De gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde hebben gezamenlijk de nota Sociaal Domein 2024-2029 ‘Samen doen wat nodig is’ vastgesteld. Daarmee hebben de Colleges en de gemeenteraden ingestemd met het vormen van een Brede Toegang in de drie gemeenten. ‘De beweging naar voren’ staat daarbij centraal. We werken toe naar een integrale samenwerking om ondersteuningsvragen zo gewoon mogelijk op te lossen en de regie bij de inwoner te laten (normaliseren). De inwoners zo laagdrempelig mogelijk te ondersteunen. De lokale toegang tot het sociaal domein speelt hierin een sleutelrol.
Binnen onze gemeente en de samenwerking EHZM (Ermelo, Harderwijk, Zeewolde, Meerinzicht) is de afgelopen jaren vaak gesproken over de ‘Brede Toegang’. In de praktijk zijn de termen ‘Brede Toegang’ en ‘Stevige Lokale Teams’ synoniem aan elkaar: beide beogen een laagdrempelige toegang waar ondersteuningsvragen dicht bij de inwoners worden beantwoord in een lokale context. Waarbij de nadruk ligt op het gebruik van een sterke sociale basis en waar we doen wat nodig is als inwoners hulp nodig hebben.
De term Stevig Lokaal Team (SLT) is ontstaan vanuit de behoefte om de jeugdhulp (Hervormingsagenda Jeugd 2023-20281De Hervormingsagenda Jeugd (2023-2028) is een pakket maatregelen van Rijk, gemeenten, aanbieders en cliëntenorganisaties om de jeugdhulp te verbeteren en financieel houdbaar te maken. De ‘Stevige Lokale Teams’ worden hierin geïntroduceerd als fundament van transformatie van de jeugdhulp.) en maatschappelijke ondersteuning (Wmo) in Nederland te verbeteren, te uniformeren en dichter bij de burger te organiseren. In maart 2024 is er een landelijk “Richtinggevend Kader Toegang, Lokale Teams en Integrale Dienstverlening” vastgesteld door de VNG. Op 24 maart 2026 is door de VNG namens alle gemeenten een convenant 'Stevige lokale teams' getekend om de werkwijze van deze teams in gemeenten te versterken. Om hierbij aan te sluiten, kiezen wij er vanaf nu voor om de term ‘Stevig Lokaal ‘ te gebruiken in plaats van ‘Brede Toegang’. Deze term dekt de lading beter: het gaat niet alleen om de ‘voordeur’ (de toegang), maar ook om informatie & advies, triage van de ondersteuningsvragen, regievoering, basishulp2De afbakening van basishulp moet landelijk en/of lokaal nog gedefinieerd worden. die het team biedt en de integrale hulp aan huishoudens (één gezin, één plan, één regisseur).
De ontwikkeling van Stevige Lokale Teams sluit naadloos aan bij de leidende principes uit de Nota Sociaal Domein Ermelo, Harderwijk en Zeewolde: ‘Samen doen wat nodig is’. Dit doen we vanuit de gedachte van Positieve Gezondheid, waarbij de focus ligt op de veerkracht en regie van de inwoner over zijn leven
De inwoner aan zet: We sluiten aan bij de leefwereld van de inwoner en versterken hun veerkracht.
De oplossing centraal: We kijken integraal en ontschot naar wat er écht nodig is, in plaats van te denken vanuit regels.
Partnerschap: We werken als overheid naast de inwoner en de professionele partners.
Het is belangrijk om de kaders voor de uitvoering Stevige Lokale Teams met elkaar vast te stellen, zodat we een fundament hebben om op te bouwen. Gemeenten hebben zich gecommitteerd aan de landelijke afspraken in het ‘Convenant Stevige Lokale Teams’3Het breed gedragen Convenant Stevige Lokale Teams is ingegaan op 1 maart 2026 en namens de gemeenten ondertekend door de VNG. Hierin staan 17 algemene punten en 24 specifieke voor Stevige Lokale Teams uit te voeren door alle Nederlandse gemeenten.,en het Richtinggevend Kader, met als deadline eind 2028. In deze ambitie trekken de gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde samen op. Het doel van een Stevig Lokaal Team is enerzijds de ondersteuning van het sociaal domein beschikbaar en betaalbaar te houden en anderzijds deze toegankelijker te maken en aan te sluiten bij de leefwereld van de inwoner. Het convenant biedt de kaders waarbinnen we de Stevige Lokale Teams in een brede context als gemeenten willen én moeten ontwikkelen. De ontwikkeling van een Stevig Lokaal Team vindt niet plaats in een vacuüm. Het is een cruciaal onderdeel van een grotere integrale beweging die nauw verbonden is met lokale, regionale en landelijke programma’s. Deze ontwikkelingen versterken elkaar en hebben vergelijkbare doelstellingen: het realiseren van een stevige sociale context waarin de inwoner centraal staat. Een goed doordachte taakverdeling, samenhang en samenwerking tussen de functies van het lokaal team, de sociale basis en van aanvullende hulp (maatwerkvoorzieningen) is eveneens van groot belang.
