Omdat sprake is van strafrechtelijke reacties dient de keuze voor een bepaalde voorwaarde en de wijze waarop deze in een concrete zaak wordt ingevuld, altijd te voldoen aan de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit. Daarbij gelden de volgende uitgangspunten:
toepassing van een voorwaarde moet het doel van de voorwaarde dienen (doelcriteria). Dit is voor iedere voorwaarde uitgewerkt in de bij de voorwaarde behorende OM-aanwijzing. Hieronder zijn voor voorwaarden, aanwijzingen of maatregelen die niet in een OM-aanwijzing zijn vervat, te weten de gedragsaanwijzing ex art. 509hh Sv, de vrijheidsbeperkende maatregel ex art. 38v Sr en de voorwaarden ex art. 13 Gratiewet, de doelcriteria benoemd (zie 5.1. tot en met 5.3.).
de voorwaarde en de concrete invulling ervan mogen in het licht van de ernst van het feit niet onevenredig bezwarend zijn.
Deze afweging kan ertoe leiden dat een meer ingrijpende voorwaarde wordt ingezet indien voorwaarde en concrete invulling daarvan door de strafrechter geschiedt of in het kader van de tenuitvoerlegging van een straf (voorwaardelijke invrijheidstelling en gratie) dan bij een OM-strafbeschikking.
De te maken afweging kan er ook toe leiden dat een bepaalde afdoening (zoals de buitengerechtelijke afdoening) in de gegeven omstandigheden te licht wordt bevonden. Bepaalde delicten op het vlak van (huiselijk) geweld, zeden en belaging worden nimmer buitengerechtelijk afgedaan tenzij de reclasseringsofficier of bij diens afwezigheid een senior officier van justitie daarmee heeft ingestemd. Hiervoor wordt verwezen naar de specifieke strafvorderingsrichtlijnen. Voor misdrijven waarbij sprake is van meervoudige recidive geldt hetzelfde.3Zie de Aanwijzing OM-strafbeschikking.
Voor verdachten/veroordeelden in de categorie ‘straf met zorg’ (verdachten/veroordeelden die problemen hebben op meerdere leefgebieden4Denk hierbij aan verdachten/veroordeelden met problematiek op gebied van huisvesting, psychische problematiek, schulden, verslaving, recidive, enzovoorts.) geldt, indien en voor zover voorwaarden (deels) gericht zijn op bepaalde gedragsproblematiek, dat:
er een verband bestaat tussen de betreffende gedragsproblematiek en het delict waarop de voorwaarde een strafrechtelijke reactie vormt; en
de (concrete invulling van de) voorwaarde (voor zover die gericht is op bepaalde gedragsproblematiek) bijdraagt aan het oplossen van die gedragsproblematiek.
Artikel 2
Proportionaliteit en subsidiariteit
Onderdeel van Aanwijzing kader voor toepassing van voorwaarden, gedragsaanwijzingen en maatregelen· Strafrecht
Deze tekst geldt sinds 1 januari 2024