5.1. Intake team
Sinds 1 november 2011 worden alle aanvragen voor een WWB, Ioaw en een Ioaz uitkering behandeld door een intaketeam. Het intake team heeft als doel het voorkomen van onterechte instroom in de uitkering, de zogenaamde poortwachterfunctie.
Om het risico en de schadelast te beperken is een effectieve en efficiënte poortwacht essentieel. Het gaat hierbij zowel om het rechtmatigheids- als het doelmatigheidsaspect.
Bij rechtmatigheid zijn een juiste beoordeling van het recht op uitkering en het voorkómen van misbruik van belang. Doelmatigheid vereist dat de poortwachter zijn dienstverlening richt op de bemiddeling naar werk of het wegnemen van belemmeringen, als directe bemiddeling niet mogelijk is.
Het intaketeam bestaat uit de consulenten inkomen als front office, de fraudepreventiemedewerkers en de consulenten Activering & Werk als back office.
Nadat de cliënt de aanvraag voor een uitkering heeft ingediend, wordt deze door de intake- en preventiemedewerkers gecontroleerd op rechtmatigheid. Het betreft onder andere:
bestandsvergelijkingen;
internet controle (bijvoorbeeld Social Media);
controleren bankafschriften;
gesprek met cliënt, waarbij er wordt doorgevraagd;
indien noodzakelijk een huisbezoek.
In 2012 zijn er 850 aanvraagmeldingen voor een uitkering geweest. Slechts 33% van deze meldingen heeft daadwerkelijk geleid tot de toekenning van een uitkering.
5.2 Bestandsvergelijking
De Wet eenmalige gegevensuitvraag werk en inkomen (WEU) bepaalt dat gegevens die binnen de Suwi-keten bekend zijn, in principe, niet mogen worden opgevraagd bij de cliënt. Het is daarom belangrijk dat de gemeente goed gebruik maakt van alle bekende gegevens bij het vaststellen van het recht op uitkering en het efficiënt opsporen van fraude.
Het gaat daarbij om gegevens binnen de gemeente zelf, maar ook gegevens die elders binnen en buiten de Suwi-keten worden verzameld. Het bureau Keteninformatisering Werk en Inkomen (BKWI) en het Inlichtingenbureau (IB) zorgen er voor dat de gemeente over deze gegevens kan beschikken.
5.3. BKWI en Suwinet
Het BKWI zorgt er, via de inkijkfunctie van Suwinet, voor dat veel informatie beschikbaar is die nodig is voor de beslissing over het recht op en de hoogte van de WWB-uitkering. Het gaat dan bijvoorbeeld om gegevens als andere inkomstenbronnen, het bezit van een eigen woning of voertuig. BKWI doet dit door gegevens digitaal op te halen bij onder andere het UWV, de Svb, de Belastingdienst, Gemeentelijke sociale diensten, RDW, het Kadaster, de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) en de Kamers van Koophandel (KvK) en deze beschikbaar te stellen via Suwinet.
De sociaal rechercheurs, preventiemedewerkers en consulenten Inkomen zijn geautoriseerd voor Suwinet. Hierbij is er sprake van verschillende autorisatie niveaus.
5.4 Inlichtingenbureau (IB)
Het IB vergelijkt periodiek geautomatiseerd de gegevens van alle lopende gemeentelijke uitkeringen in Nederland met de administratie van onder andere het UWV, SVB, gemeenten, RDW, DUO, de belastingdienst, de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) en het Centraal Justitieel Incasso Bureau (CJIB) en zorgverzekeraars. Per BSN zoekt het IB naar informatie die van belang is voor het recht op en de hoogte van de WWB-uitkering. Het resultaat van deze bestandsvergelijking biedt het IB de gemeente aan in de vorm van samenloopsignalen.
De samenloopsignalen voor de afdeling WIZ worden één maal per maand automatisch ingelezen. De hieruit verkregen signalen die mogelijk op fraude wijzen worden volgens het stoplichtenmodel afgehandeld.
Sinds januari 2012 is het door het Team Handhaving WIZ gehanteerde frauderegistratie programma LIAAN uitgebreid met het automatisch inlezen van de IB signalen. Op deze manier worden de vermogenssignalen (rente op bankrekeningen) en op naam gestelde voertuigen (RDW) door het Team Handhaving WIZ maandelijks gecontroleerd. Hiermee wordt fraude in een vroeg stadium gedetecteerd en afgehandeld.
