Door het vestigen van een voorkeursrecht op grond van de Omgevingswet krijgt de gemeente het eerste recht van koop op een onroerende zaak. Hiermee voorkomt de gemeente dat bij geplande ontwikkelingen derden grondposities innemen die de ontwikkeling van gebieden kan belemmeren of dat de grondprijzen worden opgedreven. Dit middel wordt over het algemeen ingezet door de gemeente bij actieve ontwikkelingen, maar dit kan in principe ook worden gebruikt om een particuliere ontwikkeling te ondersteunen. In het laatstgenoemde geval legt de gemeente met de ontwikkelende partij duidelijke afspraken vast over onder meer betalingen, risicobeheersing en doorlevering van de te verwerven onroerende zaken. Voor het proces rondom het voorkeursrecht verwijzen wij naar de toekomstige uitvoeringsnota Ontwikkelingsstrategie.