Voor bouwplannen op, aan of nabij monumenten vormt de
redengevende beschrijving van het monument het
welstandscriterium. Monumenten vormen niet zelden een
uitzondering in hun omgeving. Ze hebben vaak specifieke
vorm- en stijlkenmerken die afwijken van de
gebiedskarakteristiek.
Voor monumenten geldt dat kleine bouwplannen die normaal
gesproken vergunningvrij zijn en dus preventief niet
getoetst worden aan redelijke eisen van welstand, vooraf wel
getoetst worden door de monumentencommissie (WMMN).