Signalen van dienstverbanden en de DJI worden momenteel nog handmatig door de afdeling Financieel Beheer WIZ (FBWIZ) gecontroleerd.
5.5. Themacontroles
Met wisselende themacontroles kan worden onderzocht of cliënten de juiste informatie vertrekken.
Themacontroles kunnen betrekking hebben op cliënt- of risicoprofielen. Of iemand gecontroleerd wordt is afhankelijk van specifieke persoonskenmerken, bijvoorbeeld, leeftijd, woonsituatie, het hebben (gehad) van een risicoberoep of fraudeverleden.
Themacontroles kunnen ook betrekking hebben op specifiek te controleren onderdelen, los van de persoon, bijvoorbeeld: rekeningafschriften, bepaalde bezittingen zoals auto’s, water en energieverbruik.
5.6. Signaalsturing
Signalen van cliënten die mogelijk op fraude wijzen worden onderzocht, waarmee systematisch getracht wordt fraude te voorkomen of te beperken. De signalen kunnen binnenkomen uit bestandsvergelijkingen met het Inlichtingenbureau, maar bijvoorbeeld ook intern via een fraudealerte consulent, een externe melding of via andere bestandskoppelingen. Signaalsturing richt zich op het onderkennen van individuele situaties met een verhoogde kans op misbruik of oneigenlijk gebruik.
Signaalsturing is een onderdeel van het instrumentarium bij Hoogwaardig Handhaven dat dient ter vervanging van de onder de Regeling Administratieve Uitvoeringsvoorschriften (Rau) verplichte rechtmatigheidheronderzoeken. Er wordt in het kader van beoogde vroegtijdige detectie van (fraude)signalen gestreefd naar een gerichte inzet van controlecapaciteit, zodat efficiëntiewinst kan ontstaan.
Bij een signaal treedt het zogenaamde “stoplichtenmodel” in werking.
Groen: Uit het onderzoek is gebleken dat er geen sprake is van fraude;
Oranje: Er is sprake van fraude, maar het benadelingsbedrag is lager dan € 50.000,- Het traject wordt door de fraudepreventiemedewerkers in samenwerking met de consulent inkomen afgehandeld. De consulent wordt ondersteund bij het handelen vanaf het signaal tot en met de afronding.
Rood: Er is sprake van fraude met een benadelingsbedrag van meer dan € 50.000,-
Het traject wordt door de sociaal rechercheurs afgehandeld.
5.7. Uitgangspunten signaalsturing
De uitgangspunten voor de denkwijze over en de implementatie van signaalsturing zijn:
de cliënt is betrouwbaar tot het tegendeel blijkt of tot er een aanleiding is tot het vaststellen van een verdenking;
vertrouwen is goed maar controleren is beter. Daarmee wordt de cliënt ook tegen zichzelf beschermd, en wordt mogelijk afglijden naar ongewenst gedrag voorkomen;
object van controle zijn zowel de inspanningsverplichtingen die de cliënt moet nakomen, als de gegevens die volledig en juist vertrekt moeten worden;
bij een inconsistentie of vraagteken wordt de cliënt zelf aan het werk gezet om een toelichting te geven in een gesprek, of om algemene administratieve- of meer specifieke gegevens te verstrekken;
de cliënt wordt intensief gecontroleerd als er aanleiding toe is;
de cliënt wordt strafrechtelijk benaderd als het benadelingsbedrag € 50.000 of hoger is, of het vermoeden bestaat dat een benadelingsbedrag het bedrag van € 50.000 of meer zal bedragen.
5.8. Internet onderzoek
De sociaal rechercheurs en preventiemedewerkers hebben een opleiding internet rechercheren gevolgd. Hiermee kunnen zij op een verantwoorde wijze onderzoek doen op onder andere de sociale netwerken zoals Facebook, Hyves, Linkedin.
Artikel 5.
Frauderepressie door vroegtijdig constateren en afhandelen fraudesignalen
Onderdeel van Besluit van de gemeenteraad van de gemeente Weert houdende Fraudebeleidsplan Werk Inkomen & Zorgverlening