Hoofdregel
Bijzondere bijstand is op grond van artikel 35 lid 1 Participatiewet slechts mogelijk voor de uit bijzondere omstandigheden voortvloeiende noodzakelijke kosten van het bestaan. De kosten, die verband houden met een verhuizing of (her)inrichting behoren tot de incidenteel voorkomende algemeen noodzakelijke kosten van het bestaan. Dergelijke kosten moeten worden voldaan uit de bijstandsuitkering of het daarmee in hoogte vergelijkbaar inkomen, hetzij door middel van reservering, hetzij door gespreide betaling achteraf. Hieruit volgt dat er in beginsel geen bijzondere bijstand verstrekt wordt voor de kosten van verhuizing, herinrichting en woninginrichting.
In paragraaf 2.1 Duurzame Gebruiksgoederen staan enkele goederen vermeld welke ‘om niet’ onder voorwaarden worden verstrekt, deze verstrekking vindt plaats onder toepassing van de richtlijn duurzame gebruiksgoederen.
Bij de beoordeling van een aanvraag voor vergoeding van de kosten van verhuizing, herinrichting en woninginrichting wordt de onderstaande volgorde voor toekenning aangehouden:
Welke mogelijkheden heeft cliënt zelf om te voorzien in deze kosten? (bescheiden vermogen hoger dan € 2.000,00)
Lening GKB
Borgstelling GKB
Bijstand in de vorm van een lening (leenbijstand)
Bijstand om niet
Bijzonderheden
Als de behandelingsduur van een aanvraag om een voorliggende voorziening zodanig veel tijd vergt dat daardoor de verhuizing op losse schroeven komt te staan, kan bijstand worden verleend voor een noodzakelijke verhuizing. De cliënt moet dan overigens aan de voorwaarden tot bijstandsverlening voldoen. Als voorwaarde dient gesteld te worden, dat cliënt een beroep doet op de betreffende voorliggende voorziening en de eventueel toe te kennen uitkering aan het college van B&W cedeert.
Statushouders
Bij vestiging van statushouders in de gemeente De Wolden wordt de woning, in samenwerking met Vluchtelingenwerk Noord Nederland en de statushouders, ingericht. Voor de inrichtingskosten, die op grond van de Prijzengids van het Nibud wordt vastgesteld, wordt via de gemeente een lening verstrekt.
Verhuizing en begripsbepaling
Kosten woninginrichting
Deze kunnen worden onderscheiden in:
aanschaf huisraad en andere duurzame gebruiksgoederen (geen vervanging);
de mogelijkheid van overname van goederen van de vorige bewoner;
het bedrag dat cliënt(e) ontvangt uit de goederen die kunnen worden overgedaan aan de nieuwe bewoner van de woning die voorheen werd bewoond;
stoffering die kan worden overgenomen.
Belangrijk
Bij het behandelen van een aanvraag wordt onder meer rekening gehouden met:
Eerste woninginrichting
Voor een eerste woninginrichting kan in het kader van de Participatiewet nooit bijstand
worden verstrekt. Dus ook geen borgstelling. In deze situatie wordt men geacht door reservering c.q. gespreide betaling achteraf, hierin te voorzien;
vermogen
Bij de beoordeling van een aanvraag om bijstand voor verhuis- en/of herinrichtingskosten dient het zgn. bescheiden vermogen tot € 2.000,-- te worden vrijgelaten;
verhuizing naar andere gemeente
Bij verhuizing naar een andere gemeente beslist de gemeente waar men zich gaat vestigen op de bijstandsaanvraag voor de kosten van (her)inrichting en de indirecte verhuiskosten (waarborgsom, aansluitkosten e.d.).
Als bijstand wordt gevraagd door een weggelopen minderjarige wordt nagegaan of de ouders bereid en in staat geacht kunnen worden de kosten voor hun rekening te nemen.
Wanneer sprake is van echtscheiding c.q. een procedure tot echtscheiding wordt aangedrongen op de totstandkoming van een boedelscheiding waarmee rekening kan worden gehouden bij de vaststelling van de noodzakelijke kosten.
Verhuizing en vaststelling noodzaak van verhuizing
Uitgangspunten
Als de noodzaak ontbreekt dan wordt de aanvraag direct afgewezen. In dit verband wordt behalve de noodzaak van verhuizing ook de voorzienbaarheid en uitstelbaarheid van verhuizing onderzocht en in de rapportage vastgelegd.
Ook als een verhuizing/herinrichting noodzakelijk is, kan in het algemeen geen bijstand worden verleend in verhuis- en herinrichtingskosten, omdat deze kosten behoren tot de algemeen noodzakelijke kosten van het bestaan, die uit het ter beschikking staande inkomen dienen te worden bestreden. Zie het rijtje van beoordelingsvolgorde op pagina 14.
