Art. 1.2.3 Beleidsnotitie Archeologie Gemeente Gemert-Bakel 2026 — Archeologisch onderzoeksproces

Het selectiebesluit met betrekking tot de selectie van vindplaatsen, is gebaseerd op inhoudelijke argumenten en overwegingen. De argumenten voor deze besluiten moeten blijken uit het uitgevoerde (voor)onderzoek. Zonder (voor-)onderzoek kan geen selectiebesluit worden genomen over de omgang met archeologie. Voordat het tot een opgraving komt, zal eerst moeten worden bepaald of er sprake is van een archeologische vindplaats en of deze behoudenswaardig is. Om dit mogelijk te maken is er in Nederland een getrapt onderzoeksysteem ingericht: de archeologische monumentenzorg (AMZ)-cyclus. Hierbij zijn toetsbare criteria als kwaliteit, zeldzaamheid en informatiewaarde van de archeologische resten alsmede de gevolgen van een ontwikkeling voor deze resten leidend. De AMZ-cyclus doorloopt drie fasen: de inventariserende fase, een selectiebesluit en daaruit volgende maatregelen. In de inventariserende fase kunnen diverse elkaar opvolgende onderzoeken uitgevoerd worden, die moeten leiden tot het vaststellen of er sprake is van archeologische waarden in een gebied, én een waardestelling die moet aangeven of de aangetroffen archeologie behoudenswaardig is, of niet. Die waardestelling is essentieel en vormt de basis voor het selectieadvies (door een gecertificeerd archeologisch adviesbureau, namens de initiatiefnemer) aan de overheid. In Nederland wordt archeologisch onderzoek uitgevoerd conform de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA). De KNA stelt eisen aan het door een archeologische uitvoerder te doorlopen proces. Dat proces kan drie grote stappen beslaan, ieder met een aantal deelstappen: inventariseren, selecteren en maatregelen treffen. Zie het schema hieronder. Bij de deelstappen is tussen haakjes gezet welk soort archeologisch onderzoek daar bij kan horen. Inventariseren Verwachting opstellen (bureauonderzoek) Verwachting toetsen – verkennen (boringen) Verwachting toetsen – karteren (boringen, proefsleuven) Verwachting toetsen – waarderen (proefsleuven) Selecteren Selectiebesluit opstellen Maatregelen treffen Vrijgeven Behoud ex situ (opgraven, archeologische begeleiding) Behoud in situ Niet bij elk onderzoeksproces zijn alle deelstappen nodig. Het kan zijn dat de bodem van een plangebied dermate verstoord blijkt te zijn, dat meteen vrijgave kan worden verleend. Het is echter ook mogelijk dat in een plangebied de bodem intact blijkt, dat daar archeologische resten in worden aangetroffen en dat er een gedeeltelijke opgraving uitgevoerd moet worden terwijl een ander deel middels planaanpassing in de bodem behouden kan blijven. De archeologisch-inhoudelijke deskundige van de gemeente kan al in het beginstadium aangeven hoe archeologie en het duurzame behoud hiervan geborgd moet worden in de planvorming. Hij/zij kan op basis van zijn regionale kennis, ook aangeven wanneer en welk soort archeologisch onderzoek uitgevoerd moet worden en welke niet. Dit verschilt per plangebied op basis van de archeologische verwachting en de beoogde geplande ontwikkeling. Hiermee kan tijd en geld worden bespaard en het voorkomt vertragingen en onvoorziene kosten ten tijde van het traject van de omgevingsvergunning. Het kan ook voorkomen dat door nieuwe inzichten een ander beeld is ontstaan ten aanzien van de archeologie in het betreffende gebied. In dat geval kan de gemeente het besluit nemen om geen archeologisch onderzoek te eisen. Op basis van het uitgebrachte selectieadvies kan de gemeente een selectiebesluit nemen. Met het selectiebesluit geeft de gemeente aan hoe er met de aanwezige archeologie omgegaan dient te worden. Dit kan betekenen dat er geen verder onderzoek meer nodig is, of dat er na planaanpassingen verder gegaan kan worden met de ontwikkeling. Als behoud op de plek zelf niet kan, dan kan er ook gekozen worden alle archeologische resten op te graven. Dit alles maakt van elk project maatwerk. Een tekening van het kasteel met kerk te Gemert, gemaakt in 1730 door Abraham de Haen. (coll. KUB Tilburg Brab. coll. G27/72| (6)).

Rechtspraak bij dit artikel