Bij ruimtelijke ontwikkelingen binnen de gemeente wordt steeds vaker een beroep gedaan op het maatschappelijk rendement van projecten. Dit geldt met name bij woningbouwinitiatieven van bijvoorbeeld woningcorporaties en maatschappelijke instellingen.
Maatschappelijk rendement kan op twee manieren ontstaan:
Direct rendement: Het project zelf levert iets op voor de maatschappij, zoals woningen of een park.
Indirect rendement: Het project levert geld op, en dat geld wordt gebruikt voor een ander maatschappelijk doel, zoals een school of speeltuin.
Hoewel maatschappelijke meerwaarde belangrijk is, vereist dit een heldere en toetsbare afweging. De gemeente hanteert daarom een expliciet afwegingskader voor maatschappelijk rendement dat van toepassing is op alle vormen van grondbeleid (actief, faciliterend en publiek-private samenwerking). Hierbij wordt maatschappelijke waarde beoordeeld op basis van vooraf vastgestelde criteria, waaronder:
Bijdrage aan gemeentelijke beleidsdoelen
Projecten moeten aantoonbaar bijdragen aan vastgestelde beleidsdoelen uit gemeentelijke visies en programma’s, zoals de woonvisie, klimaatstrategie of omgevingsvisie. Voorbeelden:
Betaalbaarheid: realisatie van sociale huur, middenhuur of betaalbare koopwoningen volgens de Woonvisie Uitgeest 2020-2025;
Duurzaamheid: toepassing van de thema’s circulariteit, energiezuinige gebouwen, klimaatadaptatie en natuurinclusief bouwen conform het Convenant Toekomstbestendig Bouwen;
Leefbaarheid: projecten die sociale cohesie, veiligheid of wijkvoorzieningen versterken (zoals zorgwoningen, ontmoetingsplekken of onderwijsvoorzieningen).
Maatschappelijke doelgroepen en urgentie
Het initiatief moet gericht zijn op doelgroepen ( zoals starters, senioren, mensen met een zorgvraag) waarvoor een aantoonbare maatschappelijke behoefte bestaat.
Ruimtelijke kwaliteit en duurzaamheid
Projecten dienen te voldoen aan eisen voor een goede ruimtelijke inpassing en bijdragen aan een duurzame leefomgeving. De beoordeling sluit aan bij Omgevingsvisie gemeente Uitgeest 2023 en Convenant Toekomstbestendig Bouwen.
Financiële haalbaarheid en risicoverdeling
Hoewel maatschappelijke waarde belangrijk is, moet het plan ook financieel verantwoord zijn:
De initiatiefnemer toont aan dat het project financieel haalbaar is, met een reëel dekkingsplan.
De financiële risico’s voor de gemeente zijn beperkt, transparant en indien nodig beheersbaar gemaakt via anterieure overeenkomsten.
Bij faciliterend grondbeleid is een passend kostenverhaal vereist; bij actief beleid gelden heldere rendements- en risico-eisen.
Zonder aantoonbare financiële onderbouwing en risicoanalyse wordt het maatschappelijk rendement als onvoldoende beoordeeld.
Initiatiefnemers dienen deze aspecten onderbouwd aan te leveren. De gemeente behoudt altijd de regie op de integrale afweging van maatschappelijke én financiële belangen. Alleen projecten die aantoonbaar bijdragen aan gemeentelijke doelstellingen én voldoen aan ruimtelijke en financiële randvoorwaarden komen in aanmerking voor ondersteuning of facilitering.
Door deze benadering voorkomt de gemeente dat het begrip maatschappelijk rendement vrijblijvend wordt ingezet en waarborgt zij een transparante, rechtvaardige en doelgerichte grondbeleidspraktijk.
Hoofdstuk 3. › Paragraaf 3.4
Artikel 3.4.1.
Maatschappelijk rendement
Onderdeel van Nota Grondbeleid 2025-2029