Tertiaire preventie richt zich op situaties waarbij al sprake is van problematische schulden. De hulp, begeleiding en maatregelen zijn bedoeld om problemen op te lossen. Goede hulp en nazorg kunnen ook nieuwe problemen voorkomen. Tertiaire preventie (volgen en nazorg) is bedoeld om erger (terugval, recidive of chronische problemen) te voorkomen.
Op dit moment wordt er vanuit de gemeente nog te weinig ingezet op nazorg. Het is na afloop van een traject niet altijd duidelijk of inwoners na afloop van het traject voldoende in staat zijn om zelfstandig hun financiën op orde te houden. De halvering van de wettelijke duur van de Wsnp (Wet schuldsanering natuurlijke personen) van 36 naar 18 maanden brengt met name mogelijk nieuwe uitdagingen mee. In deze kortere periode is er minder tijd om duurzaam financieel gedrag aan te leren en te bestendigen. Het risico bestaat dat inwoners, zonder passende nazorg, opnieuw in financiële problemen terechtkomen.
Daarnaast is er na een schuldentraject geen structurele controle of begeleiding om terugval te voorkomen. De komende periode willen we werken aan het ontwikkelen van een nazorgbeleid dat inwoners actief ondersteunt bij het behouden van financiële stabiliteit. Dit kan bestaan uit periodieke check-ins na afloop van een schuldhulptraject, of de mogelijkheid om zich aan te melden bij een budgetcoach.
Tegelijkertijd zien we ook een groep inwoners die door een problematische schuldensituatie onder bewindvoering komt te staan. Bewindvoering kan een waardevol middel zijn inwoners die (financieel) kwetsbaar zijn en meer ondersteuning nodig hebben. Denk aan inwoners met lichamelijke of geestelijke beperkingen. Het is echter een ingrijpende vorm van hulpverlening en niet altijd de meest geschikte (lange termijn) oplossing voor een schuldenaar. Voor sommige inwoners, bijvoorbeeld degenen die tijdelijk moeite hebben met het beheren van hun financiën, kan budgetbeheer een meer passende ondersteuning zijn. Dit stelt hen in staat om, zodra zij hier weer toe in staat zijn, zelf verantwoordelijkheid te dragen voor hun financiën.
Toch zien we dat relatief veel inwoners kiezen voor bewindvoering. Hierin spelen verschillende factoren een rol. Zo worden de kosten van schuldenbewind bij een inkomen onder 120% van de bijstandsnorm volledig vergoed vanuit de bijzondere bijstand. Bovendien biedt bewindvoering de mogelijkheid om financiële verantwoordelijkheid volledig over te dragen. Dit kan bewindvoering aantrekkelijk maken voor sommige inwoners, zelfs in situaties waarin lichtere vormen van ondersteuning beter aansluiten op wat zij daadwerkelijk misschien nodig hebben. Daarnaast zien we dat een deel van de inwoners (onnodig) langdurig onder bewindvoering blijft. De focus binnen bewindvoering ligt niet altijd op het bevorderen van zelfredzaamheid en uitstroom, mede doordat er voor zowel bewindvoerders als inwoners weinig prikkels zijn om hier actief op in te zetten.
Wij willen als gemeente meer investeren in passende, duidelijke en toegankelijke alternatieven voor bewindvoering. Hierbij richten we ons op het versterken van preventie, het aanbieden van lichtere ondersteuningsvormen zoals budgetbeheer, en het beter begeleiden van inwoners naar financiële zelfredzaamheid. Sinds 1 januari 2021 hebben gemeenten het recht om advies te geven aan de kantonrechter over de voortzetting van bewindvoering. Dit adviesrecht biedt een waardevolle mogelijkheid om te beoordelen of bewindvoering de beste oplossing is, of dat gemeentelijke ondersteuning meer passend is. Tot nu toe wordt dit recht nog onvoldoende benut. Hier willen we verandering in brengen, zodat inwoners sneller en effectiever geholpen worden. Uiteraard blijft bewindvoering toegankelijk voor inwoners die deze vorm van ondersteuning écht nodig hebben. Door een meer gerichte inzet op maatwerk en alternatieven willen we echter zorgen dat inwoners niet onnodig zwaar belast worden met een hulpverleningsvorm die op de lange termijn niet bijdraagt aan hun zelfredzaamheid.
Uitgangspunten tertiaire preventie:
We ontwikkelen en bestendigen een nazorgbeleid.
We onderzoeken de meerwaarde van het gebruik van het adviesrecht.
We onderzoeken de meerwaarde van het afsluiten van convenanten met bewindvoeringskantoren.
Hoofdstuk 5. › Paragraaf 5.1.
Artikel 5.1.3.
Tertiaire preventie
Onderdeel van Beleidsplan schuldhulpverlening 2025-2028 gemeente Zundert