De gemeenten in de regio staan voor samenhangende opgaven op het gebied van woningbouw, energietransitie, landbouw, natuur en leefomgeving. Deze opgaven overstijgen vaak gemeentegrenzen en vragen om een integrale benadering. Gemeenten werken hierbij samen in verschillende regionale en thematische verbanden, zoals de Regio Noord-Veluwe, de G40 (Apeldoorn), Stedendriehoek, Foodvalley en binnen de gebiedsgerichte stikstofaanpak van de provincie Gelderland. Ook programma's zoals de Regio Deal Veluwe en de uitvoering van de Regionale Energie Strategie (RES) vragen om afstemming tussen beleidsvelden en bestuurslagen. De inzet van Omgevingsdienst Veluwe op omgevingskwaliteit – via vergunningverlening, toezicht, handhaving en advisering – draagt bij aan het realiseren van deze opgaven en sluit daarbij waar nodig aan bij de bredere samenwerking.
Woningbouw: Gezonde groei in een veilige leefomgeving
De woningbouwopgave in gemeenten als Apeldoorn, Harderwijk en Putten, maar ook in de kleinere landelijke gemeenten is aanzienlijk. Projecten zoals bijvoorbeeld de woningbouwontwikkelingen in Apeldoorn-Zuid, Harderweide en Waterfront in Harderwijk en De Bosrande in Putten dragen bij aan het opvangen van de woningvraag én de verduurzamingsdoelstellingen en het natuurinclusief bouwen. Tegelijkertijd vereist bouwen in het algemeen in de nabijheid van wegen, spoorlijnen of bedrijven extra aandacht voor luchtkwaliteit, geluid en omgevingsveiligheid. En staat de realisatie van de woningbouw onder druk door de stikstofproblematiek.
In de regio liggen verschillende woningbouwopgaven in gebieden met een industriële of bedrijfsmatige historie, zoals bij transformatielocaties in Apeldoorn (Spoor- en Kanaalzone), Harderwijk-Waterfront, Hattem ('t Veen) of Putten. Op dit soort locaties spelen vaak meerdere omgevingsaspecten tegelijk: bodemverontreiniging met ZZS zoals Pfas en lood, blootstelling aan geur, fijnstof en geluidsbelasting of risico's door de nabijheid van de opslag of het gebruik van gevaarlijke stoffen (aandachtsgebieden). Een zorgvuldige afweging van deze cumulatieve milieubelasting is essentieel voor het realiseren van een gezonde en veilige woonomgeving. Op dit punt is het daarom ook zeer belangrijk dat er in omgevingsplannen voldoende aandacht is voor milieurisico's en dat er een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL) plaatsvindt.
Op veel locaties is woningbouw alleen mogelijk als stikstofeffecten zorgvuldig worden beoordeeld en beperkt, bijvoorbeeld via salderen of natuurcompensatie. Dit vraagt om nauwe samenwerking tussen de gemeenten, de provincie, de omgevingsdienst en de initiatiefnemers.
Omgevingsdienst Veluwe draagt bij aan de omgevingskwaliteit van (her)ontwikkelingslocaties voor woningbouw door te toetsen op aspecten als luchtkwaliteit, geluidbelasting, bodemveiligheid en risicobronnen in de omgeving. Daarnaast adviseren we over klimaat-adaptieve en natuur-inclusieve inrichting. Bijvoorbeeld over de aanleg van groen om hittestress tegen te gaan, het integreren van verblijfsplaatsen voor beschermde soorten, soortenmanagementplannen en natuurvriendelijk isoleren. De omgevingsdienst controleert actief op het naleven van milieueisen, bijvoorbeeld rond fijnstofreductie en bodembescherming. Daarnaast adviseert de omgevingsdienst desgevraagd gemeenten over een natuur-inclusieve werkwijze voor het beleid en beheer van de buitenruimte. De omgevingsdienst heeft naast een adviserende rol ook een taak in het toezicht op daadwerkelijk realiseren van kwaliteitseisen.
Transitie landbouw: Naar een duurzame en toekomstbestendige sector
In de hele regio, van Putten tot Oldebroek en Hattem tot Brummen, bevinden zich veel agrarische bedrijven. Deze sector staat voor de uitdaging om stikstofemissies te reduceren, natuurinclusief te werken en in te spelen op veranderende marktvraag. De stikstofopgave dwingt tot herinrichting van het buitengebied waarbij agrarische bedrijvigheid, natuurontwikkeling en andere functies beter in balans worden gebracht. De landbouwtransitie krijgt vorm via onder meer de Gebiedsgerichte Aanpak Stikstof (extensivering, vervlechten natuur en landbouw) en verduurzaming.
