Bestemmingsplannen
Het bestemmingsplan regelt onder meer de functie en het ruimtebeslag van bouwwerken 'voor zover dat nodig is voor een goede ruimtelijke ordening'. Datgene dat door het bestemmingsplan wordt mogelijk gemaakt kan niet door welstandscriteria worden tegengehouden. De architectonische vormgeving van bouwwerken valt buiten de reikwijdte van het bestemmingsplan en wordt exclusief door de welstandsnota geregeld. Welstandscriteria kunnen waar nodig de ruimte die het bestemmingsplan biedt invullen ten behoeve van de ruimtelijke
kwaliteit, het welstandsadvies kan zich dan richten op de gekozen invulling binnen het bestemmingsplan. In een situatie waarin een bouwplan in overeenstemming is met het bestemmingsplan, maar het bestemmingsplan eveneens ruimte biedt voor alternatieven, kan een negatief welstandsadvies worden gegeven als de gekozen stedenbouwkundige of architectonische oplossing afbreuk doet aan de ruimtelijke beleving van het betreffende gebied.
Uiteraard moet in zo'n geval de welstandsnota daartoe de argumentatie leveren. Blaricum heeft tien bestemmingsplannen Voor 2013 worden alle bestemmingsplannen geactualiseerd. De gemeente wil graag naar minder bestemmingsplannen en zal bij de herziening van de bestemmingsplannen deze relateren aan de ruimtelijke hoofdstructuur en gebiedstypering. In de meest recente bestemmingsplannen
is een stedenbouwkundige paragraaf opgenomen. Een enkele
keer komt een bouwvergunningaanvraag binnen waarvoor een buitenplanse ontheffingen ex art. 3.23 Wro moet worden gevoerd. In verband met de vermindering van de rechtszekerheid voor de burger en de ongewenste ontwikkeling van grote uitbreidingen en bijgebouwen zijn er ten aanzien van artikel 3.23 Wro ontheffingen richtlijnen opgesteld. Een welstandstoetsing speelt hierbij een belangrijke rol. De welstandscommissie wordt om advies gevraagd bij het opstellen of vaststellen van de bestemmingsplannen.
Stedenbouwkundige en beeldkwaliteitsplannen
Voor de verkenning van de ontwikkeling van uitleggebieden en herontwikkelingsgebieden worden stedenbouwkundige randvoorwaarden dan wel een stedenbouwkundig plan opgesteld. De stedenbouwkundige randvoorwaarden worden opgesteld door een extern adviesbureau. Op dit moment zijn het Masterplan en het Kwaliteitsinstrumentarium voor de Blaricummermeent relevant.
Op basis daarvan zijn gebiedsgerichte welstandscriteria voor dit gebied aan de welstandsnota toegevoegd. Verder zijn de ontwikkelingen van het centrumgebied van de wijk Bijvanck vermeldenswaard. Hiervoor heeft de gemeenteraad in 2005 het Stedenbouwkundig Programma van Eisen vastgesteld. De herontwikkeling wordt gefaseerd uitgevoerd, maar voor Vlek A heeft nog geen besluitvorming over de verdere uitwerking plaats gevonden. De gemeente is van zins om in de toekomst bij de opstelling van stedenbouwkundige plannen en randvoorwaarden ook de welstandscommissie te betrekken over de esthetische gevolgen van het gebruik van zo'n plan als toetsingskader. In de nota Erfafscheidingen, hekken hagen, en toegangspoorten in Blaricum wordt beschreven aan welke voorwaarden hekken en poorten (aan de voorzijde) moeten voldoen in het Villagebied en het Dorp. Het onderdeel Verhardingen en de aanleg particuliere erven komt nader aan bod in een op te stellen beeldkwaliteitsplan voor de openbare ruimte en de particuliere terreinen, aangezien het instrument welstandsnota zich uitsluitend op bouwen richt.
Afstemming op buurgemeenten
De gemeente Huizen heeft voor haar grondgebied een welstandsnota vastgesteld. Voor de gebieden aangrenzend aan de gemeente Blaricum geldt het volgende beleid: De grens met de gemeente Huizen doorsnijdt de wijk Bijvanck en de bebouwing langs de Randweg en de Blaricummerstraat. Ten aanzien van Bijvanck stelt de welstandsnota van de gemeente Huizen dat binnen de eenheid van een bouwblok, rij woningen of dubbele woning bij veranderingen/vernieuwingen afstemming van wezenlijk belang is. Daarbinnen is er bij aanpassingen van individuele woningen veel mogelijk wat betreft vorm, kleur- en materiaalgebruik. Bij de aanpak van totale projecten is het wenselijk
om de oriëntatie in de wijk en de herkenbaarheid per buurt en straat te vergroten door introductie van afwijkende architectuurvormen, kleur- en materiaalgebruik. In de Blaricumse welstandsnota is er voor gekozen voor wat betreft de ligging, architectuur, massa en materiaal en kleurgebruik per cluster hetzelfde te laten zijn. Dit sluit aan bij de nota van de gemeente Huizen. Daar waar de gemeente Huizen kiest voor introductie van afwijkende architectuurvormen, kleur- en materiaal gebruik wordt in de gemeente Blaricum echter vastgehouden aan de algemene eis dat architectuur, massa en materiaal en kleurgebruik per massa hetzelfde zijn. Langs de Blaricummerstraat gaat de gemeente Huizen vooral uit van behoud. De regels in deze welstandsnota voor het Blaricumse gaan eveneens uit van behoud. Daarnaast sluit de kern Blaricum nauw aan op de kern Laren. Met name voor enkele wegen betekent dit dat zij vallen binnen het welstandsregime van Laren
en Blaricum. Gedacht kan worden aan De Torenlaan, Eemnesserweg en
Noolseweg. De regels van Villagebied sluiten evenwel aan op de regels zoals die worden gesteld in de Larense welstandsnota voor het villagebied.