kan men dan contact opnemen bij de begraafplaatsenadministratie.
particulieren graven, urnengraven en urnennissen
Volgens de Wbl moeten rechthebbenden ten minste één jaar voor het einde van de termijn van grafrust door de gemeente worden aangeschreven. Gebleken is dat het aanschrijven van rechthebbenden van een graf één jaar voor afloop van de termijn van grafrecht niet goed werkt. Daarom worden rechthebbenden van particuliere graven, urnengraven en urnennissen vijf maanden voor het aflopen van de termijn aangeschreven en verzocht om binnen zes weken te reageren. De rechthebbende ontvangt een voorstel voor de verlenging van de grafrechten. In deze brief vermelden we ook wat er gebeurt met de stoffelijke resten en het eventuele gedenkteken op het moment dat men de rechten niet wenst te verlengen. Bij de brief zit een formulier voor verlenging van het grafrecht en een formulier voor het doen van afstand van het grafrecht. Als we dit formulier retour ontvangen, wordt dit in onze begraafplaatsenadministratie verwerkt. Wanneer de rechthebbende afstand doet van het grafrecht en prijs stelt op het grafmonument, kan deze persoon voor het einde van de termijn het monument ophalen, na het maken van een afspraak hiervoor. In de brief wordt ook vermeld dat als dit formulier niet retour wordt gezonden, het grafrecht aan het einde van de termijn ophoudt te bestaan en vervalt aan de gemeente. We sturen de rechthebbende die niet heeft gereageerd, een brief waarin we melden dat het grafrecht aan de gemeente is vervallen. Tevens plaatsen we dan een bordje bij het graf met de mededeling dat het graf op de nominatie staat om geruimd te kunnen worden. Bij vragen kan men dan contact opnemen met de begraafplaatsenadministratie.
In de brieven voor verlenging van het grafrecht, die gestuurd zijn tussen 2022 en 2024 is vermeld dat ex-rechthebbenden een brief ontvangen op het moment dat de graven worden geruimd. Deze groep personen ontvangt dus een brief van ons voorafgaand aan de ruiming. Vanaf 2025 sturen we voorafgaand aan de ruiming geen brieven meer. Dit hebben we dit ondervangen door in de brieven over verlenging van het grafrecht meer informatie te verstrekken.
Voor aanvang van de ruiming zal informatie hierover worden gepubliceerd in de lokale kranten, op de website en op de publicatieborden. In deze publicaties zal worden medegedeeld dat Land van Cuijk van start is gegaan met een inhaalslag om oudere graven met vervallen grafrecht te kunnen ruimen. Deze publicatie zal in samenspraak met communicatie worden opgesteld.
Daarna zal men op de hoogte worden gehouden van de ruimingen via publicaties, zodat bekend is op welke begraafplaats, welke graven geruimd worden.
Artikel 2.
Administratieve voorbereiding
Onderdeel van Protocol voor ruimen van graven Land van Cuijk 2025