In het onderdeel over ordelijkheid en controleerbaarheid van het financieel beheer (onderdeel b van de andere informatie) beschrijft het CAK de organisatorische maatregelen die zij gedurende het jaar heeft genomen om de rechtmatige uitvoering van de wettelijke regelingen en taken te waarborgen. Hierbij dient het CAK specifiek aandacht te besteden aan de volgende zes punten:
het gevoerde beleid;
de naleving van wet- en regelgeving;
de administratieve organisatie en interne beheersing;
de geautomatiseerde gegevensverwerking;
de bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik;
de tijdige afstorting van ontvangen gelden.
In de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen richt het CAK zich op de uitvoering van de wettelijke taken met betrekking tot deze punten. De raad van bestuur van het CAK heeft vrijheid in de vorm van de verantwoording, met als enige vereiste dat elk van de genoemde zes punten afzonderlijk wordt behandeld.
Het CAK belicht hier:
het actuele en geplande (uitvoerings)beleid;
de effectiviteit van het gevoerde (uitvoerings)beleid en de bedrijfsvoering;
de impact van het gevoerde (uitvoerings)beleid;
de verantwoording over de (financiële) gevolgen van huidige problemen in de uitvoering voor zowel de burger als de dienstverlening.
Hier gaat het CAK in op:
het volledig, juist en tijdig toepassen van geldende wet- en regelgeving in het verslagjaar;
hoe onderhoud aan procedurebeschrijvingen en werkinstructies wordt uitgevoerd naar aanleiding van wijzigingen in geldende wet- en regelgeving.
Dit omvat:
genomen maatregelen om de rechtmatigheid van financiële stromen voor de wettelijke taken te waarborgen;
actualiteit van procesbeschrijvingen per regeling en de koppeling tussen deze procesbeschrijvingen en werkprogramma’s;
maatregelen in het kader van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO);
de voorzieningen die het CAK heeft getroffen waardoor personen en instellingen, die met het CAK in aanraking komen in verband met de uitvoering van de taak van het CAK, in de gelegenheid zijn voorstellen tot verbetering van werkwijzen en procedures te doen;
waarborging van zorgvuldige behandeling van personen, instellingen, bezwaarschriften en klachten;
inrichting van het risicomanagementsysteem en de interne beheersstructuur, inclusief de werking van interne beheersmaatregelen gedurende het jaar, met expliciete toelichting op actuele zaken (tot het moment van indiening van de bestuurlijke verantwoording), risico’s en knelpunten in de uitvoering;
belangrijkste resultaten van interne controles en intern toezicht, en de vervolgacties op basis daarvan;
hoe de betrouwbaarheid en continuïteit van managementinformatie voor besluitvorming en financiële verantwoording, zowel intern als extern, wordt gewaarborgd, met vermelding van eventuele knelpunten.
Het CAK richt zich op:
de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen voor het waarborgen van de bedrijfscontinuïteit van geautomatiseerde systemen;
de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen voor toegangsbeveiliging van geautomatiseerde systemen;
de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen voor change management van geautomatiseerde systemen;
belangrijkste resultaten van IT-audits naar de opzet, het bestaan en de werking, inclusief vervolgacties;
de mate waarin application controls zijn opgenomen in applicaties, de continue werking hiervan en de mate waarin het CAK daarop steunt.
Hierbij besteedt het CAK aandacht aan:
hoofdlijnen van het beleid ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik in het kader van de wettelijke taakuitoefening door het CAK;
onderzoeken uitgevoerd in het verslagjaar, de aard van fraude (intern of extern) en resultaten met verbeteracties in het kader van de wettelijke taakuitoefening door het CAK.
Hierbij besteedt het CAK aandacht aan:
afspraken met ketenpartijen, VWS en de fondsbeheerder over het tijdig afstorten van gelden;
de opzet, het bestaan en de werking van mitigerende maatregelen die garanderen dat de ontvangen gelden tijdig worden afgestort;
belangrijkste uitkomsten van intern toezicht op de opzet, het bestaan en de werking van de mitigerende maatregelen en vervolgacties.
Het CAK moet ervoor zorgen dat de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen een getrouw (juist en volledig) beeld geeft van de uitvoering van de wettelijke taken. Juistheid en volledigheid betekenen in essentie dat de verantwoordingsinformatie die wordt verstrekt, overeenkomt met de feitelijke gebeurtenissen (de werkelijkheid) en geschikt is voor het beoogde doel van de informatie aan de gebruiker. In dit verband moeten de in de financiële verantwoording opgenomen baten en lasten, activa en passiva en toelichtingen daarop een feitelijke weergave zijn van de transacties, de uitgevoerde werkzaamheden en de gebeurtenissen in het verslagjaar. De baten en lasten en de activa en passiva in de financiële overzichten moeten worden toegelicht volgens de waarderingsgrondslagen zoals opgenomen in bijlage 1.
Rechtmatigheid houdt in dat de verantwoordingsinformatie voldoet aan de geldende wet- en regelgeving. Binnen dit begrip wordt onderscheid gemaakt tussen financiële rechtmatigheid en procedurele rechtmatigheid, afhankelijk van de mate waarin sprake is van directe financiële gevolgen.
Financiële rechtmatigheid betreft handelingen of besluiten die rechtstreeks financiële gevolgen hebben, zoals het toekennen, innen of uitbetalen van bedragen. Dit gaat bijvoorbeeld over het rechtmatig opleggen en/of correct uitbetalen van een opgelegde premie.
