Onderhoud en verduurzaming van de vastgoedportefeuille zijn nauw met elkaar verbonden. De gemeente is als eigenaar van haar vastgoed verantwoordelijk voor duurzame, veilige en gezonde gebouwen voor gebruikers en omgeving. Om concreet richting te kunnen geven aan de beoogde verduurzaming is het nodig om beleidsmatige keuzes te maken voor de korte en lange termijn. Het huidige beleid voor verduurzaming van de vastgoedportefeuille is opgenomen in het ‘Programma Duurzaamheid 2024-2027’ 12 Programma Duurzaamheid 2024-2027, te raadplegen via https://gemeenteraad.denhelder.nl/Documenten/Bijlage-1/Bijlage-1-Programma-Duurzaamheid 2024-2027-1.pdf , de ‘Notitie Vastgoedbeleid 2022-2024’ 13 Notitie Vastgoedbeleid, te raadplegen via https://gemeenteraad.denhelder.nl/Documenten/Bijlage-1/Notitie-vastgoedbeleid.pdf , het ‘Convenant Duurzaam Bouwen’ en het ‘Integraal Huisvestingsplan 2020-2025’. 14 Gemeente Den Helder Integraal Huisvestingsplan, te raadplegen via https://gemeenteraad.denhelder.nl/Documenten/GEMDH-Integraal-huisvestingsplan-2020-2025.pdf.
In 2021 is een plan opgesteld om uitvoering te geven aan de motie van de gemeenteraad, waarin minimaal energielabel B als norm is vastgesteld voor gemeentelijk vastgoed. Inmiddels is al een CO₂-reductie van 53% gerealiseerd, waarmee de doelstelling van de CO₂-prestatieladder voor 2026 is behaald. Er is een meerjarenonderhoudsplan voor duurzaamheidsmaatregelen (DMJOP) opgesteld en het 'laaghangend fruit' is reeds aangepakt. De verduurzamingsmaatregelen voor de resterende panden moeten nog worden geconcretiseerd. Dat betekent dat er per object een uitvoeringplan opgesteld dient te worden met daarin uiteraard de verduurzamingsmaatregelen om het beoogde energielabel te realiseren.
Er zijn diverse financierings- en subsidiemogelijkheden beschikbaar om de gestelde verduurzamingsdoelen te realiseren. Het (sub)team Vastgoed zal per uitvoeringsplan onderzoeken welke opties beschikbaar zijn en, indien van toepassing, de benodigde financiering of subsidies aanvragen.
Ook bij het bepalen van de duurzaamheidstrategie van het gemeentelijk vastgoed zal de NEN8026-methodiek worden toegepast. We maken hierbij onderscheid tussen kernportefeuille en niet-kernportefeuille. Een overzicht van de duurzaamheidsmaatregelen per strategie is opgenomen in bijlage 5.
Duurzaamheidsmaatregelen zijn een ruim begrip. In de markt zijn veel verschillende technieken en oplossingen beschikbaar. Welke maatregel het meest geschikt is hangt af van de specifieke kenmerken van het object, maar in hoofdlijnen worden de volgende duurzaamheidsmaatregelen toegepast:
Schilisolatie (het isoleren van de vloer, dak en gevel);
Efficiëntere klimaatinstallaties (verwarmen, koelen en ventileren);
Efficiëntere verlichtingsbronnen;
Lokaal opwekken, gebruiken en opvangen van energie;
Monitoren op verbruik en gedrag.
Een opsomming van alle maatregelen is opgenomen in bijlage 5.
Het monitoren op verbruik en gedrag wordt gerealiseerd door een jaarlijkse rapportage. Deze rapportage geeft een update van de voortgang en resultaten van het voorafgaande jaar. Ook vindt er een interne en externe audit plaats, die uiteindelijk wordt getoetst door een certificeringsbureau om zodoende het certificaat te behouden. De gemeente heeft beter inzicht in haar energieverbruik door jaarlijkse monitoring aan de hand van de CO2-prestatieladder. Daarnaast is het eenvoudiger om maatregelen te bedenken en verbeterslagen te maken om te besparen op de plekken waar de meeste winst te behalen valt.
Vanaf 1 januari 2026 is een Gebouwautomatiserings- en Controlesysteem (GACS) verplicht 15 Deze verplichting vloeit voort uit de EPBD III-richtlijn (Energy Performance of Buildings Directive). voor utiliteitsgebouwen met een verwarmings- of airconditioningsinstallatie met een nominaal vermogen van 290 kW of meer. Deze verplichting is bedoeld om energieverbruik te optimaliseren en gebouwen duurzamer te maken. GACS is een systeem dat gebouw-installaties zoals verwarming, ventilatie en airconditioning automatisch aanstuurt, monitort en optimaliseert. Het doel is om het energieverbruik te verlagen en het comfort van gebruikers te verbeteren. De verplichting wordt uitgebreid naar gebouwen met een vermogen van 70 kW of meer vanaf 1 januari 2030. Door het invoeren van deze nieuwe regelgeving is het voor de gemeente Den Helder wenselijk om in kaart te brengen voor welke objecten dit geldt en welke impact deze nieuwe regelgeving heeft op de onderhoudsbegroting.
Beslisboom verduurzamen
Bij het bepalen of een object verduurzaamd moet worden, wordt gebruikgemaakt van een beslisboom. De centrale vraag hierin is of het object behoort tot de kernportefeuille. Op basis daarvan geeft het stroomschema een advies over het al dan niet nemen van de gewenste duurzaamheidsmaatregel. Voor onrendabele investeringen binnen de kernportefeuille geldt in principe het antwoord "nee", tenzij de maatregel aantoonbaar bijdraagt aan een bredere ambitie. Hierbij kan gedacht worden aan het behalen van het beoogde energielabel, aantoonbare bijdrage aan CO₂-reductie of andere duurzaamheidsdoelstellingen die door de organisatie zijn vastgesteld. Voor de niet-kernportefeuille zal er per verduurzamingsmaatregel worden bekeken of de maatregel nog haalbaar is gezien de resterende exploitatieperiode.
FIGUUR 9 BESLISBOOM VERDUURZAMING (BRON: METAFOOR)
Hoofdstuk 6
Artikel 1.20
Verduurzaming
Onderdeel van Besluit van de gemeenteraad van de gemeente Den Helder, houdende regels omtrent het vastgoedbeleid