Uiteraard wordt de zwaarte van de straf in de eerste plaats bepaald door de aard en de ernst van het plichtsverzuim. Er kunnen zich daarbij echter feiten en omstandigheden voordoen die een strafverzwarende of juist strafverminderende invloed hebben.
Strafverzwarend
Recidive / Waarschuwing
Als de ambtenaar voor soortgelijke gedragingen al eerder is bestraft of een expliciete waarschuwing heeft ontvangen, was het de ambtenaar duidelijk dat herhaling of voortzetting van zijn gedrag niet getolereerd zou worden. Herhaling kan daarom zwaarder worden aangerekend.
Herhaling
De constatering dat de ambtenaar een laakbare handeling meermaals heeft verricht en zijn gedrag dus niet van incidentele aard was, kan strafverzwarend zijn.
Soort functie
De uitgeoefende functie kan een relevante factor zijn. Bepaalde functies, zoals management, opsporing en vervolging, financiële of vertrouwensfuncties brengen een bijzondere verantwoordelijkheid met zich voor degene die deze vervult. Verwijtbare verwaarlozing van taken, misbruik van afhankelijkheidsrelaties, fraude etc. kunnen de ambtenaar in die gevallen verzwaard worden aangerekend.
Imago van de organisatie
Plichtsverzuim kan de ambtenaar zwaarder worden aangerekend als hierdoor het imago van de organisatie schade heeft opgelopen of kon oplopen. De burger mag er van uit gaan dat de overheid integer is. Wanneer ambtenaren zich niet bezighouden met wat zij behoren te doen, tasten zij het vertrouwen van de burger in de overheid aan. Bijvoorbeeld als de ambtenaar aanstootgevende e-mailberichten vanuit uw organisatie aan burgers heeft gezonden.
Strafverminderend
Schoon verleden
Een vlekkeloze staat van dienst van de betrokken ambtenaar kan aanleiding zijn om de strafkeuze lichter te laten uitvallen. Het is aan het bevoegd gezag dit te beoordelen. Voorop blijft staan dat een ambtenaar zich nooit schuldig behoort te maken aan plichtsverzuim en in álle gevallen integer behoort te handelen.
Precedent
Als het management in eerdere soortgelijke gevallen onvoldoende is opgetreden, kan dit eventueel ook gelden als een strafverminderende factor.
Bekentenis
Er kan desgewenst rekening houden met een bekentenis van de betrokkene en betoonde spijt, mits dit in een vroeg stadium van het onderzoek plaatsvond.
Tijdsverloop
Tijdsverloop is volgens internationaal recht een andere mogelijke reden voor strafvermindering, als de organisatie de zaak niet met voortvarendheid heeft opgepakt.
Een gebrek aan adequate controle kan niet als strafverminderende omstandigheid worden aangevoerd. Een dergelijk gebrek vormt geen vrijbrief om de zwakke plekken van een systeem te misbruiken. Ambtenaren hebben hun eigen verantwoordelijkheid jegens hun werkgever en een gebrek aan controle doet op zichzelf niet af aan de ernst van een geconstateerd plichtsverzuim.
Hoofdstuk 3:
Artikel 3.9
Strafverzwarende en strafverminderende omstandigheden
Onderdeel van Protocol integriteitsschendingen