<vet>Bebouwing en omgeving</vet>Het voormalig eiland Urk bestaat uit een keileemheuvel met twee toppen. De heuvel heeft een hoogteverschil van bijna 9 meter. Dit hoogteverschil heeft een stratenpatroon en de ontwikkeling van de bebouwing bepaald. Structuur en kwaliteit zijn vastgelegd in een beeldkwaliteitplan. De bebouwingsstructuur kent een aantal gebieden met elk een eigen karakteristiek. Enkele openbare gebouwen zijn belangrijke pijlers binnen de historische omgeving. de ligging van het oudste deel van het dorp, in de luwte van de bult op de flank van de keileemheuvel, is een gevolg van een voortdurende strijd tegen het water. Op het hoogste punt is het Kerkje aan de Zee gebouwd. Het gebied tussen beide toppen is relatief vlak, het westelijk deel van het dorp kent de sterkste hoogteverschillen op een klein oppervlak heeft de richting van de straten bepaald. Door op steile stukken evenwijdig aan de hoogtelijnen te bouwen, is de verkaveling ogenschijnlijk chaotisch verlopen. Op de hoogtelijnenkaart[7] is te zien dat de verkavelingrichtingen overeenkomen met de hoogtelijnen. Daar waar de grond minder steil afloopt, zoals in Wijk 2, volgen de straten de richting van de haven in plaats van de hoogtelijnen. Dwarsverbindingen op de steile stukken hebben de vorm van steegjes, zigzaggende straatjes, schuine straten en vorkconstructies op splitsingen gekregen. Een complex stelsel van zichtlijnen is het gevolg. De historische groei van Urk resulteert in gebieden met een eigen karakter[8]. De ligging ten opzichte van de keileembult, de haven en de relatie met belangrijke historische gebouwen speelt een belangrijke rol in de karakteristiek van Oud-Urk (Wijk 4, 5 en 6), de Haven (Wijk 1), de Hoogte, de Stroken (Wijk 2) en Rond de Kerk (Wijk 3). In het verleden heeft de dorpskern veel openbaar groen getekend. De groene bult is door de jaren heen bijna geheel verdwenen.<vet>Aanvullende kenmerken winkelgebied</vet>Binnen en aansluitend aan de historische kern van Urk bevinden zich verspreid en geclusterd winkels. De historische kern kenmerkt zich door smalle straten, karakteristieke bebouwing, de relatie met de haven en het water. Hierdoor is een winkelmilieu ontstaan waarbij het om meer gaat dan alleen efficiënt aankopen doen. De regionale functie is hier, ten opzichte van andere winkelgebieden het hoogst vanwege de ligging, de herkenbaarheid en het aantrekkelijke winkelmilieu. Het toerisme draagt hier functioneel aan bij. Het winkelcentrum ´t Klif is min of meer het centrum van winkelgebied Kom Urk. Vanaf hier waaieren de winkels verspreid uit richting Klifweg, Handelskade en Wijk 2. De winkels in het gebied zijn ontstaan uit een combinatie van wonen en winkel. Door schaalvergroting is de woonfunctie ondergeschikt geworden. Stallingruimte van winkelwagentjes en fietsen, parkeerruimte en ruimte voor bevoorrading is onvoldoende aanwezig.<vet>Bebouwing op zich</vet>Een groot deel van de bebouwing van het dorp Urk dateert uit de periode vanaf 1850. Na de Tweede Wereldoorlog zijn veel panden van voor deze periode vervangen door nieuwbouw. Toch is de Urker bebouwingskarakteristiek overwegend behouden gebleven met uitzondering van enkele beeld- en structuurverstorende situaties[9]. Herstel van de historische structuur is gewenst.De noodrand van het oudste deel van Urk heeft een rafelige structuur omdat daar de woningen hun achterzijde tonen. Door een fijn netwerk van straten en stegen in het vooroorlogse dorp grenzen de gevels van de woningen vrijwel alleen aan de straat. Het onderscheid tussen de voorgevel en achtergevel ontbreekt. Voor en achter hebben de woningen een ondiep erf met een transparante erfafscheiding[10]. Naast de typisch Urker visserswoning[11] zijn er ook meer stadse woningen gebouwd, die blijk geven van architectuurinvloeden van het vaste land. Veel naoorlogse woningen zijn gebouwd naar voorbeeld van de Urker visserswoning ook in delen van oorspronkelijk veel stenen stadstypes gebouwd worden. Trapeziumvormige en ronde kapvormen zijn niet karakteristiek voor de Urker bouwstijl.<vet>Aanvullende kenmerken winkelgebied</vet>De bebouwing in het winkelgebied voegt zich binnen de aanwezige historische bebouwing van de dorpskern. Uitzonderingen hierop zijn het winkelpand Wijk 2-89, winkelcentrum ‘t Klif, de Handelskade en de Klifweg. Wijk 2-89 en de panden gesitueerd aan de Klifweg hebben geen relatie met de historische dorpskern. Bij de overige panden is door het toepassen van dwarskappen en houten topgevels geprobeerd een relatie te leggen met de karakteristiek van het oude dorp. Vanwege de situering en de grootschaligheid is deze bebouwing minder geslaagd. Reclamevoering aan de winkelpanden heeft invloed op de historische omgeving.