Inwoners kunnen terecht bij en maken zoveel mogelijk gebruik van hun eigen netwerk. Waar dit niet of onvoldoende mogelijk is, kunnen zij gebruik maken van algemeen toegankelijke voorzieningen. Deze algemene voorzieningen zijn dichtbij en inwoners weten hun weg hiernaar te vinden.
Inwoners van Nieuwegein kunnen hun problemen vaak oplossen met steun van hun eigen netwerk (persoonlijke en gemeenschappelijke sociale basis), zoals familie, vrienden of buren. Wanneer inwoners zelf of met hun netwerk niet verder kunnen, zetten we netwerkversterking in. Deze werkwijze gaat ervan uit dat mensen goed in staat zijn om met hun sociale omgeving zelf besluiten te nemen en oplossingen te vinden voor hun problemen. Mensen worden hierbij ook gestimuleerd om hulp te durven vragen binnen hun eigen netwerk. Er is vaak een grotere bereidheid tot het bieden van hulp dan waar men in eerste instantie vanuit gaat.
Wanneer geen oplossing kan worden gevonden in het eigen netwerk, bieden we een divers aanbod aan algemene voorzieningen waarmee wordt voorzien in de (lichte) ondersteuningsbehoefte van een inwoner. Dit ondersteuningsaanbod is laagdrempelig en toegankelijk en houdt rekening met de verschillende behoeften en mogelijkheden van inwoners (zoals locatie en tijdstip). De algemene voorzieningen zijn erop gericht dat kwetsbare inwoners kunnen meedoen aan activiteiten in de buurt of wijk en/of inwoners handvatten en adviezen bieden waarmee zij hun problemen kunnen oplossen of hanteerbaar kunnen maken (versterken van vaardigheden). We proberen hiermee verergering van problemen te voorkomen waardoor professionele ondersteuning niet of minder noodzakelijk is. Voorbeelden van algemene voorzieningen zijn algemeen maatschappelijk werk, inloopspreekuren voor juridische/financiële vragen, opbouwwerk, jongerenwerk en valpreventieve interventies voor ouderen.
Door de toenemende druk op geïndiceerde zorg is het van belang dat we dit aanbod verder versterken en innoveren. Nieuwe, innovatieve algemene voorzieningen moeten erin resulteren dat een beroep op professionele ondersteuning minder of in zijn geheel niet noodzakelijk is. Een mooi voorbeeld van een wijze waarop dit reeds gerealiseerd is, is de recreatieve activering. Voorheen was deze dagbesteding een individuele maatwerkvoorziening, die alleen met indicatie toegankelijk was. De recreatieve activering is nu een effectieve, algemene, laagdrempelige, inclusieve voorziening in de wijk.
We zorgen ervoor dat inwoners goed geïnformeerd zijn over de beschikbare ondersteuningsmogelijkheden, zodat inwoners de juiste hulp kunnen vinden wanneer dat nodig is. Hiervoor is informatie beschikbaar en goed toegankelijk voor alle inwoners. Er is een sociale kaart, Zorg4Nieuwegein, voor zowel (digitaalvaardige) inwoners als professionals en een aanspreekpunt voor vragen, behoeften en signalen van inwoners. Dit aanspreekpunt kan een vrijwilliger of professional op een ontmoetingsplek (bijvoorbeeld buurtplein) zijn maar ook het sociaal team Geynwijs.
