Vrijlevende dieren zijn alle soorten die in principe niet gehouden worden en zich vrij kunnen bewegen in de openbare ruimte. Ze maken onderdeel uit van de openbare ruimte, zowel de kernen als het buitengebied, en spelen een cruciale rol in elk ecosysteem dat de gemeente Buren rijk is. Vrijlevende dieren zorgen in eerste instantie voor zichzelf en dienen in hun natuurlijke omgeving zoveel mogelijk met rust gelaten te worden. Ingrijpen of ondersteunen vindt alleen plaats in noodzakelijke gevallen.
Biodiversiteit
Bescherming van vrijlevende soorten is vastgelegd in de Omgevingswet en wordt in Buren mede vorm gegeven door een biodiversiteitsplan. Daarin staat onder meer beschreven wat de gemeente doet om de biodiversiteit en soortenrijkheid in stand te houden en te bevorderen. Ook wordt het belang van biodiversiteit en goede ecosystemen nader toegelicht.
Het biodiversiteitsplan 2025-2033 omschrijft onder meer aandacht voor goed bermen-, maai- en slootkantbeheer, weidevogelgebieden en groenblauwe dooradering van de openbare ruimte. Dat heeft een positieve invloed op het habitat en de overlevings- en voortplantingskansen voor wildlevende dieren, zoals vogels, vlinders, amfibieën en marterachtigen.
‘De gemeente Buren heeft een belangrijke rol bij het inrichten van de openbare ruimte en heeft daarmee invloed opde leefwereld van vrijlevende soorten.’
We vinden het belangrijk om rekening met die leefwereld te houden, zowel bij het inrichten als onderhouden van de openbare ruimte. Hoe we daar invulling aan geven is onder meer vastgelegd in de Omgevingsvisie. Daarmee zorgen we dat de openbare ruimte niet alleen een prettige plek is voor mensen om te verblijven en te wonen, maar ook voor vrijlevende dieren.
Amfibieëntrek
Jaarlijks trekken in de maanden februari en maart verschillende amfibieën, zoals kikkers, padden en salamanders, er massaal op uit om zich voort te planten. Ze gaan daarbij richting waterrijke omgevingen, zoals vijvers en sloten. Daarbij moeten deze dieren vaak wegen oversteken en veel dieren sneuvelen in het verkeer. Dat is onwenselijk, ook omdat het vaak kwetsbare soorten betreft.
Wild levende soorten zorgen in principe voor zichzelf en dienen vooral met rust gelaten te worden. De helpende hand van de mens kan soms wel een uitkomst zijn.
Een voorbeeld daarvan is ‘hulp bij het oversteken’ tijdens de amfibieëntrek. Vrijwilligers gaan ’s avonds op pad om de dieren langs de kant van de weg op te rapen en veilig over te zetten naar de overkant. De gemeente Buren juicht dit soort initiatieven toe.
Beleidsdoelstelling
De gemeente Buren wil bijdragen aan vrijwillige initiatieven die dierenwelzijn verbeteren, zoals de veilige oversteek van amfibieën tijdens de jaarlijkse trek.
Acties
Vrijwilligers faciliteren in activiteiten ten behoeve van dierenwelzijn, zoals tijdens de amfibieëntrek. Dat kan bijvoorbeeld via het steunpunt vrijwilligers.
Verwilderde katten
Verwilderde katten zijn katten zonder eigenaar die vrij leven, meestal in de buitengebieden en kunnen zich redden zonder ondersteuning van de mens. Deze katten zijn meestal in het wild geboren, daardoor niet gesocialiseerd, niet benaderbaar voor mensen en daarmee niet geschikt om als huisdier bij een eigenaar te wonen. Ook katten van een eigenaar die ontsnappen en langdurig zwerven kunnen verwilderen. Verwilderde katten planten zich snel voort, meerdere nesten per jaar zijn mogelijk.
In Nederland zijn naar schatting enkele honderdduizenden verwilderde katten, die veelal in buitengebieden leven. Dat betekent dat er in de gemeente Buren, afgezet naar landelijk gemiddelde, honderden (of meer) verwilderde katten voorkomen.
Verwilderde katten kunnen een negatieve impact hebben op de biodiversiteit en natuur, door de predatiedruk, met name op plekken waar meerdere katten leven. Verwilderde katten vangen allerlei prooidieren, inclusief beschermde en kwetsbare soorten. Daarnaast wordt overlast van verwilderde katten ervaren, doordat ze vuilniszakken openscheuren op zoek naar voedsel, geurvlaggen afzetten en veel geluid produceren.
Om de impact van de verwilderde kat te verminderen is het belangrijk om populatiegroei tot stoppen te brengen. Alleen wegvangen en/of doden van katten is daarin geen optie. Onderzoek wijst uit dat andere katten zich op dezelfde locatie zullen vestigen.
De beste aanpak is het stimuleren van zogenaamde TNRC-maatregelen. Deze aanpak staat voor Trap (vangen), Neuter (castreren/steriliseren), Return (terugplaatsing of herplaatsing) en Care (monitoring). Hiermee wordt gezorgd dat een kattenkolonie vanzelf uitsterft, zonder dat dieren gedood hoeven worden. Er wordt ook gekeken naar de mogelijkheden van (re)socialisatie bij de gevangen katten, zeker bij kittens, om de dieren alsnog bij een eigenaar te kunnen plaatsen.
Terugplaatsing in het wild vindt nooit plaats in beschermd natuurgebied.
Beleidsdoelstelling
De gemeente Buren wil voorkomen dat de populatie verwilderde katten verder toeneemt. Op termijn is het streven dat de populatie door natuurlijk verloop verdwijnt.
Acties
We maken afspraken met de dierenambulance, dierenasiel en mogelijk andere partijen over de te nemen TNRC-maatregelen, om populatiegroei te voorkomen.
Bewustwording: voorkomen van nieuwe verwilderde katten door inwoners te wijzen op mogelijkheden tot chippen.
Overig
Jacht vindt primair plaats in het kader van noodzakelijk wildbeheer, als er sprake is van een publiek belang. Belangrijk is dat jacht plaatsvindt vanwege ‘nut en noodzaak’. Wildbeheer wordt geregeld in faunabeheerplannen, waarin afspraken tussen provincie, natuurorganisaties en jagers worden vastgelegd. Jagers dienen zich te houden aan de Omgevingswet, specifiek relevante onderdelen uit de voormalige Wet Natuurbescherming. In beginsel is jacht niet toegestaan in beschermde natuur- en leefgebieden en buiten de daarvoor vastgestelde kaders, zoals openingstijden, vergunning/akte en aantallen dieren. Toezicht en handhaving op deze regelgeving is geen taak van de gemeente Buren.
Hengelsport is in Buren toegestaan, zolang wordt voldaan aan de regels beschreven in de Visserijwet[1] en men beschikt over een vispas. Er mag alleen in de daarvoor aangewezen wateren gevist worden en vissen op beschermde soorten is verboden. Het afgeven van vispassen en het handhaven van de regels wordt uitgevoerd door hengelsportfederaties.
[1] wetten.nl - Regeling - Visserijwet 1963 - BWBR0002416