In 2010 heeft de raad de nota integraal accommodatiebeleid vastgesteld. Daarin is als visie opgenomen: “ Accommodaties zijn voorwaarde voor leefbaarheid in de kernen en de gemeente.
Zij dienen activiteiten te faciliteren die door de inwoners én door de gemeente worden gewenst”.
Als beleidskader (beoordeling en toetsing van plannen) is genoemd:
Toegankelijkheid is voorwaarde voor gebruik:
Bereikbaar en betreedbaar voor mensen met een beperking
Acceptabele prijzen en goede openingstijden
Beschikbaarheid van Informatie en eenvoudig aan te vragen
Faciliteren vanuit vraag en wenselijkheid:
De vraag van de burger in combinatie met de wens van de gemeente
Basisvoorzieningen in elke kern, de limitatieve lijst:
Openbaar onderwijs
Bibliotheek
Gymzaal
Een dorpshuisfunctie
Buitensportfaciliteit
Zorgsteunpunt
Kinderdagverblijf
Peuterspeelzaal
Buitenschoolse opvang
Atelier/oefenruimte
Ontmoetingsplek
Huisarts en apotheek
Accommodaties zoveel als mogelijk multifunctioneel
We zetten in op zoveel mogelijk multifunctioneel gebruik
Gezamenlijk gebruik gaat voor individueel gebruik
Niet alleen meerdere gebruikers in één gebouw, maar ook meerdere gebruikers van één ruimte in dat gebouw
Gelijke monniken, gelijke kappen
We vragen voor gebruik huur en deze huur harmoniseren we
Voorrangsregels
Eigen verenigingen en organisaties eerst
Gewenste en gesubsidieerde activiteiten gaan voor andere activiteiten
Jongeren en mensen met een beperking gaan voor
Publiek/private samenwerking waar mogelijk
We staan als gemeente open voor publiek/private samenwerking.
Gedeelde verantwoordelijkheid in beheer en gebruik
Beheer zoveel mogelijk bij de gebruiker en duidelijke afspraken over gebruiksregels
Het mag wat kosten, maar……
Kostenverdeling gemeente en gebruikers
Om de voorzieningen en daarmee de na te streven maatschappelijke effecten in de dorpen te behouden vergt een andere manier van omgaan met de accommodaties binnen de gemeente. Niet het ad-hoc oplossen van een specifiek probleem maar integraal zoeken naar duurzame oplossingen. Oplossingen waarvan de exploitatie (benutting en bezetting) over een langere tijd gewaarborgd is.
Van oud denken naar nieuw denken
De visie en het beleidskader vragen een andere manier van kijken naar huisvesting van maatschappelijke functies.
Oud denken
Nieuw denken
Denken in gebouwen
Denken in functies en activiteiten
Aanbodgericht
Vraag gestuurd
Scheiden beleid en uitvoering
Integraal beleid
Focus op investering
Focus op duurzame exploitatie
Gemeente houdt in stand
Gemeente faciliteert, toetst, schept voorwaarden
Het past in de ontwikkelingen binnen de gemeente om beleid niet meer van achter het bureau te maken, maar het proces te laten plaatsvinden in de dorpen zelf, waarbij actief gezocht wordt naar verbindingen tussen de verschillende kernen. We zijn al gestart met hierop te anticiperen door dorps- en wijkgericht werken te ontwikkelen, het aanpassen van het huidige subsidiebeleid en de uitwerking van de transities in het sociaal domein. Dit betekent ook een veranderslag als het gaat om rollen, taken en verantwoordelijkheden en de gewenste mate van invloed. De gemeentelijke rol is sturend, faciliterend, toetsend en voorwaardenscheppend van aard.
Om de voorzieningen en daarmee de na te streven maatschappelijke effecten in de dorpen te behouden vergt een andere manier van omgaan met de dorpsaccommodaties. Het uitvoeringsplan kijkt niet alleen naar de knelpunten van vandaag, maar ook naar de vraag van morgen. En zoekt vervolgens naar samenhangende oplossingen en voorwaarden voor duurzame exploitaties. Oplossingen waarvan de exploitatie (benutting en bezetting) over een langere tijd gewaarborgd is. En tegemoetkomen aan het gemeentelijk beleid van de transities in het sociaal domein. Passende dorpsvoorzieningen zijn een belangrijke randvoorwaarde voor de uitvoering van gemeentelijk (welzijns)beleid. In het welzijnsbeleid spelen elementen als ontmoeting, informatie & advies en deelname aan activiteiten een belangrijke rol. Accommodatiebeleid is direct gerelateerd aan de Wmo in diverse prestatievelden en daardoor van invloed op de leefbaarheid en sociale cohesie in de dorpen en in de gemeente.