Bijzonderheden
Alleen bij bijzondere, zich onverwacht voordoende omstandigheden (waarbij de WMO ook geen vergoeding kan bieden) kan er aanleiding zijn bijstand te verlenen wanneer geen of onvoldoende reserveringscapaciteit aanwezig is. Voor het bepalen van de voorzienbaarheid van de verhuizing is onder andere de inschrijvingsdatum als woningzoekende van belang.
In zeer bijzondere situaties (acute noodsituaties) kan er een urgentieverklaring bij de Woningbouwvereniging aanwezig zijn en hierbij een rol spelen. Als met name medische factoren in het geding zijn kan een medische indicatie bij een indicatiestellend orgaan (bijv. Zenit) worden aangevraagd. Hierbij dient er rekening mee te worden gehouden dat de aanwezigheid van een sociale of medische indicatie op zich geen reden kan vormen om bijstand te verlenen (ook dan behandelingsvolgorde van pagina 20 toepassen).
Bijstandsverlening voor een verhuizing enkel op grond van een sociale of medische indicatie is in het algemeen niet mogelijk.
In de rapportage dienen alle feiten en omstandigheden die tot de verhuizing hebben geleid (zowel medisch als sociale) te worden vermeld, teneinde de noodzaak van de verhuizing te kunnen vaststellen.
Voorbeeld
Een jeugdig echtpaar dat bijvoorbeeld in verband met de komst van een kind naar een eengezinswoning wenst te verhuizen of een wat ouder echtpaar dat een kleinere woning wenst te betrekken zal in verband met de voorzienbaarheid van de verhuizing zelf in de verhuis- en herinrichtingskosten dienen te voorzien. Bijvoorbeeld door middel van het aangaan van een lening bij de geëigende kredietverlenende instelling, respectievelijk de verhuizing moet uitstellen totdat voldoende is gereserveerd.
N.B.:
Als het gebruikelijke onderzoek (naar de voorzienbaarheid en uitstelbaarheid) niet kan plaatsvinden omdat cliënt direct een beslissing op zijn aanvraag wenst, respectievelijk nodig heeft, dan wordt daar in het algemeen niet op ingegaan (evenmin voor de betaling van de waarborgsom). Dit geldt temeer als betrokkene al over zelfstandige huisvesting beschikt. Het college van B&W heeft een redelijke termijn nodig voor het afhandelen van de aanvraag.
Verhuizing en berekening noodzakelijk geachte bedrag
Uitsluitend uit gaan van noodzakelijk aan te schaffen goederen i.v.m. de verhuizing.
Beoordeling aan de hand van een door cliënt op te stellen lijst.
In het algemeen geen pro-forma nota's vragen.
In zeer bijzondere situaties pro-forma-nota's vragen als enigerlei vorm van begeleiding bij de inrichting noodzakelijk is; In die gevallen bij toekenning van bijstand bij voorkeur overgaan tot rechtstreekse betaling aan de leverancier (machtiging cliënt innemen).
Bij algehele inrichting wordt in principe het geldende totaalbedrag aangehouden.
Bij deelinrichting in het rapport een specificatie met richtprijzen opnemen.
Bij het vaststellen van het benodigd bedrag ervan uitgaan dat van cliënt in redelijkheid mag worden verwacht dat hij/zij bij het inkopen van de benodigde goederen prijsbewust te werk gaat.
Bij verhuis- en herinrichtingskosten rekening houden met enige zelfwerkzaamheid.
Er behoeft niet enkel en alleen uit te worden gegaan van de aanschafprijs van nieuwe goederen, ook kringloopwinkel en internet bieden goede gebruiksgoederen aan, wat kan leiden tot een lagere vergoeding c.q. lagere lening.
Let wel, bij algehele inrichting gaat het om een maximumbedrag. Dit bedrag dient evenredig verlaagd te worden als al een aantal goederen op de een of andere wijze zijn verkregen, bijvoorbeeld ook door overname van goederen en/of bijvoorbeeld door boedelscheiding, kringloopwinkel of internet. Verhoudingsgewijs zal dan het maximumbedrag verlaagd moeten worden om het besteedbare bedrag zoveel mogelijk gelijk te houden. Dit kan niet afhangen van het toevallige voordeel van overname. Bovendien geldt bij een lagere prijs voor de inrichting ook een lagere lening voor de cliënt. Voor de afzonderlijke gebruiksgoederen zijn er richtprijzen zoals opgenomen in de Prijzengids van het Nibud.
