Inwoners worden in hun ondersteuningsvraag in samenhang geholpen door informele en formele partijen, waar mogelijk laagdrempelig in de wijken
Inwoners van Nieuwegein krijgen in hun ondersteuningsvraag een samenhangende aanpak, dat wil zeggen ondersteuning op meerdere leefgebieden, waarbij het eigen netwerk en zowel informele als formele partijen betrokken kunnen zijn. Deze nieuwe werkwijze noemen we triageproces en begint al bij het moment van melden. Extra aandacht is er om goed te onderzoeken wat precies de vraag is en hoe de inwoner daarbij het beste geholpen zou kunnen worden. Hierbij is het sociaal team van Geynwijs in de lead en zoekt actief de samenwerking met partijen uit de sociale basis. Door een bepaalde ondersteuningsvraag vanuit meerdere disciplines/ expertises te benaderen ontstaan er vaak creatieve, meer passende oplossingen. Het uitgangspunt van deze vernieuwde werkwijze is dat inwoners sneller worden geholpen richting de juiste aanpak voor hun ondersteuningsvraag, zij worden beter in het proces meegenomen en er wordt meer opgelost binnen het gewone leven. We stimuleren het samenbrengen van verschillende welzijns- hulp- en zorgpartijen op een aantal locaties in de stad. Hierbij helpt een vaste structuur voor integrale casuïstiekbespreking tussen Geynwijs en partijen binnen de sociale basis. Uiteindelijk streven we naar een goed functionerende netwerksamenwerking waardoor de inwoner snel en passend geholpen wordt.
We onderzoeken de mogelijkheid voor een bredere samenstelling van het sociaal team, waar dan niet alleen sociaal professionals in zitten, maar bijvoorbeeld ook algemeen maatschappelijk werkers, een welzijnscoach, een schuldhulpverlener en een wijkverpleegkundige. Eventueel in wisselende samenstelling. Het betekent dan ook niet dat iedereen vast in één team zit, maar meer in netwerksamenwerkingsverband. Daarnaast zal worden gekeken naar de inrichting van de onafhankelijke cliëntondersteuning. De functie van onafhankelijke cliëntondersteuner kan bijvoorbeeld naast de huidige formele partijen mogelijk door informele partijen worden ingevuld en ook met inzet van vrijwilligers.
Tevens verstevigen we de integrale samenwerking met Jeugd; het is van belang dat er binnen een gezin voldoende aandacht is voor zowel de ouders, als de jeugdige. In gevallen van een scheiding, psychische problematiek of verlies van een naaste, heeft dit een grote impact op het hele gezin. Wanneer bijvoorbeeld ouders ondersteuning krijgen om hun relatie te verbeteren, verbetert ook de situatie van het kind. Komende periode verstevigen we de integrale samenwerking en onderzoeken we vanuit welke wetgeving (Jeugd of Wmo) eventueel noodzakelijk maatwerk het beste geboden kan worden, en zorgen daarbij voor een goede afstemming.
Integraal Zorg Akkoord
Met het Integraal Zorgakkoord (IZA) krijgt de transitie van de huidige zorgsystematiek naar een meer integraal en preventief gericht systeem een extra steuntje in de rug. Het IZA zet in op domein overstijgende, regionale samenwerking om zo ook lokale samenwerking te verbeteren. Hierbij zijn onder andere ook de zorgkantoren betrokken, wat de samenwerking met partijen vanuit de Zorgverzekeringswet (Zvw) kan bespoedigen. Zoals eerder genoemd is de huidige samenwerking binnen gezondheidshuis De Componist een mooi voorbeeld, waar uitvoerende medewerkers van meerdere zorg- en welzijnsorganisaties al intensief samenwerken ten behoeve van de inwoners. Ook bestaat er in Nieuwegein al een goede samenwerking in de vorm van het ‘Lijfstyleoverleg’, waarbij een mooie verbinding gemaakt wordt tussen welzijn, maatschappelijke ondersteuning en zorg. Hierbij is het de wens om dit overleg uit te breiden met professionals vanuit Geynwijs.
Verandering van de rol van Geynwijs
We verbeteren de toegankelijkheid door Geynwijs meer onderdeel uit te laten maken van de welzijns- en zorg netwerken in de wijken. Samen met ketenpartners zorgen we voor laagdrempelig toegankelijke en 'voor de hand liggende plekken’, waar iedere inwoner met een vraag terecht kan. Ondersteuningsvragen worden daar waar mogelijk binnen het gewone leven opgelost. In gesprekken met inwoners maakt het sociaal team, samen met de ketenpartners, nog sterker de beweging om eerst te verkennen of de inwoner zelf oplossingen kan vinden binnen zijn eigen netwerk of het voorliggend veld, voordat er doorverwezen wordt naar maatwerkvoorzieningen (werkwijze van normaliseren).