Omgevingsdienst Veluwe ondersteunt deze omschakeling door vergunningaanvragen zorgvuldig te toetsen op effecten voor milieu, natuur en gezondheid. Voor de gezondheidskundige beoordeling van een agrarische bedrijfsaanpassing wordt daarbij de expertise van de GGD ingeschakeld. Door toezicht wordt de werking van maatregelen zoals luchtwassers en de opslag van meststoffen gecontroleerd. Waar nodig treedt de omgevingsdienst handhavend op. Bij bedrijven die niet meer operationeel zijn worden, na het verstrijken van de wettelijke termijn, de vergunning ingetrokken. Voor het intrekken van de stikstofrechten zoekt de omgevingsdienst samenwerking met de provincie als bevoegd gezag. Daarnaast adviseert de omgevingsdienst agrarische ondernemers over mogelijkheden om hun bedrijfsvoering duurzamer en natuur-inclusiever vorm te geven.
Ontwikkeling recreatie en toerisme: Versterken van balans tussen beleving en bescherming
De Veluwe en de Randmeren zijn dé recreatieve hot-spot van Nederland, en gemeenten als Nunspeet, Harderwijk, Ermelo en Elburg trekken jaarlijks vele bezoekers. Initiatieven zoals nieuwe vakantieparken, uitbreiding van bestaande campings en de aanleg van extra recreatieve routes vergroten de toegankelijkheid en de economische betekenis van toerisme. Tegelijkertijd ontstaan er spanningen rondom natuurbehoud, afvalproblematiek en verkeersdruk.
Omgevingsdienst Veluwe adviseert gemeenten over nieuwe recreatie-ontwikkelingen en is daarbij kritisch op de effecten op natuur, milieu en gezondheid. Bij het toezicht op recreatiezonering wordt gelet op het overtreden van toegankelijkheid, geluidshinder, afvalstromen en de bescherming van natuurwaarden. Waar nodig wordt handhavend opgetreden. Denk hierbij aan illegale recreatie, zoals crossen, in kwetsbare natuurgebieden als het Hulshorsterzand tussen Harderwijk en Nunspeet en de bossen rond Nunspeet en Ermelo. Daarnaast adviseert en toetst Omgevingsdienst Veluwe bij evenementen over een natuur-inclusieve werkwijze.
Vitaal ondernemersklimaat: Duurzaam ondernemen stimuleren
Bedrijven staan voor de uitdaging om te verduurzamen in het kader van de energietransitie en de transitie naar een circulaire economie. Dat vraag om flinke investeringen.
Omgevingsdienst Veluwe ondersteunt een vitaal maar vooral ook duurzaam ondernemersklimaat door snelle en zorgvuldige vergunningverlening en actief toezicht op milieu- en energieregelgeving. Bedrijven worden begeleid bij het treffen van energiebesparende maatregelen en het veilig omgaan met gevaarlijke stoffen. Er is aandacht voor innovatieve ontwikkelingen, zoals opslag van waterstof of batterijtechnologie, zowel vanuit een oogpunt van verduurzaming als vanuit een oogpunt van veiligheid. In samenwerking met gemeenten adviseert de omgevingsdienst over de duurzame herstructurering en vergroening van bedrijventerreinen en helpen we ondernemers milieugevolgen te minimaliseren. Daarbij gaat het ook om de balans tussen economie, verduurzaming en voldoen aan de eisen wat betreft veiligheid, gezondheid en natuur. Naast het stimuleren van verduurzaming draagt de omgevingsdienst ook bij aan een gelijk speelveld voor ondernemers: door toezicht te houden en te handhaven daar waar bedrijven milieuregels overtreden.
Aanpak milieucriminaliteit en ondermijning
Milieucriminaliteit omvat illegale activiteiten die schadelijk zijn voor het milieu, zoals het illegaal dumpen van afval, het lozen van gevaarlijke stoffen, en het moedwillig overtreden van milieuwetten en -regels. Deze activiteiten kunnen ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid, de kwaliteit van de leefomgeving en de biodiversiteit. Denk aan bodemverontreiniging, het lozen of uitstoten van schadelijke stoffen, het op schadelijke wijze verwerken van afval (niet alleen in de regio maar ook buiten de landsgrenzen) verontreinigde grond of fraude met mestverwerking. Het bestrijden van milieucriminaliteit is essentieel om een schone, veilige en duurzame leefomgeving te waarborgen.
Omgevingsdienst Veluwe draagt door samenwerking met gemeenten, politie, de ILT, het RIEC en het OM bij aan de aanpak van (milieu)criminaliteit. De omgevingsdienst doet dat door bij het toezicht ook prioriteit te leggen bij branches met een verhoogd risico op ondermijning, door bestuurlijk en strafrechtelijk op te treden, door signalen die mogelijk wijzen op ondermijning te delen ('oor- en oogfunctie')5Dergelijke signalen worden elk kwartaal ook ingebracht tijdens het Strafrechtelijk overleg tussen de Gelderse- en Overijsselse Omgevingsdiensten, politie en OM. en door samen met de handhavingspartners en gemeenten integrale controles en projecten uit te voeren op bedrijfsterreinen en in het buitengebied. Bij het laatste zijn vanuit de omgevingsdienst de groene boa's betrokken.
Hoofdstuk 6
Artikel 6.5
Bijdragen aan de realisatie van de bredere opgaven
Onderdeel van Uitvoerings- en handhavingsstrategie Omgevingsdienst Veluwe