In sommige situaties kan de reststrook, op basis van de toetsingscriteria uit hoofdstuk 3, niet worden verkocht. Ook kan het voorkomen dat de gebruiker de strook niet wil of kan kopen en het sluiten van een verhuur- of zelfbeheerovereenkomst niet wenselijk is.
In zulke gevallen verzoekt de gemeente de gebruiker om het gebruik van de reststrook te beëindigen en de oneigenlijk in gebruik genomen reststrook terug te geven aan de gemeente. De reststrook moet binnen een redelijke termijn, in overleg en naar beoordeling van de gemeente, schoon en vrij van bebouwing worden opgeleverd (ontruimd).
De gemeente verstrekt geen vergoeding voor verwijderde zaken of voor eventuele kosten die gemaakt worden bij het teruggeven van de gemeentegrond. Indien de gebruiker de oneigenlijk in gebruik genomen reststrook na herhaald verzoek van de gemeente niet vrijwillig teruggeeft, zal de gemeente handhavend optreden. Dit kan privaatrechtelijk of bestuursrechtelijk. Privaatrechtelijke handhaving is het uitgangspunt.
4.3.1 Privaatrechtelijk handhaven
Bij schending van het eigendomsrecht van de gemeente, door het oneigenlijk in gebruik nemen van gemeentegrond, is de privaatrechtelijke weg de te bewandelen route. De gemeente is namelijk eigenaar en rechthebbende van de grond en handelt dus als privaatrechtelijk persoon. Uiteraard moet de gemeente de algemene beginselen van behoorlijk bestuur bij privaatrechtelijk handelen in acht nemen.
Privaatrechtelijk handhaven heeft als doel het terugvorderen van eigendom en het voorkomen van het verlies van eigendom door verjaring. De gemeente is als eigenaar van de grond bevoegd de grond van eenieder die haar zonder recht houdt, op te eisen (artikel 5:2 Burgerlijk Wetboek, BW), indien noodzakelijk bij de civiele rechter.
4.3.2 Bestuursrechtelijk handhaven
Bij bestuursrechtelijk handhaven, staat niet het eigendom van de reststrook centraal, maar de (openbare) functie daarvan.
Bestuursrechtelijke handhaving kan om diverse redenen plaatsvinden, bijvoorbeeld omdat de reststrook in strijd met het Omgevingsplan wordt gebruikt.
Uit verschillende procedures bij de bestuursrechter blijkt, dat de bestuursrechter oordeelt dat de gemeente moet aantonen dat een situatie niet (privaatrechtelijk) kan worden gelegaliseerd (bijvoorbeeld door het uitgeven van de gemeentegrond). Daarom wordt de voorkeur gegeven aan privaatrechtelijke handhaving, zoals beschreven in paragraaf 4.3.1, waarbij de gemeente de grond op basis van het eigendomsrecht terugvraagt.
Hoofdstuk 4.
Artikel 4.3
Het teruggeven (ontruimen) van de reststrook
Onderdeel van Beleidsnota reststroken en oneigenlijk grondgebruik Gemeente Veenendaal