N.B.:
Volgens jurisprudentie dienen ook inwonende verdienende kinderen mee te dragen in de voorzieningen, die hun eveneens ten goede komen. Bij de aanvraag wordt niet alleen rekening gehouden met de inkomsten van aanvrager en partner, maar met de inkomsten en vermogens van alle gezinsleden.
Berekening reserveringscapaciteit, verhuizing of (her)inrichting
Als regel zal het bij een verhuizing om voorzienbare kosten gaan. Vanaf het moment, dat men op de hoogte is van de noodzaak tot verhuizen, wordt men geacht om hiervoor van zijn inkomen, ook van een bijstandsuitkering te reserveren. Het moment, waarop men geacht wordt een aanvang te maken met reserveren kan, gelet op voorgaande, gelegen zijn voor de datum van inschrijving als woningzoekende. Men dient echter tenminste vanaf de datum van inschrijving te reserveren. Daarom dient aan deze inschrijvingsdatum geen doorslaggevende betekenis te worden gehecht bij de bepaling van de reserveringscapaciteit.
Voorbeelden:
Iemand woont al vele jaren op een bepaald adres. Sinds geruime tijd zijn er problemen met de verhuurder wegens achterstallig onderhoud. Men heeft last van ongedierte in de woning. Client besluit uiteindelijk zich te laten inschrijven als woningzoekende, waarna op zeer korte termijn een woningtoewijzing volgt. In casu is sprake van een voorzienbare verhuizing vanaf een moment ruimschoots gelegen voor de inschrijvingsdatum bij de Woningbouwvereniging. Vanaf dat moment wordt cliënt geacht te reserveren.
Voor een inwonend gezin geldt in zijn algemeenheid, dat men vanaf de datum van inwoning al bezig is met de verkrijging van andere, zelfstandige woonruimte. Als basis voor het te reserveren bedrag kan in ieder geval worden aangehouden de aflossingsbedragen bij een lening (bij verblijf in een pension zal dit gewoonlijk niet
haalbaar zijn). Bij inwoning ligt het reserveringsbedrag in zijn algemeenheid hoger. Potentiele cliënten voor verhuis- en/of (her)inrichtingskosten zullen in bepaalde gevallen bij deze afdeling bekend kunnen zijn. Al in het beginstadium moeten deze cliënten ook met betrekking tot eventuele herinrichtingskosten worden gewezen op de werkwijze in deze en op de spelregels die hiervoor gelden. Niet betaalde woonkosten in verband met inwoning kunnen als extra reserve voorverhuizing en (her)inrichting worden aangemerkt.
Verhuizing of (her)inrichting en eigen verantwoordelijkheid
De manier waarop de huishouding is gevoerd en/of bijvoorbeeld de hoogte van het kostgeld dat men heeft betaald, kan van belang zijn om de reserveringsmogelijkheid in redelijkheid te kunnen bepalen. De rapportage zal hierop het antwoord moeten geven. Als er niet is gereserveerd terwijl hiertoe wel de mogelijkheid was, kan gelet op voorgaande geen bijstand worden verleend. Slechts in uitzonderlijke schrijnende situaties kan hierop een uitzondering worden gemaakt. Wegens een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid dient dan een verlaging van de te verlenen bijstand tot een absoluut minimum en/of een verlenging van de aflossingsduur te worden overwogen.
Verhuizing of (her)inrichting en vermogen c.q. reservering
Als cliënt eigen vermogen heeft c.q. heeft gereserveerd komt de vraag op waarvoor het vermogen c.q. de reservering moet worden gebruikt. Omdat de Participatiewet een aanvullend karakter draagt en volstaan dient te worden met een passende goedkope voorziening dient de te verlenen bijstand zoveel mogelijk in de vorm van een geldlening te worden verstrekt. Hierbij moet rekening worden gehouden met de draagkrachtregels zoals deze gelden voor duurzame gebruiksgoederen (zie draagkracht en vermogen/ inkomen).
Verhuizing en wijze van aflossing
Voor verstrekking van leenbijstand dient er een concrete, reële, direct ingaande aflossingsregeling te zijn getroffen, die in het algemeen gebaseerd dient te zijn op de geldende aflossingsbedragen. Door sociaal.nl kan normaliter een lening verstrekt worden ter hoogte van de aflossingsbedragen over een termijn van 3 jaar. Bij een hoger inkomen dan bijstand zal dit bedrag hoger zijn. Voor zover de noodzakelijke kosten hoger zijn dan dat bedrag, zal aanvullend bijstand "om niet" verstrekt kunnen worden.
Verhuizing en borgstelling
De GKB kan soms wel bereid zijn een lening te verstrekken, maar alleen onder
borgstelling van de gemeente. Het verlenen van borgstelling is een vorm van
bijstandsverlening, die aan dezelfde wettelijke regels is gebonden als andere vormen van bijzondere bijstand.
