In de Strategische Meerjarenagenda van de Regio Midden-Brabant staat o.a. opgenomen:
"Aan vluchtelingen en statushouders bieden we een effectieve en maatschappelijk verantwoorde opvang en begeleiding5Strategische meerjarenagenda 2016-2020.."
"Onze regio is in 2023 een veerkrachtige samenleving: inclusief, behulpzaam naar elkaar, gezond en veilig. Iedereen voelt zich thuis in de wijk en kan zo lang mogelijk zelfstandig wonen, naar vermogen deelnemen aan de samenleving en het arbeidsproces en maximaal zijn talenten ontwikkelen."
Het nieuwe inburgeringsstelsel sluit hierop aan en heeft als maatschappelijk doel dat alle inburgeringsplichtigen snel en volwaardig meedoen aan de Nederlandse maatschappij. Het liefst via betaald werk. Dit doel vertaalt zich in een specifiek beleidsdoel voor het nieuwe inburgeringsstelsel: inburgeringsplichtigen bereiken het voor hen hoogst haalbare taalniveau (liefst B1 of hoger). Daarnaast worden gerichte inspanningen gedaan om te participeren naar vermogen vanaf de start van het inburgeringstraject.
De ervaring leert dat we inburgeraars het beste toerusten om naar vermogen deel te nemen aan de samenleving door een integrale aanpak. Hierbij spelen de consulenten vanuit gemeente Loon op Zand een belangrijke en centrale rol. Zij nemen de regie, zijn de ‘spin in het web’ en verknopen de verschillende leefgebieden en domeinen. Door deze integrale aanpak worden alle gemeentelijke voorzieningen ontsloten en zijn we in staat maatwerk te leveren. Zo kunnen we ook de verschillende voorzieningen zo goed mogelijk op elkaar laten aansluiten (taal, hobby, werk, onderwijs, gezondheid, etc.). Daarbij organiseren we ons aanbod zoveel mogelijk in en om de leefwereld van de inburgeraar. De mate waarin een inburgeraar zich verbonden voelt met zijn leefomgeving heeft namelijk een positieve invloed op de integratie. Doelen per leefgebied werken we uit in het implementatieplan.
Onderstaand schema maakt inzichtelijk welke taak de gemeente krijgt per doelgroep (per 1-1-2022):
Taak van gemeente om aan te bieden:
Statushouders
Gezins- en overige migranten
Maatschappelijke begeleiding
X
Ontzorging
X
Begeleiding bij inburgering (intake, plan inburgering en participatie (PIP), advies, voortgangsgesprekken)
X
X
Alfabetisering (voor zover opgenomen in het PIP)
X
Eén van de 3 leerroutes incl. module Kennis van de Nederlandse Maatschappij
X
Module Arbeidsmarkt en Participatie
X
X
Participatieverklaringstraject
X
X
In het PIP opgenomen afspraken over aanbod voor (andere) participatie componenten
X
In de volgende paragrafen werken we alle stappen van de inburgering uit. Hierbij maken we onderscheid tussen de consulent die met de inburgeraar meeloopt gedurende zijn inburgeringsproces (paragraaf 3a) en de activiteiten en ondersteuning die we verder nog inzetten (paragraaf 3b t/m 3f). In elke paragraaf beschrijven we hoe we elke stap in het inburgeringsproces in de gemeente Loon op Zand willen vormgeven. Bij elke stap voldoen we aan de wet- en regelgeving die gesteld is.
3a. Klantregie – begeleiding bij de inburgering
De begeleiding bij inburgering bestaat uit een drietal zaken:
Het overzien van het inburgeringstraject: trajectregie.
Het afnemen van een brede intake.
Het vaststellen van het plan inburgering en participatie (PIP) en het voeren van voortgangsgesprekken.
We zien een centrale rol voor de consulent die functioneert als spin in het web op alle leefgebieden van de inburgeraar. De invulling van de klantregie ziet er in Loon op Zand als volgt uit:
Trajectregie
Lokaal door eigen consulent.
Brede intake
Lokaal door eigen consulent.
PIP
Lokaal door eigen consulent.
De afgelopen jaren werd de trajectregie in de gemeente Loon op Zand lokaal uitgevoerd door de consulenten van het Servicepunt. Door dit lokaal op te pakken, kennen we de behoefte van de statushouder en kunnen we daar lokaal invulling aan geven. Het verzorgen van de brede intake, het opstellen van het PIP, de maatschappelijke begeleiding, de registratie en de monitoring van het inburgeringsproces vraagt vanaf 1 januari 2022 om capaciteit van ons Servicepunt. Dit beschrijven we in hoofdstuk 5. Hierbij blijft de inzet van vrijwilligers als coaches om de statushouders te ondersteunen onmisbaar. Aan de inzet en de aansturing van de vrijwilligers verandert niets.