<vet>Materiaal, detaillering en kleur</vet>De architectuur van de bebouwing is overwegend eenvoudig en sober van aard. De detaillering is simpel van opzet en meestal functioneel[12]. De kleuren groen en wit (hout) hebben de overhand. Het later toegepaste lakwerk is een verwijzing naar het lakwerk van de vissersschepen. Hoofdzakelijk zijn traditionele materialen gebruikt. Het metselwerk is meestal uitgevoerd in baksteen in de kleuren geel en roodbruin. Het metselverband van de steens voorgevel is uitgevoerd in kruisverband. De halfsteense top- en zijgevels zijn uitgevoerd in halfsteenverband met soms de toepassing van vlechtingen. De dakbedekking bestaat uit rode of grijze gebakken Hollandse pannen. Op het type woningen met een gebroken kap zijn veelal vlakke pannen, (Frisse pan of ‘Tuille du Nord’) toegepast. In de loop van de tijd is op gemetselde gevels wit raapwerk in blokverband aangebracht, voorzien van een zwart geteerde plint.<vet>Aanvullende kenmerken winkelgebied</vet>De architectuur van de bebouwing van het winkelgebied is overwegend eenvoudig en sober van karakter. De panden zijn kleinschalig van opzet en herkenbaar als voormalige woning. De detaillering is eenvoudig van opzet en functioneel. De kleuren groen en wit voor houtwerk, hebben de overhand. Toegepast zijn traditionele materialen. De gevelopeningen zijn anders dan die voor de oorspronkelijke woonfunctie. De winkelpanden van winkelcentrum ´t Klif, de Handelskade en de Klifweg hebben een meer eigentijds karakter en grootschaliger van opzet. Reclame-uitingen passen moeilijk binnen de karakteristieke bebouwing.<vet>Criteria</vet>De volgende uitgangspunten gelden voor ontwerp en toetsing:<vet>Bebouwing en omgeving</vet>•Het oorspronkelijk stratenpatroon, een fijn netwerk van straten evenwijdig aan de hoogtelijnen, dient te worden gerespecteerd. •Het doolhof van steegjes, pleinen en open ruimten moet worden bewaard. •De sterk variërende rooilijn en silhouet van de bebouwing moet als verassend element worden behouden. •De sterk functionele erven kennen een grote variëteit in transparante afscheidingen. •De richting van de kappen, dwars op de straat, kenmerkt de op zich zelf staande bebouwing. •Natuurlijke hoogteverschillen dienen te worden gehandhaafd. •De zichtlijnen, ontstaan door het fijne netwerk van straten en stegen in combinatie met het hoogteverschil, dienen te worden gehandhaafd. •Het openbare groen moet zoveel mogelijk worden hersteld. <vet>Aanvullende criteria winkelgebied</vet>•De architectuur van de bebouwingsmassa van de winkelpanden dient zich te conformeren aan de hoofdkarakteristiek van het oude dorp.<vet>Bebouwing op zich</vet>•Het individuele karakter van de huizen, verstrekt door de aanpalende steegjes, moet worden gerespecteerd. •Uitgangspunt is het behouden, herstellen en verstrekken van de diversiteit van de onderlinge panden. •De oorspronkelijke kapvormen is uitgangspunt voor ontwerp, trapeziumvormige en ronde kapvormen zijn niet karakteristiek voor de Urker bouwstijl. •Bij invulling van open ruimtes moet de karakteristieke structuur als uitgangspunt worden gehanteerd. •Voor de ondiepe bouwblokken is het ontbreken van onderscheid tussen de voor- en achtergevel van belang. • Voor nieuwe ontwikkelingen wordt aansluiting gezocht bij het bestaande (historische) beeld. •De karakteristieken van de gebieden en van de overige beschreven elementen in het Beeldkwaliteitplan Urk 2004 zijn uitgangspunt voor beoordeling. •Aan- en bijgebouwen dienen ondergeschikt te zijn aan het hoofdgebouw in goot- en nokhoogte. •Dakkapellen dienen in het dakvlak te staan, kleinschalig te zijn en bij voorkeur plat afgedekt. •Vrijstaande bergingen dienen plat te worden afgedekt of worden voorzien van lessenaarsdak. •De erfafscheiding verdient aandacht en dient te passen bij het karakter van de bebouwing. Betonnen en dichte houten schuttingen zijn niet toegestaan. <vet>Aanvullende criteria winkelgebied</vet>•De oorspronkelijke hoofdopzet van de panden in het winkelgebied dienen herkenbaar te blijven. •De panden van winkelcentrum ´t Klif, de Handelskade en de Klifweg dienen qua hoofdopzet aan te sluiten bij het oude dorp. •De relatie tussen boven- en ondergevel moet in tact blijven. •Gevelopeningen moeten een relatie hebben met de karakteristiek van de totale voorgevel van het pand.<vet>Materiaal, detaillering en kleur</vet>•Het behoud van massa, vorm, korrelgrootte, de oorspronkelijke gevelindeling en de detaillering is uitgangspunt. •Het gebruik van traditionele materialen qua vorm, kleur en afwerking is uitgangspunt. Kunststof, trespa, aluminium, betonstenen, beton- en geglazuurde dakpannen, gevelpannen, (geglazuurde) raamdorpelstenen en andere moderne materialen zijn niet toegestaan. •Het individuele karakter van de panden is uitgangspunt voor de detaillering en kleur- en materiaalgebruik. •Detaillering, kleur- en materiaalgebruik moet passen bij de architectuur van het betreffende pand en de omgeving. •De architectuur van de bebouwingsmassa van de winkelpanden dient zich te conformeren aan de hoofdkarakteristiek van het oude dorp. •De richting van de kappen, dwars op de straat, kenmerkt de op zich zelf staande bebouwing.<vet>Aanvullende criteria winkelgebied</vet>•Naast het behoud van massa es vorm, staat het behoud van de oorspronkelijke gevelindeling en de detaillering voorop. •Reclamevoering aan winkelpanden moet passen binnen de historische omgeving. •Historische (gevel) reclamevoeringen prevaleren.
We gebruiken noodzakelijke cookies voor je account en beveiliging. Voor anonieme gebruiksstatistieken (Google Analytics) vragen we je toestemming. Meer over cookies