Een sterke sociale basis is een belangrijke randvoorwaarde voor een Stevig Lokaal Team. We bedoelen hiermee een sociale basis die toereikend en samenhangend is ingericht en waarin partijen goed samenwerken. Onderdeel van het convenant is dat gemeenten het minimumniveau aan basisvoorzieningen bepalen binnen de daarvoor geldende wettelijke kaders. Zij doen dat vanuit een visie op de sociale (pedagogische) basis, in nauwe aansluiting op gemeenschappen en professionals en op basis van lokale maatschappelijke opgaven.
Maatschappelijke aanleiding
De transformatie en herinrichting van het sociaal domein is noodzakelijk vanwege de toenemende druk op de gespecialiseerde zorg en de fragmentatie binnen de sector. De maatschappelijke context laat zien dat steeds meer inwoners – gedreven door factoren als maatschappelijke normen, gezinsproblematiek en vergrijzing – een beroep doen op ondersteuning en specialistische hulp in het kader van de Wmo en de Jeugdwet.
De huidige wetten en de decentralisatie van 2015 behalen onvoldoende hun beoogde effect. Dit zet gemeenten onder druk, aangezien de verantwoordelijkheid voor kwetsbare inwoners groot blijft en de gemeentelijke financiën toenemende druk ervaren. De huidige uitvoering en het zorggebruik in het sociaal domein zijn in de toekomst niet houdbaar, waardoor actie nu vereist is.
Een deel van de oplossing wordt gevonden in de realisatie van Stevige Lokale Teams (SLT's) in alle Nederlandse gemeenten. Hiermee wordt de focus verschoven van individuele, (medisch) gerichte ondersteuning naar preventie en het versterken van de sociale basis, omdat de hulpvraag vaak voortkomt uit de sociale context. De SLT's zetten in op meer collectief aanbod, zelfredzaamheid en eigen regie van inwoners. Het doel is te voorkomen dat inwoners onnodig in zware en ingrijpende maatwerkvoorzieningen terechtkomen, wanneer integrale, niet-geïndiceerde ondersteuning duurzamer en effectiever is.
Voor alle inwoners (0-100 jaar)
In het landelijk convenant ‘Stevige Lokale Teams’ en in het Richtinggevend Kader wordt het belang onderstreept om voor alle inwoners de Stevige Lokale Teams een spilfunctie te geven in de gewenste transformatie van het sociaal domein.
Ook wij kiezen voor die aanpak voor inwoners van 0 tot 100 jaar. Of het nu bijvoorbeeld gaat om opvoedvragen, eenzaamheid bij ouderen, schuldenproblematiek of psychische kwetsbaarheid; de Stevige Lokale Teams zijn er voor iedereen, ongeacht leeftijd of leefgebied. Er zal aandacht uitgaan naar het bereiken van de moeilijk bereikbare doelgroepen, van wie wordt aangenomen dat ze hun ondersteuningsvragen niet stellen.
Het perspectief van de inwoner
Centraal in dit kader staat het perspectief van de inwoner. Voor de inwoners betekent de komst van een Stevig Lokaal Team dat ze een vertrouwd aanspreekpunt krijgen in de nabijheid van hun eigen leefomgeving. De inwoner moet ervaren dat er met een brede blik naar hun situatie wordt gekeken, dat er direct gehandeld kan worden en dat de menselijke maat altijd zwaarder weegt dan het systeem. Samen doen we wat nodig is, zodat elke inwoner de regie over zijn eigen leven kan houden. De inwoner draagt de eindverantwoordelijkheid en blijft regisseur van het eigen leven en de bijbehorende ondersteuningsvraag.
Normaliseren
Normaliseren is de beweging waarbij alledaagse hulpvragen en lastige veranderingen in het leven worden geaccepteerd als onderdeel van het gewone leven in plaats van deze direct te problematiseren of te medicaliseren. Het uitgangspunt is een brede kijk op wat 'normaal' is, waarbij de focus ligt op wat wél kan. In plaats van individuele, geïndiceerde maatwerkvoorzieningen, wordt de oplossing primair gezocht in het versterken van de sociale en pedagogische basis. Hierbij wordt de inwoner ondersteund via informele netwerken en vrij toegankelijke, collectieve activiteiten, zodat professionele inzet van de tweede lijn zoveel mogelijk wordt voorkomen of uitgesteld.
