Dit beleidskader focust zich in beginsel op jeugdigen tot 18 jaar woonachtig in één van de vier Kempengemeenten en hun ouders/opvoeders. Wanneer men spreekt over de Jeugdwet, kan in sommige situaties (sinds 2022) ook sprake zijn van verlengde Jeugdwet tot 23 jaar. Dit is bijvoorbeeld aan de orde wanneer er geen passende andere voorzieningen beschikbaar zijn. Deze paragraaf schetst een beeld op hoofdlijnen.

De vier Kempengemeenten samen tellen zo’n 75.000 inwoners. De jeugd vormt een belangrijke en dynamische groep, die zich niet aan ‘gemeentegrenzen’ houdt.

Met diverse basisscholen binnen iedere Kempengemeente, één SO-VSO (speciaal onderwijs- voortgezet speciaal onderwijs)-school, één SBO (speciaal basisonderwijs)-school en twee (grote) VO (voortgezet onderwijs)-scholen zien we tevens dat veel jeugdigen onderwijs volgen binnen eigen gemeente of subregio. In figuur 2 zie je de aantallen jeugdigen en jongeren tot 25 jaar per gemeente en per leeftijdscategorie onderverdeeld.

Figuur 2 Aantallen jeugdigen naar leeftijdscategorie in de Kempen, gemeten 1-1-2025 (CBS)

De meeste jeugdigen in de Kempen groeien op in een stabiele en veilige omgeving. Ze gaan naar school, hebben sociale contacten, zijn actief binnen het uitgebreide verenigingsleven en ontwikkelen zich op een positieve manier. De GGD-gezondheidsmonitors geven een algemeen beeld weer hoe het met jeugdigen in onze gemeenten gaat. De laatste jaren zien we dat, mede veroorzaakt door de (naar verwachting) coronapandemie, toenemende prestatiedruk en de komst van sociale media het mentaal welbevinden van jeugdigen is afgenomen. Een aantal zaken die hierbij noemenswaardig zijn:

  • - Alcohol (en middelengebruik) onder jongeren ligt over het algemeen in de vier Kempengemeenten hoog ten opzichte van het landelijke beeld. Volgens de drinkende jongeren vindt een groot deel van de ouders het goed dat hun kind drinkt
  • - Opvoedstress en het aandeel ouders dat professionele hulp inschakelt is toegenomen wat overeenkomt met het regionale/landelijke beeld
  • - Het beeld van de mentale gezondheid van jongvolwassenen in de Kempen is gemiddeld tot positief in vergelijking tot de regio
  • - Mentale gezondheidsproblemen komen in de Kempengemeenten overeen met de bredere regionale trends voor jongeren, met een toenemend aantal jongeren dat zich somber of gestrest voelt

Tegelijkertijd is er ook een deel van de jeugd (en/of hun ouders of opvoeders) in de Kempen dat extra ondersteuning nodig heeft, bijvoorbeeld vanwege opgroei- of opvoedvragen, jonge aanwas3 Kinderen en jongeren (t/m 23 jaar), waarbij signalen en/of risicofactoren aanwezig zijn waardoor de kansen om af te glijden in de (drugs)criminaliteit verhoogd aanwezig zijn (en waar beschermende en/of versterkende factoren minder sterk aanwezig zijn)., problemen in het gezin, mentale gezondheid of schooluitval. Zie figuur 3 voor een actueel overzicht van het aantal jeugdigen dat een vorm van jeugdhulp heeft ontvangen in 2024. Het gaat hier enkel om de jeugdigen die hulp krijgen van een specialistische jeugdhulpaanbieder.

Denk dan bijvoorbeeld aan specialistische begeleiding, behandeling, verblijf (zoals pleegzorg of gesloten jeugdhulp) of diagnostiek. We zien een lichte stijging t.o.v. voorgaande jaren. Jeugdigen die ondersteuning krijgen van het CJG+ zijn hierin niet meegenomen4 Aantal hulpvragen bij toegang is nu nog niet te zien. Ook het onderscheid tussen hulpvragen die enkel door het CJG+ worden opgepakt of een combinatie met een specialistische beschikking is nu nog niet inzichtelijk. Hier wordt aan gewerkt en krijgt ook een plek in Data & Monitoring..

Figuur 3 Aantal jeugdigen met een vorm van jeugdhulp in 2024 (exclusief CJG+ de Kempen)

Wat valt op binnen de groep jeugdigen die specialistische jeugdhulp ontvangt in de Kempen?

  • - Elke Kempengemeente heeft minder jeugdigen die jeugdhulp ontvangen dan het landelijke gemiddelde.
  • - In alle Kempengemeenten ontvangen meer jongens dan meisjes jeugdhulp. Dit past bij het landelijke beeld.
  • - De grootste groep jeugdigen die jeugdhulp ontvangt valt in de categorie 4-12 jaar. Dit past bij het landelijke beeld.
  • - Binnen de vier Kempengemeenten ontvangen meer 18-23 jarigen jeugdhulp dan 0-4 jarigen, terwijl het landelijke beeld juist andersom is.
  • - Op wijkniveau (per dorpskern) zijn er geen opvallende verschillen.

Wat opvalt is dat met name de productgroepen ‘begeleiding’ en ‘behandeling’ (zie ook begrippenlijst voor toelichting) een forse stijging laten zien in zowel cliëntaantal als in kosten. In figuur 4 lichten we ter illustratie twee productcodes onder deze productgroepen toe en laten we zien hoe vaak dit product is ingezet de afgelopen jaren en wat de kosten zijn geweest.

Figuur 4 Twee van de meest ingezette producten onder jeugdhulp in 2024 en bijbehorende kosten vanaf 2022