Handhaving is een belangrijk instrument in handen van de gemeentelijke overheid. Handhaving wordt meestal slechts gezien als het sanctioneren van overtredingen van wetten en regels. Werkelijke adequate handhaving is alleen mogelijk als een breder perspectief wordt gehanteerd. Zo moet onder handhaving ook worden geschaard het voorkomen van overtredingen. Dat kan door het houden van toezicht en uitvoeren van controles, maar dat kan bijvoorbeeld ook door het geven van voorlichting. Daarnaast is het voor een effectieve handhaving van belang om beleid en regelgeving vooraf goed te toetsen op toetsbaarheid en handhaafbaarheid. Dat houdt bijvoorbeeld ook een zorgvuldige vergunningverlening en adequate bestemmingsplannen in. Ook de onderliggende verordeningen en de wijze waarop deze tot stand komen, zijn van cruciaal belang.
Daarnaast is de effectieve handhaving gebaat, als deze plaatsvindt in samenspel met de andere betrokken taakvelden. Niet alleen ten aanzien van de effectiviteit, maar ook gelet op het beeld naar buiten van één bevoegd gezag.
Door middel van handhaving kan naleving van regels worden bereikt en kunnen beleidsdoelen worden verwezenlijkt. Wanneer het gemeentebestuur besluit handhavend op te treden, dan kan dat vanuit verschillende invalshoeken en met toepassing van verschillende instrumenten. Voor een uitgebreide weergave van de verschillende handhavingsinstrumenten wordt verwezen naar bijlage 5.
Inzake de diverse handhavingsmiddelen gelden de volgende uitgangspunten:
communicatie
de gemeente benadrukt de noodzakelijkheid van communicatie als preventief handhavingsmiddel. Dit betreft niet alleen communicatie over handhaving, maar ook en misschien wel met name communicatie over de regelgeving zelf.
toezicht
toezicht is in de gemeentelijk optiek niet slechts de opmaat naar handhaving, maar geldt tevens als preventief handhavingsmiddel: de aanwezigheid en zichtbaarheid van gemeentelijk inspecteurs werkt preventief. Om deze zichtbaarheid te vergroten zullen de gemeentelijk inspecteurs worden voorzien van bedrijfskleding met een duidelijk logo.
toezicht geldt binnen de gemeente ook als repressief handhavingsmiddel. Overtredingen moeten zoveel mogelijk in het veld opgelost worden. Het in de kiem smoren van beginnende overtredingen is effectief, efficiënt en kostenbesparend. Randvoorwaarden hiervoor zijn taakvolwassen inspecteurs, die adequaat uitgerust zijn. Om deze taak goed te kunnen uitvoeren is de inzet van PDA’s met een directe koppeling naar het registratieprogramma een absolute voorwaarde.
de wijkteams gelden als oog- en oorfunctie voor de inspecteurs. Indien zij een mogelijke overtreding constateren, dienen zij dit door te melden aan de inspecteurs.
naleving
bij bestuursrechtelijke instrumenten heeft de bestuurlijke dwangsom de voorkeur boven bestuursdwang.
strafrechtelijke handhaving heeft de voorkeur op een aantal met name genoemde gebieden:
leerplicht, sociale zaken, overlastgevende overtredingen in de openbare ruimte, zoals opgenomen in de APV en afvalstoffenverordening. Bij dit laatste is aanstelling van een BOA nodig en wordt gekozen voor het instrument bestuurlijke strafbeschikking i.p.v. het instrument bestuurlijke boete. Het instrument bestuurlijke strafbeschikking zal beschikbaar komen per 1 januari 2010.
i.v.m. terugtred van politie en OM tot middelzware en zware milieudelicten zal toepassing van bestuurlijke strafbeschikking bij milieudelicten wenselijk worden. De mogelijkheid tot toepassing van dit instrument zal niet eerder bestaan dan begin 2010. Voorwaarde hiervoor is wel dat de integraal inspecteurs opgeleid worden tot daarna aangesteld worden als BOA.
privaatrechtelijke handhaving heeft de voorkeur op een aantal met name genoemde gebieden:
illegale ingebruikname gemeentegrond (ten aanzien van dit punt geldt overigens dat gelet op de meest recente jurisprudentie op dit punt (uitspraak van de Raad van State van 30 juli 2008) nader onderzocht zal moeten worden in hoeverre handhaving op basis van de APV tot de mogelijkheden behoort.
op een aantal RO-gebieden.
indien een overtreding niet ter plaatse beëindigd kan worden en derhalve het bestuursrechtelijk instrumentarium ingezet moet worden, wordt in beginsel een driestappen model gehanteerd
stap 1: constateringsbrief met termijn voor vrijwillige beëindiging
stap 2: vooraankondiging (inwinning zienswijzen),
stap 3: besluit tot opleggen bestuurlijke dwangmaatregel.
het opleggen van een dwangmaatregel betekent dat die ook uitgevoerd wordt. De uitvoering dient gemandateerd afgedaan te worden.
indienen van bezwaar leidt in beginsel tot opschorting van de voldoeningstermijn, het instellen van beroep en hoger beroep niet.
gedogen
gedogen vindt alleen plaats in uitzonderingsituaties. Hiermee wordt bedoeld dat gedogen alleen plaatsvindt in die gevallen die de bestaande jurisprudentie toelaat.
gedogen vindt alleen restrictief en expliciet plaats. Gedogen dient tijdsgebonden (geen onbeperkte gedoogtoestemming) en persoonsgebonden te zijn.
Artikel 6.
Handhavingmiddelen
Onderdeel van Beleidsnota integrale handhaving gemeente Oldebroek 2009