Het midden-paleolithicum is een bijzondere periode omdat uit die periode de nalatenschap van neanderthalers stamt. Zij leefden vanaf circa 500.000 jaar geleden in Noordwest-Europa. De anatomisch moderne mens verscheen omstreeks 40.000 jaar geleden in Europa. In het Zuid-Limburgse Heuvelland zijn de plaatselijk metersdikke lösspakketten uit de ijstijden van belang voor de conservering van bewoningssporen van neanderthalers en hun voorlopers. Midden-paleolithische artefacten kunnen er tot meerdere meters beneden maaiveld voorkomen. Zo werden in 2001 midden-paleolithische artefacten gevonden op de Vrakelberg bij Ubachsberg. Bijzonder was de vondst op 10 september van dat jaar van een 9,6 centimeter grote vuistbijl, die ‘de vuistbijl van de Vrakelberg’ wordt genoemd (figuur 7).2Takken e.a., 2002.
Neanderthalers aan het oppervlak
De vindplaats Colmont-Ponderosa, waar meer dan 1000 midden-paleolithische vuurstenen artefacten (resten) zijn verzameld, ligt op de flank van de Vrakelberg, ten westen van het gehucht Colmont (Ubachsberg). De Vrakelberg is een kleine kaap langs een droogdal. De meeste artefacten zijn aangetroffen op de uiterste rand van de kaap waar de löss grotendeels is geërodeerd en de onderliggende kalk en verweringsleem aan het oppervlak zijn gekomen. De artefacten kwamen geconcentreerd voor in een gebied van circa 40x40 meter.
Figuur 7. De vuistbijl van de Vrakelberg (bron: Yannick Raczynski-Henk).
Hoofdstuk 2 › Paragraaf 2.2
Artikel 2.2.1
Midden-paleolithicum (oude steentijd: 300.000-33.000 voor Christus)
Onderdeel van Erfgoednota gemeente Voerendaal