Naast de hiervoor genoemde specifieke prioriteiten, levert VTH een bijdrage in een aantal bredere maatschappelijke opgaven die van invloed zijn op de fysieke leefomgeving in de gemeente. Te denken valt aan:
Bijdrage aan de realisatie van de woon- en woningbouwopgave: de Omgevingsvisie zet in op de bouw van voldoende duurzame en toekomstbestendige woningen voor starters, ouderen, gezinnen en bijzondere doelgroepen. Bijkomend doel is – ook vanuit de Agenda Brede Leefbaarheid – om een meer gedifferentieerd woningaanbod te realiseren, door de bouw van meer (middeldure) huur- en koopwoningen.
Een deel van die opgave wordt bereikt door (kwalitatieve) omvorming van de bestaande woningvoorraad (herbestemming, woningsplitsing), waarbij de gemeentelijke randvoorwaarden in acht moeten worden genomen. Het overige deel van de opgave wordt bereikt door nieuwbouw.
VTH ondersteunt initiatiefnemers bij woningbouw waar mogelijk met informatie over procedures en eisen om vertraging te voorkomen, zonder concessies te doen aan kwaliteit of veiligheid. Daarnaast worden bij bestaande panden controles uitgevoerd om illegale woningsplitsingen / toevoegingen terug te dringen en – met behulp van de op te stellen leegstandsverordening – leegstand tegen te gaan.
VTH-doel
Indicator
Bijdrage aan tijdige en veilige realisatie van de woon- en woningbouwopgave
Doorlooptijd vergunningaanvragen
Meedenken over woningsplitsing en herbestemming van bestaande bebouwing
Aantal aanvragen woningsplitsing / herbestemming
Uitvoeren van controles, met aandacht voor brandveiligheid, leefomstandigheden en naleving Wet goed verhuurderschap
Controles bij illegale / vergunde situaties
Bijdrage aan behoud van erfgoed
Vaals beschikt over een rijk en divers erfgoed in de vorm van ruim 200 rijksmonumenten, 1 gemeentelijk monument, 6 beschermde dorpsgezichten, diverse beeldbepalende panden en een aantal archeologisch relevante locaties. Bescherming daarvan vindt grotendeels plaats via het omgevingsplan.
Bij het behoud en gebruik van het erfgoed heeft VTH een belangrijke rol. De gemeente informeert en ondersteunt eigenaren waar mogelijk bij herbestemming en vergunningaanvragen en weegt daarbij zorgvuldig belangen af, waarbij advies wordt ingewonnen van de Gemeentelijke Adviescommissie Mergelland (GAM) en / of van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE).
In de praktijk blijkt wel dat er beperkt zicht is op de staat van onderhoud en op illegale inpandige verbouwingen hetgeen, naast een aantasting van de monumentale waarden, risico’s kan opleveren voor constructieve veiligheid en brandveiligheid.
De gemeente is zich ervan bewust dat toezicht op erfgoed spanning kan opleveren voor eigenaren die willen investeren. Waar mogelijk wordt een evenwichtige aanpak gehanteerd, waarin ruimte is voor initiatief en maatwerk. In situaties echter waarin sprake is van strijd met vergunningen of (dreigende) onherstelbare schade, zal - onder meer via de wettelijk vastgelegde instandhoudingsplicht – worden gehandhaafd.
VTH-doel
Indicator
Tijdig signaleren van risico’s voor (onherstelbare) schade, met ruimte voor maatwerk en ondersteuning van eigenaren
Toezichtmomenten en controles bij monumenten
Aantal illegale of afwijkende werkzaamheden / handhavingstrajecten
Ondermijning
Ondermijning kan zich in diverse vormen in de fysieke leefomgeving manifesteren, bijvoorbeeld door misbruik van vergunningen, illegale bouw, strijdig gebruik van panden of illegale bewoning. Deze activiteiten ondermijnen de veiligheid en leefbaarheid en vragen om een samenhangende, integrale aanpak. Binnen VTH wordt bij signalen van ondermijning nauw samengewerkt met de afdeling Veiligheid (en RIEC), waar het zwaartepunt van de aanpak ligt. Vergunningverlening draagt flankerend bij door alert te zijn op risico's en waar nodig integriteitstoetsen toe te passen. Toezicht en handhaving spelen vooral een rol bij het signaleren van verdachte situaties en het inzetten van bestuursrechtelijke instrumenten wanneer overtredingen worden geconstateerd, bv. bij inzet van het regionale ACT-team.
VTH-doel
Indicator
Structurele bijdrage leveren aan de gemeentelijke aanpak van ondermijning, vooral via preventie, signalering en integrale samenwerking met Veiligheid.
Aantal BIBOB toetsen
Signalen van ondermijning vanuit VTH
Deelnames aan regionale ACT-controles.
Hoofdstuk 2 › Paragraaf 2.3
Artikel 2.3.3.
Prioriteiten bij de bredere opgaven
Onderdeel van VTH Beleidsplan 2026-2030