Verhuizing en leenbijstand
Als kredietverlening door de GKB niet kan plaatsvinden (ook niet onder borgstelling), kan in de aanschaf van duurzame gebruiksgoederen leenbijstand worden verstrekt, eventueel met aanvullende bijstand ‘om niet’, zie hierna.
Verhuizing en waarborgsom
Voor de waarborgsom kan geen bijstand worden verleend. Een waarborgsom behoort niet tot de bijzondere kosten, maar tot de incidenteel voorkomende algemene kosten van het bestaan. Men wordt geacht hier zelf voor te reserveren.
Bijzondere omstandigheden/maatwerk
Mochten er op grond van bijzondere omstandigheden toch redenen zijn om hiervoor bijstand te verstrekken dan dient dit in de vorm van een geldlening te geschieden.
Uitgangspunt is dat de bijstand direct wordt terugbetaald. Mocht er echter bijvoorbeeld naast de waarborgsom ook bijstand zijn verleend voor inrichtingskosten (eventueel onder borgstelling) dan dient die aflossing aansluitend plaats te vinden.
Het enkele feit dat de cliënt al 3 jaar moet aflossen voor de terugbetaling van duurzame goederen is nadrukkelijk geen reden de waarborgsom ‘om niet’ te verstrekken.
Verhuizing en mogelijkheden bijstand ‘om niet’
De directe kosten van de verhuizing, zoals de (dubbele) huur, kosten
verhuisbusje/boedelbak tot maximaal € 100,00 (staat niet in Nibud), verf en behang kunnen ’om niet‘ verstrekt worden. In (echt) bijzondere situaties kan ook in de kosten van (her)inrichting bijstand ’om niet‘ worden verleend. Hierbij valt te denken aan een gedwongen verhuizing op medische gronden binnen een periode van 5 jaar. Het zou niet verantwoord zijn betrokkene dan nogmaals met een lening te belasten.
Richtprijzen verhuiskosten en herinrichtingskosten
Voor de richtprijzen voor verhuiskosten en herinrichting wordt verwezen naar de Prijzengids van het Nibud. Van deze richtprijzen kunnen goederen van een redelijke kwaliteit en uitvoering worden aangeschaft. Hierbij wordt uitdrukkelijk gesteld, dat deze prijzen in zijn algemeenheid als maximum prijzen dienen te worden gehanteerd. Is cliënt in staat om de noodzakelijke goederen voor een lager bedrag aan te schaffen, bv via internet of een kringloopwinkel, dan wordt de hoogte van de bijstand hierop afgestemd. Hierbij geldt dat een lager bedrag bij een lening ook in het belang van de cliënt is. Verantwoordelijkheid ligt hiervoor bij cliënt.
De Prijzengids van het Nibud dient als hulpmiddel bij de vaststelling van een eventuele maximale bijstand. Vooraf dient te worden vastgesteld, welke verstrekkingen als noodzakelijk in de zin van de Participatiewet dienen te worden aangemerkt. Als bij een totaalinrichting bepaalde goederen al aanwezig zijn, kan de Prijzengids een indicatie geven met welke bedragen het totaalbedrag dient te worden verminderd.
Toetsingskader bijzondere bijstand voor verhuizing, her- en woninginrichting
Het inkomen en/of uitkering van de aanvrager moet gelijk zijn aan of lager dan 110% van het geldende sociaal minimum en het vermogen moet beneden de toepasselijke vermogensgrens liggen.
De kosten, die verband houden met een verhuizing of (her)inrichting behoren tot de incidenteel voorkomende algemeen noodzakelijke kosten van het bestaan. Dergelijke kosten moeten in beginsel worden voldaan uit de bijstandsuitkering of het daarmee in hoogte vergelijkbare inkomen, hetzij door middel van reservering vooraf, hetzij door gespreide betaling achteraf.
Ontbreekt de noodzaak voor de verhuizing, is de verhuizing voorzienbaar of uit te stellen dan wordt de aanvraag afgewezen. Slechts in zeer bijzondere situaties kan er aanleiding zijn bijzondere bijstand toe te kennen.
Bij de berekening van het vast te stellen bedrag wordt slechts rekening gehouden met noodzakelijk aan te schaffen goederen.
Voor de richtprijzen van verhuizing en herinrichting wordt aansluiting gezocht bij de Prijzengids van het Nibud, dit zijn maximale richtprijzen.
Deel 3
Artikel 3.1
Verhuizing, herinrichting en woninginrichting
Onderdeel van Beleidsuitvoeringsplan bijzondere bijstand en minimabeleid 2017