Twee typen werknemers
Internationale werknemers vallen uiteen in twee groepen: arbeidsmigranten en kenniswerkers. Het grootste verschil tussen beide is het (specialistische) opleidingsniveau van hun werkzaamheden. Kennismigranten vallen onder de (fiscale) kennismigrantenregeling en hun gemiddeld inkomen is vaak hoger.
Qua huisvestingsbehoefte is het belangrijkste verschil dat kenniswerkers meer belangstelling hebben voor koopwoningen en zich duurdere huisvesting kunnen veroorloven. Arbeidsmigranten zijn voornamelijk gericht op goedkopere huurwoningen. Dat heeft te maken met een groot verschil in inkomen. Het gemiddelde inkomen van een arbeidsmigrant was in 2018 € 24.000,-. Het gemiddelde inkomen van een kenniswerker was met € 53.000,- meer dan twee keer zo hoog.
Bij de huisvesting van arbeidsmigranten wordt bij de verblijfsduur onderscheid gemaakt in short, mid en long stay:
Short-stay: arbeidsmigranten die niet langer dan 4 maanden in Nederland verblijven;
Mid-stay: arbeidsmigranten die 4 tot 9 maanden in Nederland verblijven, maar nog niet weten of zich hier permanent willen vestigen of die wel al besloten hebben dat ze zich hier willen vestigen maar nog géén reguliere huisvesting hebben gevonden;
Long-stay: arbeidsmigranten die zich hier (semi-)permanent vestigen.
In de praktijk blijken de grenzen tussen deze groepen niet bijzonder scherp. Dat komt omdat mensen vaak niet weten hoe lang ze blijven. Het blijkt dat velen langer blijven dan zij eerder hadden gedacht. En een deel blijft uiteindelijk permanent.
De long stay huisvesting is gericht op de reguliere woningmarkt. De huisvestingsvraag van short en mid stay migranten is van een andere orde. Dit zijn over het algemeen vaker arbeidsmigranten dan kenniswerkers. Zij blijven vaker dan kenniswerkers voor een kortere periode in Nederland. De opgave voor deze groep ligt in het bijzonder op het realiseren van flexibele, tijdelijke huisvesting. De behoefte aan tijdelijke huisvesting kan worden gerealiseerd via herbestemming en verbouw van bestaande gebouwen en tijdelijke nieuwbouw.
In het onderzoek van Decisio is een berekening gemaakt van de woningbehoefte. De gemeente heeft na een correctie voor studenten, die als zij betaald werk hebben ook als internationale werknemer worden geteld, deze behoefte aangepast en naast de uitkomsten van het Stec onderzoek gelegd23 In het hoofrapport van Decisio zit een dubbeltelling met internationale studenten. Deze zijn op verzoek van de gemeente Maastricht uit deze cijfers gefilterd. De gefilterde aantallen zijn in de tabel verwerkt. Het blijkt dat 30% van internationale werknemers ook student is. Omdat de studentenaantallen apart zijn berekend zijn deze in de berekening van het aantal internationale werknemers verder niet meegenomen. . In bijlage 8 wordt een beschrijving gegeven van de uitkomsten van het onderzoek en de wijze waarop dit is vertaald naar de opgave voor de nieuwe woonprogrammering. Onderstaande tabel toont de extra woningopgave tot 2030.
Tabel 18
Benodigde extra woningen internationale werknemers tot 2030
(extra = t.o.v. scenario werkgelegenheid Stec)
Groei woningbehoefte
Type huisvesting
Opmerking
Tijdelijk (short stay)
+550
Tijdelijke huisvesting
Als extra opgave opnemen in apart programma flexwonen/tijdelijk wonen
Tijdelijk (mid stay)
+400
Tijdelijke huisvesting
Als extra opgave opnemen in apart programma flexwonen/tijdelijk wonen
Permanente, reguliere huisvesting (long stay)
+400
Waarvan 60% sociale huur = 250
Waarvan 40% koop = 150
Permanente huisvesting
Als extra opgave opnemen in programma regulier. Als huur dan kan dit deels ook in kamergewijze verhuur voor alleenstaanden en 2-persoonshh
Totaal (100%)
+1.350
Bron: Decisio/Companen, bewerking gemeente Maastricht
De vertaling naar de woonopgave komt uit op 1.350 eenheden. Daarvan 950 in tijdelijke huisvesting voor met name short en mid stay. De aanvullende behoefte aan permanente reguliere huisvesting komt uit op 400 woningen waarvan 60% sociale huur en 40% koop. De gevraagde prijsklassen lopen daarbij uiteen van goedkoop naar duur.
Aanvullend daarop is het belangrijk vast stellen dat bij huureenheden de huur, gezien het inkomen, over het algemeen laag moet zijn. Voor koopwoningen ligt gezien de vraag een verdeling van 1/3 goedkoop, 1/3 betaalbaar en 1/3 duur voor de hand.
Ook bij deze aantallen moet rekening worden gehouden met de effecten van Corona. De groei van internationale werknemers is zeer conjunctuurgevoelig. De Coronacrisis en de economische effecten daarvan zijn groot voor deze groep. Historisch gezien lijkt de groei van het aantal kennismigranten iets minder conjunctuurgevoelig te zijn (volgens het rapport van Decisio) en lijkt dus meer structureel. Desalniettemin kan deze als gevolg van de Coronacrisis sterk beïnvloed worden.
Hoofdstuk 3.
Artikel 3.7
Doelgroep: internationale werknemers
Onderdeel van Besluit van de gemeenteraad van de gemeente Maastricht houdende regels omtrent woonprogrammering