Daarnaast starten we met een pilot waarin het sociaal team zelf (lichte) individuele ondersteuning gaat bieden voor een deel van de casuïstiek, in plaats van alle begeleidingscasussen, zoals in de huidige situatie, direct door te verwijzen naar gecontracteerde zorgaanbieders. Deze begeleiding wordt dan een algemene voorziening, zonder indicatie voor maatwerk. Het sociaal team staat dichter bij de inwoner, kan flexibeler inspelen op de ondersteuningsbehoefte en heeft een nauwere samenwerking met partijen uit het voorliggende veld, dan veelal regionaal georiënteerde zorgaanbieders. De vorm van ondersteuning beweegt zodoende mee met wat op dat moment nodig is (zowel op- als afschalen), zodat de inwoner altijd de passende ondersteuning ontvangt, dicht bij het gewone leven. Bovendien leidt deze werkwijze tot een aanzienlijke afname van bureaucratische handelingen (benodigde verslaglegging, administratie en overdracht naar andere professionals). Een goede samenwerking met het voorliggend veld is een belangrijke randvoorwaarde, daarom zal het Algemeen Maatschappelijk Werk (AMW – als onderdeel van het voorliggend veld) betrokken worden binnen deze pilot. Er zal worden gekeken naar de samenhang en raakvlakken tussen de individuele begeleiding door Geynwijs en het AMW. Er wordt gezamenlijk gezocht naar de meest optimale onderlinge samenwerking voor een integrale oplossing voor de inwoner.
Indien zwaardere, specialistische ondersteuning nodig is, blijft inzet van maatwerk via een zorgaanbieder te allen tijde mogelijk. Ook op de trajecten van zorgaanbieders wordt altijd een vorm van casusregie gevoerd door Geynwijs. Hierbij wordt samen met de inwoner en de zorgaanbieder het verloop van het (tijdelijke) begeleidingstraject gemonitord en doorlopend de verbinding gemaakt met het eigen netwerk en mogelijkheden in de sociale basis. Met de werkwijze van deels eigen begeleiding bieden door Geynwijs komt er tevens meer ruimte om goede nazorg te kunnen bieden met een waakvlamcontact9Waakvlamcontact wil zeggen het in beeld houden en monitoren van kwetsbare inwoners en het voorkomen dat escalatie plaatsvindt. om te zorgen voor een duurzaam resultaat, na geïndiceerde begeleiding. Uitgangspunt is dat de inwoner zoveel mogelijk eigen regie heeft en daarmee zo zelfredzaam mogelijk is en/of blijft.
Werken vanuit krachtwerk en reablement
Bij alles wat we als gemeente en (in)formele samenwerkingsorganisaties doen, staat Krachtwerk en reablement centraal. Ons doel is om inwoners te ondersteunen bij het leiden van hun leven op de manier die zij zelf willen. We richten ons op wat wél mogelijk is en versterken het netwerk rondom de inwoner, zodat zij zelf de regie kunnen houden. Hierbij kijken we niet alleen naar de hulpvraag op zich, maar onderzoeken we ook de onderliggende behoefte: Wat is nu écht de reden dat iemand ondersteuning zoekt? Door samen te werken en de juiste balans te vinden tussen hulp en zelfredzaamheid met het eigen netwerk, zorgen we ervoor dat iedereen zo zelfstandig mogelijk kan blijven functioneren. Krachtwerk ondersteunt het eigen proces van herstel van mensen in de richting van een door henzelf gewenste kwaliteit van leven waarbij zij, net als iedere inwoner, in de samenleving mogen meedoen, erbij horen, ertoe doen en mogen zijn wie ze zijn. Het doel van reablement is dat een inwoner zo onafhankelijk mogelijk de dagelijkse activiteiten kan ondernemen. Het beoogt bij te dragen aan het versterken van autonomie, welzijn en kwaliteit van leven. Reablement is een manier van werken waarmee zorgprofessionals voornamelijk oudere inwoners helpen hun eigen leven te leiden. Dit vraagt om heel goed te luisteren naar de werkelijke ondersteuningsvraag en kent drie basisprincipes: 1. We nemen niet over wat mensen zelf kunnen 2. We helpen mensen te herwinnen wat ze niet meer kunnen 3. We zorgen samen voor een oplossing voor dat wat overblijft.
Kwetsbare jongvolwassenen krijgen tijdig de juiste ondersteuning
De overgang naar volwassenheid brengt voor jongvolwassenen veel uitdagingen met zich mee, zoals zelfstandig wonen, werken en studeren. In deze levensfase is de kans groter dat zij problemen ontwikkelen, zoals mentale klachten, eenzaamheid of schooluitval. Voor kwetsbare jongvolwassenen wordt deze fase extra ingewikkeld gemaakt, mede door de overstap van de Jeugdwet naar de Wmo, waardoor zij het risico lopen uit beeld te raken. Geynwijs professionals vanuit Jeugd zoeken tijdig de samenwerking met professionals Wmo en er wordt in een doorgaande lijn gewerkt vanuit het toekomstplan van de jongvolwassene. Dat betekent ook dat er passend aanbod is binnen het voorliggend veld en/of de Wmo voor kwetsbare jongvolwassenen. In deze situatie gaan we ervanuit dat een jongvolwassene in beeld is. Vroegtijdige schoolverlaters zijn bijvoorbeeld gekoppeld aan het jongerenloket, zodat zij geholpen kunnen worden. Daarnaast zijn jongerenwerkers actief op middelbare scholen in Nieuwegein. Echter een jongvolwassene kan ook uit beeld geraken door onvoldoende steunsysteem en een toename van life events en/ of problemen. Naast voldoende aanbod is vooral een outreachende aanpak nodig specifiek gericht op jongvolwassenen van 16 – 27 jaar waarbij presentie, aansluiten op passende vindplekken en een adequate vroegsignalering van belang is.
