Uitgangssituatie
Het koopgedrag van de consument verandert snel, mede door de groei van online aankopen. Die verandering heeft als gevolg dat er minder wordt besteed bij winkels in Vijfheerenlanden en dat het winkelaanbod krimpt, vooral in de niet-dagelijkse branches. De meeste van dit type winkels zijn te vinden in de centra van Leerdam en Vianen, daar is sprake van een toenemend én structureel leegstandsprobleem. De coronacrisis versnelt deze ontwikkelingen. De winkelmarkt bevindt zich in onzekere tijden, een realistische visie kan duidelijkheid bieden.
Ambities Vijfheerenlanden
Samengevat zijn de ambities voor de winkelstructuur in de gemeente de volgende:
Een divers en aantrekkelijk voorzieningenniveau dat bijdraagt aan de kwaliteit van de leefomgeving in de gemeente.
Vitale hoofdcentra die functioneren als ontmoetingsplaats en onderdeel zijn van het toeristische product van de gemeente.
Voldoende spreiding van winkellocaties ondersteunend aan de vitale hoofdcentra, zodat er voor alle bewoners een volwaardige dagelijkse aankooplocatie in de nabijheid is.
Een aantrekkelijk landelijk gebied voor wonen, agrarische activiteiten en recreëren.
Toekomstige marktmogelijkheden
De toekomstige behoefte aan fysieke winkels in de gemeente Vijfheerenlanden verschilt sterk per sector. De dagelijkse sector functioneert vooral lokaal, voldoende bevolkingsgroei in de gemeente kan behoud dan wel groei van het aanbod mogelijk maken. Daarom is voor deze sector een berekening gemaakt voor de toekomstige marktsituatie (zie bijlage B). De verwachting is dat het huidige dagelijkse winkelaanbod in voormalig Leerdam en Zederik redelijk overeenkomt met de toekomstige behoefte. Rond Vianen zijn er mogelijkheden het dagelijks winkelaanbod uit te breiden, zowel door de aanzienlijke bevolkingsgroei als door het verminderen van afvloeiing naar Nieuwegein.
De niet-dagelijkse sector is meer diffuus (van keukenwinkel tot boetiek) en meer afhankelijk van bezoekers van buiten de gemeente. Daarbij is veel van dit type aanbod gevoeliger voor de effecten van de coronacrisis, de groei van online bestedingen en de ontwikkelingen in de omgeving. In de niet-dagelijkse sector is door deze factoren een verdere krimp te verwachten. ‘Zo veel mogelijk behouden’ is hier het credo.
Hoofdkeuze: concentreren
Net zoals de drie voormalige gemeenten kiest ook Vijfheerenlanden voor een concentratiebeleid voor detailhandel.
Het concentreren van winkels in een beperkt aantal winkelgebieden is de meest effectieve strategie om het voorzieningenniveau hoog te houden (bijlage C). Zo kunnen winkels van elkaars bezoekers profiteren en kunnen de randvoorwaarden op die locaties worden geoptimaliseerd.
Een deel van de inwoners in de gemeente Vijfheerenlanden kiest voor rustig wonen in kleine gemeenschappen, met veel eigen ruimte. Het draagvlak voor winkels is daar (te) beperkt. Alleen door het bundelen van draagvlak (inwoners) en aanbod is op enkele plekken in het landelijke gebied van de gemeente een volwaardige winkelvoorziening te behouden.
Het winkelbezoek is het moment waarop de lokale bevolking elkaar tegenkomt. De winkelfunctie levert zo een grote bijdrage aan de leefbaarheid in buurt, dorp en stad. Die sociale functie kan verder versterkt worden door andere lokale publieke voorzieningen (sport, cultuur, etc.) bij die winkels te concenteren. Zo wordt ook de hoeveelheid verkeersbewegingen beperkt.
Hoofdstuk 3
Artikel 3.1