3b. Brede intake en PIP
De nieuwe Wet Inburgering verplicht gemeenten om een brede intake af te nemen bij alle inburgeringsplichtigen die in hun gemeente komen wonen. Het doel is om een zo compleet mogelijk beeld van de startpositie en de ontwikkelmogelijkheden van de inburgeraar te krijgen. Op basis van de brede intake wordt een individueel Plan Inburgering en Participatie (PIP) opgesteld. Het PIP bevat concrete afspraken over zaken die bij de inburgering en participatie komen kijken, bijvoorbeeld de afspraken die worden gemaakt over de leerroute die een inburgeraar volgt. Bij de brede intake is vroegtijdigheid een belangrijk uitgangspunt. Dit betekent dat we in een vroegtijdig stadium al starten met de brede intake mits er sprake is van regioplaatsing6De pilot regioplaatsing is gestart: deze pilot houdt in dat alle statushouders die aan gemeenten in de regio Midden-Brabant worden gekoppeld (en daarna gehuisvest), worden opgevangen in het AZC Oisterwijk; "opvang in de regio = huisvesting in de regio". Wanneer statushouders, in aanloop naar de regioplaatsing, nog in AZC Gilze worden geplaatst kan ook al begonnen worden met de vroegtijdige intake. Dat wordt lastiger wanneer zij in bijvoorbeeld AZC Hoogeveen zitten; omdat de opvolging van de brede intake dan lastig is te realiseren.. Op het moment dat een inburgeraar niet via het (regionale) azc komt, dan maken we vroegtijdig kennis op het moment als er bepaalde signalen en/of problemen zijn.
De brede intake is een momentopname. De gemeente Loon op Zand wil de brede intake over een langere periode uitsmeren door het op te nemen in een start/oriëntatietraject waar de PVT en MAP ook onderdeel van uitmaken (paragraaf 3 d). In het start/oriëntatietraject wordt de statushouder bewust van de omgeving waar hij terecht is gekomen en wat de kansen zijn op het gebied van participatie. Uiteindelijk moet dit leiden tot een PIP waar zowel de gemeente als de statushouder actief aan mee heeft gedacht en achterstaat. De exacte invulling van de brede intake, de wijze waarop we het opnemen in het start/oriëntatietraject en het beschikken en handhaven van het PIP wordt nader uitgewerkt in het implementatieplan.
3c. Maatschappelijke begeleiding
De maatschappelijke begeleiding is de ondersteuning die een gemeente aan de statushouders moet aanbieden. Op dit moment bieden gemeenten dit al aan, maar de inhoud van de maatschappelijke begeleiding wordt onder de nieuwe wet iets anders. De maatschappelijke begeleiding bestaat uit praktische hulp bij het regelen van de basisvoorzieningen en voorlichting over de basisvoorzieningen in de Nederlandse maatschappij. Binnen de kaders van de nieuwe Wet Inburgering bepaalt de gemeente de inhoud en de duur van de maatschappelijke begeleiding. Zo kan een integraal traject worden ingericht dat aansluit bij de lokale behoeften én de behoeften van de statushouder. Bij de maatschappelijke begeleiding kan een koppeling worden gemaakt met het (financieel) ontzorgen, de begeleiding richting financiële zelfredzaamheid en het participatieverklaringstraject (PVT).
De afgelopen jaren gaf de gemeente Loon op Zand zelf uitvoering aan de maatschappelijke begeleiding. We boden de statushouders een maatwerktraject aan met als doel de statushouder richting zelfredzaamheid te begeleiden. Dit hebben we op maatwerkbasis ingericht. Voor de uitvoering van de nieuwe Wet Inburgering kiezen we ervoor om de maatschappelijke begeleiding opnieuw zelf uit te voeren. Door de maatschappelijke begeleiding lokaal uit te voeren, kennen we de behoeften van de statushouder en kunnen we daar lokaal invulling aan geven.
3d. Start / oriëntatietraject
De gemeente heeft de verplichting het participatieverklaringstraject (PVT) en module arbeidsmarkt en participatie (MAP) aan te bieden aan alle inburgeraars. Het PVT bestaat uit een inleiding in de kernwaarden van Nederland en de ondertekening van de participatieverklaring. De MAP is bedoeld om inzicht te krijgen in de Nederlandse arbeidsmarkt. Inburgeringsplichtigen moeten hun eigen competenties en arbeidskansen in beeld brengen. Dit wordt gecombineerd met praktische inzet op de lokale arbeidsmarkt. Deze twee modules kunnen gezien worden als vorm van 'oriëntatie' op de Nederlandse samenleving en arbeidsmarkt.