Inzet ervaringsdeskundigen
Binnen de gemeente, door samenwerkingspartners en binnen de netwerksamenwerkingen wordt al veelvuldig gebruik gemaakt van ervaringsdeskundigen. We blijven het inzetten van ervaringsdeskundigen, veelal via onze samenwerkingspartners, om hulp te bieden aan inwoners stimuleren, omdat dit een waardevolle manier is om praktische, op ervaring gebaseerde ondersteuning te bieden. Ervaringsdeskundigen en -delers zijn mensen die zelf door bepaalde uitdagingen zijn gegaan, zoals verslaving, armoede, psychische problemen of andere maatschappelijke problemen. Zij kunnen anderen helpen door hun persoonlijke ervaring te delen, met name ervaringsdeskundigen kunnen ook hun eigen ervaring inzetten om (praktische) adviezen te geven over hoe om te gaan met vergelijkbare situaties. Dit gebeurt bijvoorbeeld met het project Wachtverzachter. Daarbij worden inwoners met psychische klachten die op de wachtlijst staan voor behandeling of begeleiding gekoppeld aan een ervaringsdeskundige. Dit helpt voorkomen dat de klachten verergeren. De ondersteuning vanuit de ervaringsdeskundige kan aanvullend zijn op professionele hulp of maakt deze in sommige gevallen zelfs overbodig. Begeleiding en opleiding van de ervaringsdeskundigen vindt plaats door de samenwerkingspartner of partij die de ervaringsdeskundige inzet.
Enkele voordelen van het inzetten van ervaringsdeskundigen zijn:
Vertrouwen opbouwen: Inwoners voelen zich vaak meer begrepen door iemand die hetzelfde heeft meegemaakt, idealiter is dit ook nog iemand met soortgelijke culturele achtergrond
Persoonlijke benadering: Ervaringsdeskundigen kunnen een meer informele en toegankelijke benadering bieden dan traditionele hulpverleners.
Versterken van eigen netwerk: Ze kunnen inwoners helpen om stappen te zetten naar onafhankelijkheid en uitbreiding van het eigen netwerk door praktische tips en ondersteuning te bieden.
Versterken van sociale netwerken: Ervaringsdeskundigen kunnen een brug slaan tussen de formele zorg en de informele netwerken in de gemeenschap.
Mantelzorgers ondersteunen
Wat is mantelzorg?
Mantelzorg is zorg die iemand geeft aan een hulpbehoevend iemand waar een bestaande sociale relatie mee bestaat, zoals een huisgenoot, familieleden, buren of vrienden. De situaties waarin mantelzorg wordt geboden zijn heel divers. Mantelzorgers zijn jong en oud, bieden lichte en zware ondersteuning en bieden zowel kortdurend of langdurend hulp. De redenen waarom iemand mantelzorg ontvangt lopen ook zeer uiteen. Iemand kan bijvoorbeeld langdurig ziek zijn, een lichamelijke of verstandelijke beperking hebben, een psychiatrische aandoening of een verslaving. Tot slot kan de mantelzorg zelf ook allerlei vormen aannemen, zoals bijvoorbeeld het doen van het huishouden, wassen en aankleden, gezelschap houden, vervoeren en/of geldzaken regelen.
Mantelzorg in Nieuwegein
Meer dan de helft van de inwoners in Nieuwegein (51%) is mantelzorger, waarvan 24% intensieve zorg biedt en 26% incidentele zorg.7 Monitor Sociale Kracht, 2024 De mantelzorgers bieden sociaal contact (73%), begeleiding en/of vervoer bij afspraken (50%), hulp in de huishouding (50%), hulp bij geldzaken/administratie (30%), warme maaltijden (27%), hulp bij medische verzorging (18%) en hulp bij persoonlijke verzorging (16%).7 Mantelzorgers bieden daarmee onmisbare zorg en ondersteuning aan inwoners in een kwetsbare situatie.
Het belang van mantelzorgondersteuning
Mensen bieden mantelzorg uit vanzelfsprekendheid, liefde en genegenheid. Mantelzorg kan heel veel voldoening geven, sociale relaties verder uitdiepen en geluk brengen. Tegelijkertijd kan mantelzorg ook heel intensief zijn en in combinatie met andere verplichtingen (zoals bijvoorbeeld school, werk, eigen gezin, en het onderhouden van sociale contacten) in overbelasting resulteren. In Nieuwegein voelt 11% van de mantelzorgers zich tamelijk zwaar belast, 4% zeer zwaar belast en 1% overbelast.7 We willen dat mantelzorgers goed toegerust zijn op hun mantelzorgtaken en overbelasting van mantelzorgers voorkomen. Door passende mantelzorgondersteuning te bieden, stellen wij mantelzorgers in staat om passende zorg en ondersteuning te blijven bieden aan hun naaste(n).
