In het kader van het IHP is het van belang stil te staan bij de rollen ten aanzien van het in stand houden van scholen in het primair onderwijs. Het schoolbestuur (= bevoegd gezag) is verantwoordelijk voor de instandhouding van scholen. Het schoolbestuur bepaalt of een school fuseert of wordt opgeheven. Door daling van het leerlingenaantal kan de situatie zich voordoen dat het leerlingenaantal onder de zogenaamde ‘opheffingsnorm’ komt. Deze opheffingsnorm wordt iedere 5 jaar bij ministeriële regeling per gemeente aangepast aan de demografische ontwikkelingen. Voor Aa en Hunze bedraagt de opheffingsnorm voor de periode 2024 – 2029 24 leerlingen. Als een basisschool drie achtereenvolgende jaren onder de in deze gemeente geldende wettelijke opheffingsnorm van 24 leerlingen komt, wordt de bekostiging van deze school door het Rijk stopgezet. Om scholen langer in stand te houden kunnen de schoolbesturen in Aa en Hunze een beroep op een wettelijke uitzonderingsmogelijkheid, namelijk de ‘gemiddelde schoolgrootte’. De school blijft voor bekostiging in aanmerking komen indien de gemiddelde schoolgrootte van alle scholen van het bestuur tenminste 10/6 maal het gewogen gemiddelde van de opheffingsnormen van de gemeenten waarin een bestuur scholen heeft, bedraagt. De school die in stand wordt gehouden op basis van de gemiddelde schoolgrootte moet minimaal 23 leerlingen tellen (absolute ondergrens).
Zolang een school in stand wordt gehouden, is de gemeente vanuit haar zorgplicht verantwoordelijk voor adequate huisvesting. De gemeente bepaalt op grond van wetgeving en de onderwijshuisvestingsverordening wat adequate huisvesting behelst. Indien het bevoegd gezag van een openbare school een school opheft, moet de gemeenteraad besluiten of hij de school wil overnemen. Betreffende school wordt niet opgeheven als binnen een straal van 10 kilometer geen school aanwezig is waarbinnen openbaar onderwijs wordt gegeven en aan het volgen van openbaar onderwijs behoefte bestaat (artikel 139 lid 5 WPO).
Beleid Aa en Hunze
Sluiting van een basisschool kan ten koste gaan van de leefbaarheid in dorpen. Ook is een aantal scholen gekoppeld aan het dorpshuis waarbij sluiting van de school ook consequenties kan hebben voor de instandhouding(smogelijkheden) van het dorpshuis. Aangezien de gemeente in elke kern een ontmoetingsplek wil behouden, zal bij (dreigende) sluiting van een basisschool die gekoppeld is aan een dorpshuis worden onderzocht welke consequenties dit heeft voor eventuele overige voorzieningen en op welke wijze een ontmoetingsplek behouden blijft.
Hoofdstuk 2 › Paragraaf 2.4.
Artikel 2.4.7.
Instandhouding van scholen
Onderdeel van Evaluatie en Actualisatie Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2020-2035