Het doel van Hoogwaardig Handhaven is, dat (potentiële) cliënten van de afdeling WIZ de wet- en regelgeving uit zichzelf naleven. Dit geldt ook voor uitvoerders die wet- en regelgeving moeten toepassen.
Hoogwaardig Handhaven bestaat uit vier visie-elementen, namelijk:
vroegtijdig informeren;
optimaliseren van dienstverlening;
vroegtijdige detectie en afhandeling van (fraude)signalen;
daadwerkelijk sanctioneren.
4.1 Fraudepreventie door: vroegtijdige en goede voorlichting
Goede voorlichting is een belangrijke pijler onder het handhavingsbeleid. Als cliënten goed geïnformeerd zijn over wet- en regelgeving, de achtergronden van bepaalde verplichtingen kennen en begrijpen wat er van hun verwacht wordt, neemt de nalevingsbereidheid toe. Daarom is het noodzakelijk om gericht te communiceren.
Potentiële uitkeringsgerechtigden dienen op voorhand te weten wat;
hun rechten en plichten zijn,
welke procedures worden gevolgd
onder welke voorwaarden ondersteuning bij het zoeken van werk wordt gebonden,
op welke wijze controles plaats vinden, en,
welke uitgangspunten de gemeente Weert in haar handhavingsbeleid hanteert (bijv. spelregelboekje).
Het is van belang dat in een zo vroeg mogelijk stadium algemene informatie wordt gegeven, die in de loop van het proces voor de uitkeringsgerechtigde op maat wordt toegesneden.
Het is van belang dat de cliënt op de hoogte is van de verplichtingen en de eventuele consequenties bij het niet nakomen van de verplichtingen. Dit met het oog op:
de controle van de opgelegde verplichtingen;
het afstemmen van de bijstand op het getoonde besef van verantwoordelijkheid
Ook bij een lopende uitkering is het uitgangspunt dat uitkeringsgerechtigden weten wat hun rechten en plichten zijn.
4.1.1 Spelregelboek:
Bij elke aanvraag om een uitkering om te voorzien in levensonderhoud wordt aan de aanvrager een “spelregelboek” uitgereikt. Hiermee wordt de aanvrager geïnformeerd over de procedures en ook de rechten en plichten die zijn verbonden aan de uitkering.
Het spelregelboek wordt ook in digitale vorm op de site van de gemeente Weert geplaatst. Het bestaande cliëntenbestand wordt met het sociaal journaal op de hoogte gesteld van de mogelijkheid om het spelregelboek te downloaden of via de afdeling WIZ te verkrijgen.
Beschikkingen lenen zich bij uitstek voor het benoemen van algemeen en specifieke verplichtingen die verbonden zijn aan de uitkering. Deze verplichtingen zijn veelal in een persoonlijk contact aan de cliënt kenbaar gemaakt en worden op deze wijze vastgelegd en controleerbaar.
Met de uitreiking van een beschikking aan de cliënt wordt hij geïnformeerd over de plichten die aan zijn uitkering verbonden zijn.
4.2 Communicatie
Open en transparante communicatie met de burger is van essentieel belang. Met de burger zal worden gecommuniceerd door middel van persberichten, artikelen in lokale kranten en interviews via lokale radio en TV. Voor het bewust maken van de plichten van de burger gebruikt de afdeling WIZ de door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gestarte campagne “Voorkom problemen, weet hoe het zit”.
Daarnaast zal steeds meer gebruik worden gemaakt van internet en nieuwe media. Ook over eventuele themacontroles[2] wordt achteraf via de pers gecommuniceerd met de burger.
4.3 Fraudepreventie door: optimaliseren dienstverlening
Naleving van de regels wordt gestimuleerd wanneer de dienstverlening van de gemeente ook vanuit haar kant voldoet aan de regels die daarvoor gelden. Regels zullen eerder als zinvol worden geaccepteerd als zij aanhaken bij de situatie van cliënten. De cliëntenparticipatie is een belangrijk middel om zicht te krijgen op de situatie van cliënten. De cliëntenparticipatie is geborgd door middel van het Cliënten Platform Minima (CPM). De juridische grondslag hiervoor is de verordening cliëntenparticipatie Weert 2012.
4.4 Deskundigheidsbevordering
Een optimale dienstverlening is mogelijk wanneer er sprake is van optimale deskundigheid bij de medewerkers. De gemeente biedt de medewerkers tijdig bijscholing aan. Deze bijscholing is gericht op de inhoud (zoals regelgeving) of de vorm (bijvoorbeeld communicatietraining).
4.5 Schriftelijke controles
Cliënten moeten als iets wijzigt in hun situatie dat van belang is voor de uitkering een Gegevensformulier (Gefo) invullen, ondertekenen en inleveren. Op dit Gefo moet de cliënt aangeven welke wijzigingen zijn opgetreden in zijn persoonlijke situatie.
Wanneer de cliënt inkomsten naast zijn uitkering heeft dient er maandelijks een Inkomstenformulier (Ifo) te worden ingeleverd. Op dit Ifo wordt aangegeven wat in die maand de inkomsten zijn geweest.
4.6 Analysegestuurde dienstverlening
De afdeling WIZ is bezig met de voorbereidingen voor de implementatie van analysegestuurde dienstverlening. Dit betekent dat de organisatie risico’s kan koppelen aan de cliënt en zijn gedrag. Op basis van die risico’s kan de gemeente Weert de dienstverlening vaststellen waardoor de schaarse middelen op een effectieve manier kunnen worden ingezet.
4.7 Samenwerking ketenpartners
Door nauwe samenwerking met ketenpartners (UWV Werkbedrijf, andere uitkeringsverstrekkers en andere gemeenten) worden onnodige procedures, vragen en handelingen voorkomen. Ook het digitale cliëntdossier levert een positieve bijdrage aan de optimalisering van de dienstverlening; instanties hoeven (en mogen bovendien) minder gegevens bij de cliënt opvragen.
4.8 Vereenvoudiging regels
Cliënten die niet de bedoeling hebben om misbruik te maken van de regelingen, zijn beter in staat om zich aan de regels te houden, wanneer deze begrijpelijk en zo eenvoudig mogelijk zijn. De nalevingbereidheid wordt hierdoor groter. Bij het ontwikkelen van nieuwe regels en procedures wordt hiermee rekening gehouden.
4.9 Samenhang fraude en re-integratie
Als een cliënt een uitkering aanvraagt is het uitgangspunt “werk boven uitkering”. Cliënten met een arbeidsverplichting krijgen, waar nodig, intensieve bemiddeling naar werk aangeboden. Door een analyse te maken van de cliënt wordt de kans op “oneigenlijk gebruik” verkleind en de kans op uitstroom vergroot.
[2] Zie 5.5. Themacontroles
Artikel 4.
Hoogwaardig Handhaven
Onderdeel van Besluit van de gemeenteraad van de gemeente Weert houdende Fraudebeleidsplan Werk Inkomen & Zorgverlening