Het toenemende belang van mantelzorgondersteuning in het licht van de toenemende druk op zorg- en ondersteuning
De druk op zorg- en ondersteuning neemt toe als gevolg van een toenemende vraag en gebrek aan gekwalificeerd personeel. Om de toegankelijkheid, betaalbaarheid en kwaliteit van zorg- en ondersteuning te waarborgen zal een groter beroep worden gedaan op mantelzorgers. In de toekomst hebben we meer mantelzorgers die worden geconfronteerd met een grote zorg- en ondersteuningszwaarte. Daarmee neemt het belang van adequate mantelzorgondersteuning, die mantelzorgers toerust op hun mantelzorgtaken en overbelasting voorkomt, toe.
Mantelzorgondersteuning in Nieuwegein
We bieden een breed scala aan mantelzorgondersteuning, passend bij de behoeften van de mantelzorger. Bijna een kwart (22%) van de mantelzorgers in Nieuwegein geeft aan behoefte te hebben aan een luisterend oor.8 Monitor Sociale Kracht, 2024 Daarvoor kan men terecht bij andere mantelzorgers in het mantelzorgcafé en overige diverse bijeenkomsten die voor mantelzorgers worden georganiseerd. Ook kan men een beroep doen op de mantelzorgconsulenten.
Bijna één derde (32%) van de mantelzorgers heeft behoefte aan informatie en advies of hulp bij het regelen van zorg en ondersteuning.8 Mantelzorgmakelaars kunnen mantelzorgers wegwijs maken in wet- en regelgeving, helpen bij regelzaken en bieden informatie en advies. Ook worden diverse trainingen en thema- en informatiebijeenkomsten georganiseerd die mantelzorgers concrete handvaten bieden, bijvoorbeeld in hoe zij het beste om kunnen gaan met het ziektebeeld van hun naaste.
Ook geeft bijna één vijfde (17%) van de mantelzorgers aan behoefte te hebben aan praktische hulp (bijvoorbeeld met klussen, vervoer en huishoudelijke hulp).8 Mantelzorgers kunnen daarvoor terecht diverse informele zorgpartijen die binnen Nieuwegein actief zijn. Ook kunnen mantelzorgers gebruik maken van de huishoudelijke hulp toelage.
Een klein deel van de mantelzorgers (6%) geeft aan behoefte hebben om zorg over te dragen om een paar dagen op adem te komen.8 Daarvoor kan men een beroep doen op (informele) respijtzorg. Op dit moment wordt ook een logeerhuis gerealiseerd in Nieuwegein en experimenteren we met een nieuwe vorm van respijtzorg: formele respijtzorg aan huis.
We hebben doorlopend aandacht voor het feit dat mantelzorgers zichzelf niet altijd herkennen als mantelzorger. Mantelzorgers vinden het geven van deze zorg vaak vanzelfsprekend en zien zichzelf niet altijd als mantelzorger. De taak van mantelzorgen kan onverwachts komen en de aandacht gaat dan in eerste instantie naar de zorgvrager. Risico is dat mantelzorgers pas op zoek gaan naar hulp en ondersteuning als er al sprake is van overbelasting. We zorgen dat mantelzorgers zich bewust worden van hun situatie en dat zij weten waar zij met vragen over mantelzorg en ondersteuning terecht kunnen.
Aandachtspunten voor de komende jaren
Als gevolg van de toenemende druk op zorg- en ondersteuning verwachten we een toename van het aantal mantelzorgers, een toename van de zorgzwaarte die mantelzorgers bieden en mogelijk veranderende ondersteuningsbehoeften van mantelzorgers. De komende jaren blijven we de ontwikkelingen en signalen ten aanzien van mantelzorg nauwgezet volgen, waar nodig nemen we passende actie om een adequate mantelzorgondersteuning te blijven waarborgen.
Hoofdstuk 2. › Paragraaf 2.2
Artikel 2.2.2
Aanpak
Onderdeel van Beleidskader Welzijn & Maatschappelijke Ondersteuning 2025-2030