Geen vrijblijvendheid
De ontwikkeling naar Stevige Lokale Teams is niet vrijblijvend. Het is een bestuurlijk commitment, verankerd in landelijke afspraken en het is een lokale ambitie. Het is onze opdracht om ervoor te zorgen dat ondersteuning aan inwoners bereikbaar, beschikbaar en betaalbaar blijft, vanwege grenzen aan de budgetten en het personeel dat beschikbaar is. Inwoners moeten kunnen rekenen op een dienstenpakket van basiskwaliteit die voldoet aan het Richtinggevend Kader.
De rol van de gemeente
De gemeente is verantwoordelijk voor de ontwikkeling en realisatie van Stevige Lokale Teams. We verwerken, conform het ‘Convenant Stevige Lokale Teams’, de dertien kenmerken uit het Richtinggevend Kader in onze lokale opdrachten met daarbij ruimte per gemeente voor lokale relaties en eigen organisatorische keuzes. De gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde pakken de regie, stellen kaders, maken keuzes over de scope en inrichting van de Stevige Lokale Teams en vervullen de rol van opdrachtgever en/of werkgever. Daarnaast hebben de gemeenten de taak om te zorgen voor een stevige sociale basis en voor de uitvoering van aanvullende hulp (inkoop). De gemeenten zijn regisseur in de samenwerking tussen de maatschappelijke partijen die met elkaar uitvoering geven aan het sociaal domein en spelen een belangrijke rol in het tot stand brengen van samenwerking en samenhang met andere domeinen.
De realisatie van de Stevige Lokale Teams is een transformatie die vraagt om een nieuwe werkwijze en het bewandelen van nieuwe wegen, waar lef en mandaat voor nodig zijn. De bestuurders dragen de filosofie achter de ‘beweging naar voren’ uit binnen het College. De Colleges scheppen de randvoorwaarden zoals passende financiering en geven het mandaat waarmee de uitvoering optimaal uit de voeten kan. Hiermee geven we het Stevig Lokaal Team de noodzakelijke ruimte om te slagen.
Partnerschap
Het bouwen van een Stevig Lokaal Team is niet klaar van de één op de andere dag. We nemen de tijd om onderling vertrouwen op te bouwen vanuit meerjarige samenwerkingen en partnerschap. We investeren in partners om te werken vanuit een gedeeld gedachtegoed. Vanuit die visie hebben verschillende partners binnen het sociaal domein een eigen kerntaak, die wordt vertaald in passende en op elkaar afgestemde, realistische opdrachten. De inkoop en organisatie van aanvullende hulp (maatwerkvoorzieningen/specialistische hulp) wordt zodanig vormgegeven, dat deze flexibel en in nauwe samenwerking met het lokaal team kan worden ingezet.
Wat doet een Stevig Lokaal Team?
‘Inwoners kunnen met hun hulpvraag laagdrempelig bij een lokaal team terecht. De medewerker gaat met een brede blik in gesprek met de inwoner over diens vraag. Dit gesprek vraagt om de juiste houding, vaardigheden en kennis. Waar mogelijk biedt de medewerker advies en/of direct zelf hulp op vragen waar op dat moment het meest behoefte aan is. Zo lang als nodig blijft de medewerker aanspreekpunt en vertrouwd gezicht. Om (voor de langere termijn) passende hulp te bieden wordt samenwerking aangegaan met vrijwillige inzet, met voorzieningen uit de sociale basis en met (tijdelijke) specialistische expertise. Als de achterliggende problematiek vooral sociale oorzaken heeft, zet het lokaal team zelf samenhangende hulp in, met mandaat over de verschillende gemeentelijke domeinen.
Inwoners met levenslange, levensbrede ondersteuningsbehoeften hoeven niet telkens ‘op herindicatie’, maar hebben een lijn met iemand van het lokaal team. Waar onveiligheid speelt, blijft het lokaal team betrokken en zet zich met behulp van partners vasthoudend in op het vergroten van de veiligheid. Zowel direct als indirect (door bijvoorbeeld het proberen weg te nemen van onderliggende oorzaken die stress geven in het huishouden, door probleembesef te stimuleren en daarmee acceptatie van hulp), en vanuit het vrijwillig kader.’ (Bron: Richtinggevend Kader Toegang, Lokale Teams en Integrale Dienstverlening, VNG, 2025)
Artikel 1.
Inleiding: Samen doen wat nodig is met Stevige Lokale Teams
Onderdeel van Beleidskader Stevige Lokale Teams