Het beleidskader is samen te vatten in 5 basisregels:
We denken niet meer in termen van gebouw, maar in termen van functie en activiteiten.
De opdracht is het behouden van functies en activiteiten en niet het behoud van gebouwen. Daarbij wordt gezocht naar functies die elkaar versterken
We denken niet in termen van investering, maar in termen van exploitatie. Een accommodatie is haalbaar als er een sluitende duurzame exploitatie is.
Een financieel gezonde exploitatie, ruimte voor commerciële exploitatie en ruimte voor particulier initiatief zijn de sleutelwoorden in de uitvoering van het accommodatiebeleid.
Met respect voor ieders levensovertuiging en (culturele) achtergrond moeten de dorpsaccommodaties van de toekomst verankerd zijn in de dorpsgemeenschappen. Niet in de plaats van, maar naast en vooral met verenigingen, maatschappelijke organisaties en kerken. Dit vraagt concrete inzet van bewoners en gemeente om gezamenlijk vraagstukken op te pakken.
De dorpsplannen moeten passen binnen het gemeentelijk beleid ten aanzien van de transities in het sociaal domein.
Het beleidskader vormt de basis van het uitvoeringsplan. De gemeentelijke insteek daarbij is dat in elke dorp een voorziening bestaat die een onderdak zouden kunnen bieden voor de volgende functies:
Ontmoeting en recreatie (gezamenlijke maaltijden, ouderensoos, JOP)
Zorg (consultatiebureau, wijkverpleegkundige, klussendienst)
Ontwikkeling (Bibliotheek, cursussen / scholing AMW)
Ontspanning (sociaal-culturele activiteiten zoals zang, muziek, expositieruimte, dagbesteding)
Kinderopvang, peuterspeelzaalwerk, BSO
Faciliteren vergaderingen, informatiebijeenkomsten derden
Loketten; Kernpunt Informatie / advies, politie, AMW instellingen
Bijvoorbeeld: in een dorpshuis kan een bewoner, bezoeker (of ondernemer) terecht met vragen (informatie / advies) over het dorp, over wonen, over zorg, over vrijwilligerswerk, over maatschappelijke hulp. Het biedt faciliteiten om te vergaderen (dorpstafels). Ook is er een ontvangstruimte waar gebruik gemaakt kan worden van internet en een kop koffie of thee kan worden gedronken. Verder bieden de welzijnsinstellingen cursussen, lezingen, trainingen en informatieavonden, verzorgd door de bibliotheek. Er vinden ook diverse spreekuren plaats, zoals van de wijkagent, Iris zorggroep, Mozaïek, het Adviespunt voor vrijwilligerswerk & mantelzorg, het CJG en het Kernpunt.
Het daadwerkelijke gebruik van een voorziening is afhankelijk van de behoefte, cultuur, omvang, samenstelling en kansen van een dorp. Echteld zal bijvoorbeeld een andere gebruikssamenstelling kennen dan Kesteren. Het ene dorp heeft behoefte aan een combinatie van een zorghuis & buurthuis terwijl de ander behoefte heeft aan een combinatie ontspanning & kinderopvang. Een concentratie van gebruik is daarbij denkbaar.
Tot slot, een dorpsvoorziening wordt gestimuleerd op zoek te gaan naar de balans tussen het sociaal- maatschappelijke (behoud van voorzieningen, functies en activiteiten) en het financiële (een exploitatie die “op orde” is). De gemeente zal initiatieven stimuleren die een mix tot stand te brengen tussen maatschappelijke diensten en commerciële activiteiten.
Voorbeeld uit de praktijk: In het dorp Markelo (gemeente Hof van Twente) ligt accommodatie de Haverkamp. Deze accommodatie is een samenwerking tussen een sociaal cultureel centrum, sporthal en een commercieel gerund fitness annex spinningcentrum. Het gebouw is eigendom van de gemeente en wordt beheerd en geëxploiteerd door de Stichting Sporthal Markelo.
In Zwolle is het gebouw “Waanders in de Broeren” gevestigd. In dit pand is een bibliotheek gevestigd met een (kantoor)boekhandel, een ruimte voor kunst (tentoonstellingen en exposities), een podium voor toneelvoorstellingen / lezingen en een brasserie.
Wij willen ruimte geven aan initiatieven van bewoners uit dorpen om dorpsvoorzieningen te ontwikkelen. Deze moeten ruimte bieden aan een breed scala van succesvolle en door bewoners gewenste functies en activiteiten, die exploitabel zijn nu en in de toekomst. En tegemoet komen aan gemeentelijk beleid ten aanzien van de transities
Artikel 2
Visie en beleidskader
Onderdeel van Uitvoeringsplan accommodatiebeleid Gemeente Neder Betuwe 2014 – 2018