Procedurele rechtmatigheid heeft betrekking op het naleven van procedures, inspanningsverplichtingen en (tussen)prestaties die op zichzelf geen directe financiële uitwerking hebben, maar waarvan het niet naleven indirect kan leiden tot financiële gevolgen4Met uitzondering van gevallen waarbij een procedurele rechtmatigheid wel gekoppeld kan worden aan een specifieke stroom en derhalve (direct) leidt tot een financiële onrechtmatigheid.. Denk hierbij aan het tijdig verwerken van gegevens of het opvolgen van signaleringslijsten. Deze prestatie zijn essentieel voor een juiste, volledige en tijdige afronding van het proces dat uiteindelijk leidt tot een financiële handeling.
In de bestuurlijke verantwoording burgerregelingen verantwoordt het CAK zich over beide aspecten van rechtmatigheid binnen de uitvoering van de wettelijke regelingen en taken. Concreet rapporteert het CAK over:
de naleving van procedures voor het tijdig signaleren, opvolgen en oplossen van (technische) storingen en signaleringslijsten (zoals functionele uitvalbakken), zodat eindprestaties juist en tijdig worden geleverd.
de procedures inzake het opvolgen en/of oplossen van signaleringslijsten ten behoeve van de juiste verwerking bij het opleggen van boetes of premies;
de procedures inzake de incasso-inspanningen ter voorkoming van het afboeken van vorderingen.
Deze taken vallen onder de directe verantwoordelijkheid van het CAK. Tijdigheid is hierbij van groot belang vanwege mogelijke financiële consequenties voor burgers, fondsen en ketenpartijen. Tijdigheid wordt alleen meegewogen in het kader van financiële rechtmatigheid wanneer deze expliciet is vastgelegd in wet- of regelgeving.
Daarnaast wordt in de uitvoering onderscheid gemaakt tussen directe verantwoordelijkheid en gebruikersverantwoordelijkheid. Bij directe verantwoordelijkheid is het CAK volledig verantwoordelijk voor de uitkomsten van een proces. Bij gebruikersverantwoordelijk is het CAK verantwoordelijk voor de juiste uitvoering van een proces op basis van betrouwbare (juiste, volledige en tijdige) gegevens van derden, zoals zorgverzekeraars, de Sociale Verzekeringsbank (SVB), de Belastingdienst, buitenlandse verbindingsorganen, de Organen van de woonplaats of (tijdelijk) verblijf enzovoort. Hierbij mag het CAK ervan uitgaan dat deze partijen juiste, volledige en tijdige gegevens aanleveren. Voorwaarde is dat de aanleverings- en (opvraag)procedures en de infrastructuur van het CAK goed functioneren, zodat deze geen belemmeringen vormen voor de uitvoering van de wettelijke taken.
Het CAK onderzoekt, herstelt en corrigeert alle fouten en onzekerheden die zich in het verslagjaar voordoen. Als er fouten of onzekerheden zijn die nog niet zijn opgelost of gecorrigeerd, dan moeten deze in het daaropvolgende verslagjaar alsnog worden opgevolgd. Als het CAK besluit om geen correctie door te voeren, moet duidelijk worden gemotiveerd waarom niet. Dit geldt ook voor fouten en onzekerheden uit eerdere verslagjaren die nog niet zijn afgewikkeld.
Als het CAK onvoldoende of geen geschikte (controle)informatie kan verkrijgen om een post te beoordelen, dan moet dit worden toegelicht. Alleen wanneer deze informatie ontbreekt in een financiële stroom waarvoor gebruikersverantwoordelijkheid geldt, hoeft het CAK dit niet verder uit te zoeken. In dat geval volstaat een toelichting in de bestuurlijke verantwoording over een (mogelijke) geïmporteerde fout of onzekerheid. en geïmporteerde fout of onzekerheid betreft een fout of onzekerheid die haar oorsprong vindt bij een externe partij en die door het CAK niet zelfstandig kan worden vastgesteld, onderzocht of gecorrigeerd vanwege het ontbreken van adequate controle-informatie. Een geïmporteerde fout of onzekerheid heeft geen effect op het oordeel over de rechtmatige uitvoering door het CAK, mits sprake is van gebruikersverantwoordelijkheid.
Voor de onderbouwing van het rechtmatigheidsoordeel van de accountant is het belangrijk dat het CAK fouten en onzekerheden zoveel mogelijk kwantificeert.
Van een fout (afwijking) in de verantwoording is sprake indien naar aanleiding van het uitgevoerde onderzoek is gebleken dat een (gedeelte van) een post niet in overeenstemming is met één of meer aspecten van de wet- en regelgeving. Rechtmatigheidsfouten worden altijd absoluut beoordeeld. Saldering van rechtmatigheidsfouten is daarom niet toegestaan.
Een onzekerheid in de verantwoording ontstaat doordat het CAK de uit te voeren werkzaamheden nog niet heeft gepland, gestart of afgerond. Als er onvoldoende (controle)informatie beschikbaar is om een (gedeelte van een) post als rechtmatig of onrechtmatig aan te merken, is er sprake van een onzekerheid over de (on-) rechtmatigheid van een post in de bestuurlijke verantwoording.
Procedurele (niet financiële) rechtmatigheidsfouten of onzekerheden die niet te kwantificeren zijn, worden apart verantwoord. Het CAK geeft hierbij altijd: de oorzaak van de fout of onzekerheid, het plan van aanpak voor herstel en de maatregelen die worden genomen om herhaling te voorkomen.
Artikel 3
Begrippenkader
Onderdeel van Model Jaarverslaggeving CAK bestuurlijke verantwoording burgerregelingen 2025· Gezondheidsrecht en farmaceutisch recht
Deze tekst geldt sinds 27 januari 2026