Het hebben van een goede relatie en onderling vertrouwen is cruciaal om inzicht te krijgen in wie de inburgeraar is, wat hij kan en wil en om tot een gedragen PIP te komen waar zowel de inburgeraar als de gemeente achter staat. Om hier toe te komen is het nodig dat de inburgeraar gedurende een langere periode een oriëntatieprogramma doorloopt. Door te starten met het oriëntatieprogramma investeer je aan de voorkant, waardoor de vervolgroute in het inburgeringstraject beter passend is en de intrinsieke motivatie van de inburgeraar zoveel mogelijk wordt aangesproken.
De gemeente Loon op Zand wil dat de brede intake, het PVT en de MAP (grotendeels) onderdeel zijn van het start/oriëntatietraject. De inhoud en opzet hiervan werken we uit in het implementatieplan. Voor het start/oriëntatietraject willen we in 2021 een pilot draaien. Daarnaast willen we de groep statushouders die nog niet kunnen profiteren van de nieuwe Wet (de zogenaamde ondertussengroep) een activerings- / HOB-traject aanbieden. Hierover volgt een apart raadsvoorstel.
3e. Drie leerroutes + alfabetisering
In de nieuwe wet is een onderscheid gemaakt tussen een drietal leerroutes:
Onderwijsroute: de onderwijsroute is bedoeld voor (jonge) inburgeraars die gemotiveerd zijn een opleiding in het Nederlandse onderwijs te voltooien;
B1-route: de B1 route is bedoeld voor alle inburgeraars die taalniveau B1 (of onder voorwaarden A2) kunnen halen;
Zelfredzaamheidsroute (Z-route): de z-route is voor inburgeraars met een lage leerbaarheid en die in beperkte mate zelfredzaam zijn. Dit zijn inburgeraars van wie wordt verwacht dat zij het niveau A2 niet binnen 3 jaar zullen halen. De route richt zich op de hoogst haalbare participatie en praktische taalvaardigheid.
Daarnaast moeten er alfabetiseringsmogelijkheden beschikbaar zijn voor analfabete of anders-gealfabetiseerde inburgeraars. In de verdere uitwerking van de routes wordt dit meegenomen.
De gemeente heeft een aanbodplicht om statushouders een passende route aan te bieden. Voor alle routes geldt dat we participatie centraal stellen en dat we het taalaanbod hier inhoudelijk op aan willen laten sluiten.
Onderwijsroute
Gemeente Loon op Zand wil de onderwijsroute (boven)regionaal organiseren om een kwalitatief goed aanbod te kunnen doen, met mogelijkheid tot differentiatie naar vervolgopleiding (MBO, HO of WO). We verwachten dat maximaal 10% van de inburgeraars de Onderwijsroute gaat volgen.
B1-route
De B1-route is de reguliere inburgeringsroute, we verwachten dat 40% van de inburgeraars deze route gaat volgen. Gezien participatie een centrale rol speelt binnen de inburgering en we het belangrijk vinden een dat inburgering zo goed mogelijk aansluit op de leefomgeving van de inburgeraar, willen we de B1-route in (sub) regionaal verband aanbieden. Dit maakt het ook mogelijk om een integraal aanbod te doen van taal dat aansluit op participatie / praktijk.
Z-route
Circa 50% van de inburgeraars zal gebruik maken van de Z-route. Ook binnen de Z-route staat participatie centraal, indien werk niet haalbaar is wordt ingezet op maatschappelijke participatie. Hier is het wellicht nog belangrijker dan bij de B1-route om aan te sluiten op de leefomgeving van de inburgeraar. Ook dit aanbod willen we in (sub) regionaal verband aanbieden. Voor de maatschappelijke participatie wordt de aansluiting gemaakt met het (lokale) voorliggend veld.
3f. Financieel ontzorgen
Vanuit de wet worden gemeenten verplicht om statushouders gedurende de eerste 6 maanden financieel te ontzorgen. Dit houdt in dat de gemeente de betalingen van de huur, gas, water, stroom en de verplichte zorgverzekering vanuit de toegekende bijstand uitvoert. Als blijkt dat in een bepaalde situatie het nodig is dat dit ook na 6 maanden nog doorloopt, dan biedt de Participatiewet daar een mogelijkheid voor. Naast dit 'technisch' ontzorgen is er het begeleidingsaspect. Immers om financieel zelfredzaam (de uitgaven in balans met de inkomsten) te worden, is het belangrijk dat er een programma is gedurende die eerste 6 maanden (en soms ook daarna) zodat inburgeraars bekend raken met hun financiële zaken.
Het technisch ontzorgen wil de gemeente Loon op Zand gedeeltelijk zelf organiseren en gedeeltelijk (sub) regionaal inkopen. Naast het technisch ontzorgen wil de gemeente Loon op Zand ook de begeleiding bieden bij het financieel zelfredzaam leren worden.
Artikel 3.
Doelen en visie
Onderdeel van Besluit van de gemeenteraad van de gemeente Loon op Zand houdende regels omtrent de uitvoering voor de nieuwe Wet inburgering