Risicobeheersing vindt plaats door het benoemen en monitoren van mogelijke risico’s in de grondexploitatie, zoals vertragingen, tegenvallende grondverkopen of prijsdalingen. Instrumenten binnen de planexploitatie, zoals signalering van verwachte of daadwerkelijke budgetoverschrijdingen, helpen bij het tijdig herkennen van deze risico’s.

Als tijdens een tussentijdse herziening tegenvallers worden vastgesteld, kunnen deze worden opgevangen door:

  • - Dekking uit de post ‘onvoorzien’ binnen de grondexploitatie;
  • - Het vormen van een afzonderlijke voorziening ten laste van de algemene reserve.

Deze bestemmingsreserve is primair bedoeld als financiële buffer voor het opvangen van risico’s die voortkomen uit ruimtelijke ontwikkelingsplannen en grondexploitaties. De reserve wordt gevoed door (tussentijdse) winstnemingen uit diverse projecten. Bij verlieslatende projecten kan een onttrekking uit deze reserve plaatsvinden. Wanneer een project bij afronding een positief resultaat heeft, wordt dit toegevoegd aan de algemene reserve.

Als verliezen zich aandienen, wordt eerst deze bestemmingsreserve aangesproken. Indien deze niet toereikend is, kan een beroep worden gedaan op de algemene reserve van de gemeente. Belangrijk hierbij is dat het grondbedrijf en de algemene dienst financieel gescheiden opereren.

Weerstandsvermogen en -ratio

Een voldoende weerstandsvermogen is essentieel vanwege het hogere risicoprofiel van grondexploitaties in vergelijking met reguliere gemeentelijke activiteiten. Door de lange doorlooptijd van projecten is er een verhoogd risico op marktschommelingen, wat invloed kan hebben op de waardering van gronden en het eindresultaat van exploitatieprojecten.

Het aanwezige weerstandsvermogen wordt bepaald op basis van:

De hoogte van de Reserve grondbedrijf

+

De som van de geprognosticeerde batige (positieve) resultaten in de lopende gemeentelijke grondexploitaties

-/-

De aanwezige risico’s binnen die grondexploitaties

+

De gegarandeerde baten en lasten die specifiek zijn toe te rekenen aan de Bestemmingsreserve grote projecten voor de komende jaren

De weerstandsratio geeft inzicht in de mate waarin het grondbedrijf in staat is om zelf financiële risico’s op te vangen, zonder direct beroep te doen op andere gemeentelijke middelen. De ratio is de uitkomst van de formule:

Weerstandsratio =

Aanwezig weerstandsvermogen

Benodigd weerstandsvermogen

De ratio wordt als volgt ingedeeld:

Weerstandsratio

Beoordeling

2,0

uitstekend

1,4 – 2,0

ruim voldoende

1,0 – 1,4

voldoende

0,8 – 1,0

matig

0,6 – 0,8

onvoldoende

< 0,6

ruim onvoldoende

Jaarlijks, voorafgaand aan het vaststellen van de jaarrekening, worden de hoogte van de algemene reserve, het aanwezige en het benodigde weerstandsvermogen beoordeeld. De risico’s van de lopende grondexploitaties worden geëvalueerd en verwerkt in het risicoregister van het grondbedrijf. Op basis daarvan wordt de weerstandscapaciteit en de weerstandsratio vastgesteld. Dit vormt onderdeel van de Nota Actualisatie Grondexploitaties (NAG), die gelijktijdig met de jaarrekening wordt opgesteld.

Binnen de gemeente Bergen is de Bestemmingsreserve grote projecten als incidenteel weerstandsvermogen aangemerkt. Deze reserve is de enige vrije reserve binnen de grondexploitatie en vergelijkbaar met de Algemene reserve op concernniveau, met als primaire doelstelling het afdekken van risico’s die direct gerelateerd zijn aan het taakgebied grondexploitatie

Beleidsuitgangspunt 10

De gemeenteraad ontvangt ten minste eenmaal per jaar ter vaststelling de geactualiseerde Nota Actualisatie Grondexploitaties (NAG), bestaande uit een overzicht van alle actieve grondexploitaties.