Er zijn verschillende afschrijvingsmethoden om de waardevermindering door verbruik tot uiting te laten komen:
afschrijving op basis van een vast bedrag (lineair);
progressief toenemende afschrijving (annuïtair);
degressief toenemende afschrijving (percentage van de boekwaarde);
variabele afschrijving (afhankelijk van gebruik).
De twee meest voorkomende afschrijvingsmethoden zijn de eerste twee vermelde (de lineaire en de annuïtaire) methoden. Daarop wordt nu verder ingegaan. Ter illustratie van het verschil tussen beide methoden staat in onderstaande figuren het verloop van de jaarlijkse kapitaallasten over een periode van 10 jaar voor een investering van € 100.000 bij een rentepercentage van 5% met zowel lineaire als annuïtaire afschrijving.
Lineair afschrijven
Lineair afschrijven is afschrijven op basis van een vast percentage van de historische kostprijs. Bij deze methode is er een evenredige spreiding van de afschrijvingslasten over de gebruiksperiode. De rente wordt berekend over de actuele boekwaarde; daarom daalt het totaal van de lasten van afschrijving en rente (kapitaallasten) in de loop van de gebruiksperiode. Hierdoor ontstaat budgetruimte voor complementaire kosten, zoals in de tijd oplopende onderhoudslasten.
Een nadeel van lineair afschrijven is dat de kapitaallasten gedurende de levensduur variëren. De lasten van investeringen voor onze bedrijfsvoering worden in een aantal gevallen via tarieven in de administratie verwerkt. De systematiek van lineair afschrijven kan dus fluctuaties in die tarieven tot gevolg hebben; dat kan als ongewenst worden gezien. Als voorbeeld: De kapitaallasten van huisvuilauto’s dalen en door ons beleid van kostendekkende tarieven daarmee de tarieven voor de afvalstoffenheffing ook. Bij vervanging van die auto’s is er opeens sprake van aanmerkelijk hogere kapitaallasten en dus ook van hogere tarieven voor de afvalstoffenheffing.
Bij lineair afschrijven daalt de boekwaarde gedurende de gebruiksduur regelmatig; dit sluit goed aan bij het economisch nut gedurende de gebruiksduur.
Afschrijven op basis van annuïteit
Bij afschrijven op basis van annuïteit blijven de kapitaallasten gedurende de gebruiksduur gelijk. Omdat de rente wordt berekend over de actuele boekwaarde dalen die rentekosten jaarlijks en stijgen de afschrijvingskosten met hetzelfde bedrag als de daling van de rentelasten. Deze methode betekent dat in de eerste jaren relatief weinig wordt afgeschreven en in de laatste jaren relatief veel. Deze methode heeft voordelen in situaties waarin het egaliseren van kosten van belang is, zoals bij de berekening van tarieven. Schommelingen in lasten (zoals afschrijvingen) leiden tot schommelingen in de tarieven over de gebruiksduur; ook dit kan ongewenst zijn. De annuïtaire methode van afschrijven draagt bij aan een stabiele ontwikkeling van het tarief gedurende de gebruiksduur. Wel zullen de complementaire kosten in dit verband ook stabiel moeten zijn, omdat anders daardoor alsnog schommelingen in de tarieven ontstaan. De realiteit van deze methode is dat het totaal van de kapitaallasten over de hele afschrijvingsperiode hoger is dan bij de lineaire systematiek.
Keuze
Conform de algemene beleidslijn wordt lineair afgeschreven.
Investeringen met maatschappelijk nut die vanaf 2017 zijn en worden gedaan moeten verplicht worden geactiveerd en over de verwachte gebruiksduur worden afgeschreven. Ons uitgangspunt blijft, dat wij de exploitatie niet willen belasten met rente- en afschrijvingslasten van investeringen in maatschappelijk nut. Dit bereiken wij, voor deze lasten een voorziening te vormen ten laste van de reserve waar anders de investering uit gedekt zou worden.
Omdat de lineaire methode de beste benadering van de waardevermindering tijdens de gebruiksduur weergeeft en er op die wijze ook door de jaarlijks afnemende kapitaallasten ruimte ontstaat voor kapitaallasten van nieuwe investeringen en/of onderhoudskosten, wordt de lineaire afschrijvingsmethode als standaardmethode gehanteerd. In bijlage 1 staat per activasoort vermeld welke methode worden gebruikt.
Het BBV schrijft voor (in artikel 51) dat in de toelichting op de balans wordt aangegeven volgens welke methoden de afschrijvingen worden berekend. Bij de balans worden de grondslagen voor consolidatie, waardering en resultaatbepaling opgenomen. Daarin staan ook de gemiddelde afschrijvingstermijnen voor de belangrijkste activa. Het BBV regelt ook dat moet worden aangegeven welke investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut worden geactiveerd, welke afschrijvingstermijn hiervoor wordt gehanteerd en welke reserves hiervoor eventueel worden gebruikt.
Hoofdstuk 5.
Artikel 5.3.
Wijze van afschrijving
Onderdeel van Nota rente activa en afschrijvingsbeleid 2024