Art. 4.1.1 Welstandsnota Oirschot 2010 — Landgoederen

Landgoederen:• Landgoed Heerenbeek• Landgoed Baest• Landgoed 'sHeerenvijvers HeerenbeekHeerenbeek vormt een onderdeel van het kleinschalige, natte ontginningsgebied ‘de Mortelen’. Op het landgoed staan verschillende gebouwen, waaronder een kasteelachtig landhuis uit 1864 met latere aanbouwen, een woonhuis met koetshuis en enkele tot boerderijen omgebouwde tiendschuren en een bakhuis met stal. Rond het woonhuis bevinden zich de restanten van een tuin in Engelse landschapsstijl met onder meer een eendenvijver met een waterloop, enkele gazons en sierbomen. De percelering is sedert 1940 nauwelijks veranderd. De oorspronkelijke agrarische functie is deels verdwenen ten gunste van natuurontwikkeling. De bepalende gebouwen zijn als beschermd gemeentelijk monument geregistreerd; de overige hebben een beeldondersteunende functie. BaestBaest is een onderdeel van het Beerzendal. Ontstaan en ontwikkeling zijn verweven met dit natte gebied, dat zijn ruimtelijke opbouw en structuur aan de ontginning vanuit Baest te danken heeft. De perceelindeling van de landbouwgronden is sinds 1900 nauwelijks gewijzigd. Het centraal gelegen landhuis dateert in de kern uit 1548 en is in 1854 verbouwd en uitgebreid. Recent is een tuin in historiserende stijl rond het landhuis aangelegd. Rondom het landhuis liggen verscheidene Brabantse langgevel boerderijen uit de periode 1700 -1800, waaronder de Eikenhoef en de Beukenhoef. Verder bevinden zich op het terrein nog een aantal boerderijen, enkele dienstwoningen, een koetshuis, een tuinhuis en een kapel. Op het noordelijk deel van het landgoed staat een veel oudere kapel uit 1854, welke is gebouwd op nog veel oudere fundamenten uit de periode 1400-¬1500. Het gehele gebied is een van rijkswege beschermde buitenplaats. De meeste gebouwen zijn als beschermd rijksmonument geregistreerd. 'sHeerenvijvers'sHeerenvijvers is gelegen ten zuidwesten van de kern Oirschot, aan de rand van het gebied met een historisch ontginningspatroon. Het is een klein landgoed met loofbossen, graslanden, vijvers en grachten, doorsneden door eiken ¬en beukenlanen. Het woonhuis en de schuur dateren van voor 1900. Westelijk bevindt zich een rechthoekig grachtenstelsel. Dit stelsel sluit aan op een grote vijver met centraal een eilandje, waarop een zogenaamde folly, een ‘gebouwtje voor de grap’, in de vorm van een hardstenen ruïne is geplaatst. In dit deel bevindt zich ook een uitzichtheuvel temidden van een ring van beuken. De genoemde gebouwfragmenten hebben historische waarde (typerend voorbeeld van tuininrichting) en dienen overeenkomstig te worden beoordeeld. Kenmerken landgoederenVoor landgoederen is wel het meest typerend de nauwe relatie tussen gebouwen en omgeving. Een landgoed is ontworpen om te laten zien, dat een bepaald gebied bij een huis behoort. De bebouwing is in geringe dichtheid aanwezig en is soms sterk gespreid. Plaatselijk komen ensembles voor van landhuizen, bijgebouwen en tuinen, die via monumentale lanenstelsels, waterpartijen en of zichtassen zijn verankerd in de landschappelijke context. Pachtboerderijen zijn door luikenbeschildering, dakpanpatronen en of naamborden, verbonden aan het desbetreffende landgoed en zijn vaak in hun oorspronkelijke vorm behouden. Het sterk gevarieerde landschapsbeeld (landbouwgronden en bos wisselen elkaar op korte afstand af) wordt gekenmerkt door vrijstaande solitairen en monumentale boomgroepen in landbouwpercelen. Algemene waardering landgoederen De waarde van de landgoederen is vooral cultuurhistorisch en architectuurhistorisch. Zij vormen immers de verklaring voor de ontwikkelingsgeschiedenis van het gebied, tonen de diverse vormen van grondgebruik. Thans zijn zij vooral ook van betekenis voor natuurbeheer en recreatie. Voor de waardebepaling van het landgoed Heerenbeek en monumenten zijn de redengevende omschrijvingen van toepassing. Toetsingniveau landgoederenniveau 1 hoge toetsing Criteriatekst landgoederen De criteria altijd hanteren in combinatie met de beschreven kenmerken. De criteria zijn daarbij dezelfde als die voor monumenten, namelijk: het behoud van het beeld en de afleesbaarheid van de geschiedenis staan voorop; wijzigingen zijn alleen mogelijk als deze noodzakelijk zijn voor de instandhouding en de waarden niet worden aangetast maar bij voorkeur wél versterkt. Voor beschermde buitenplaatsen wordt bovendien naar de betreffende redengevende omschrijvingen verwezen. Criteriamatrix landgoederen Omgeving Verzorging erf en groene omgeving. Streekeigen verhardingen afrasteringen, hekken en poorten nastreven. Maat en schaal Geen onderbrekingen van doorgaande dakvlakken. Kleinschalige onderverdelingen gevels. Vorm en gebaar Centrale dominerende positie van het landhuis ten opzichte van het landgoed en de overige gebouwen respecteren, volgens de redengevende omschrijvingen. Stijl en detail Wijzigingen en toevoegingen volgens de traditie en volgens de eigen bouwperiode! Materiaal en kleur Traditioneel: baksteen, keramische pan, riet, hout! Kozijnen, boeiboorden en windveren lichte tinten! Houten gevels: luiken, voordeuren en deel-deuren in gedekte / donkere tinten.

Rechtspraak bij dit artikel