Verder wordt ernaar gestreefd dat iedere kwetsbare jongvolwassene een duurzame steunfiguur heeft, bij voorkeur uit het eigen netwerk, die hen ondersteunt in deze belangrijke levensfase. Iemand die helpt bij het maken van gezonde keuzes, versterken van hun zelfredzaamheid en vroegtijdig signaleren van risico’s, zoals dreigende schooluitval. Door de jongvolwassene op tijd in beeld te hebben en perspectief te bieden, hopen we grotere problemen zoals sociale uitsluiting of zelfs criminaliteit tegen te gaan. Bovenstaande acties zijn opgenomen in het Actieplan kwetsbare jongvolwassenen, welke in maart 2024 in Nieuwegein door de Raad is aangenomen.
Kwetsbare ouderen en langer zelfstandig wonen
In Nieuwegein is sprake van dubbele vergrijzing. De groep ouderen gaat een relatief groter aandeel van de Nieuwegeinse samenleving vormen en de gemiddelde leeftijd komt ook steeds hoger te liggen.
Maar de vergrijzing gaat verder dan enkel leeftijd gerelateerde veranderingen; naarmate inwoners ouder worden, neemt ook het aantal ouderen met (meerdere) aandoeningen toe. En met de toename van ouderen zijn er ook meer ouderen met gezondheidsproblemen. Zoals vallen, geheugenproblemen, dementie en beperkingen in het dagelijks functioneren.10Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, 2023 Deze ouderenproblematiek is nu al steeds meer zichtbaar in de praktijk. Een integrale aanpak over de verschillende domeinen heen is hierbij essentieel. We hebben hier, samen met onze ketenpartners, waaronder wijkverpleging, GGZ aanbieders en huisartsen de komende jaren extra aandacht voor.
In Nieuwegein wonen zo’n 1000 mensen met dementie. Dit aantal loopt in 2030 op tot circa 1.500. Iemand die de diagnose dementie krijgt, woont gemiddeld nog 6 tot 8 jaar thuis voordat opname in een verpleeghuis nodig is. In die periode kunnen mensen met hulp vaak nog een kwalitatief goed leven leiden. We willen een dementievriendelijke gemeente zijn en zetten ons actief in om mensen met dementie en hun mantelzorgers zo lang mogelijk mee te laten doen aan de samenleving. Dit doen we onder andere door voorlichting te geven over dementie, dagactiviteiten aan te bieden en door mantelzorgondersteuning.
Uit de praktijk van het Outreachteam blijkt dat het aantal zorg – en overlast meldingen van inwoners die ouder worden toeneemt. Het gaat vaak om een kleine groep kwetsbare inwoners die te maken hebben met psychische (b.v. dementie of gedragsproblematiek) en/of fysieke problemen in combinatie met sociaal isolement. Een eerste verkenning door professionals om de problemen te adresseren is uitgevoerd. Hieruit blijkt dat het voor professionals zeer uitdagend is om passende ondersteuning te vinden voor deze doelgroep door bijvoorbeeld versnippering in wetgeving (Zvw, Wlz en Wmo) en bezuinigingen in combinatie met het ontbreken van een sociaal netwerk en tekorten op personeel. Vanuit de Wlz wordt ingezet op langer thuis wonen, ook als inwoners met b.v. een vorm van dementie zorg en nabijheid nodig hebben. In de praktijk worden lagere Wlz- indicaties afgegeven met als gevolg dat deze inwoners niet instromen in voorzieningen en thuis blijven wonen. Met als gevolg verwaarlozing, hygiënische (woon)- problemen en onveiligheid. Kortom, kwetsbare ouderen dreigen tussen wal en schip te geraken. Het vraagstuk roept om een gezamenlijke integrale aanpak waarin we leren van initiatieven die in enkele grotere gemeentes al worden ontplooid en waarin we o.a. het onderwerp agenderen via IZA mentale gezondheid. Voor wat betreft het omgaan met zorgelijke situaties gaat het Outreachteam vanaf dit jaar de functie van lokaal meldpunt vervullen voor zowel inwoners als professionals. Ook gaan we met netwerkpartners een plan van aanpak maken. Het doel is het verbeteren van de samenwerking tussen netwerkpartners en het bieden van gezamenlijke oplossingen voor de complexe problematieken van deze kwetsbare ouderen.
Hoofdstuk 2. › Paragraaf 2.3
Artikel 2.3.2
Aanpak
Onderdeel van Beleidskader Welzijn & Maatschappelijke Ondersteuning 2025-2030