De gebiedsbeschrijving, het beleid en ontwikkeling en de gebiedsgerichte welstandscriteria voor de ‘Woongebieden’ moeten in samenhang worden gelezen. Voor kleine bouwwerken gelden de ‘criteria voor kleine bouwwerken’ (hoofdstuk 4). In de bijlage is de kaart van dit gebied opgenomen.
Gebiedsbeschrijving
De woongebieden zijn bedoeld voor wonen. Hier zijn dan ook voornamelijk woningen aanwezig, eventueel aangevuld met een aan huis gebonden beroep. De kleine kernen vallen ook onder de woongebieden. In de kleine kernen is meer variatie aanwezig. Daar treffen we onder andere kleinschalige winkels, bedrijven en horeca aan.
De woongebieden zijn in verschillende perioden ontstaan. Ze kunnen worden onderverdeeld in de volgende typen:
- - Volkswoningbouw (1900-1965)
- - Vooroorlogse en naoorlogse projectmatige woningbouw
- - Recente projectmatige woningbouw
- - Individuele woningbouw
Elke type heeft zijn eigen karakteristiek.
Volkswoningbouw (1900-1965)
Vanaf de eerste helft van de twintigste eeuw zijn diverse complexen in het kader van de volkswoningbouw gerealiseerd. Kenmerkend is dat ze oorspronkelijk als samenhangend geheel zijn ontworpen met specifieke architectonische en stedenbouwkundige kenmerken. De architectuur is overwegend ingetogen en sober van opzet met een verfijning in kleurtoepassing en detaillering. Door de samenhang binnen de clusters/blokken en de groene inrichting van de straten is een aangenaam en vriendelijk omgevingsbeeld ontstaan.
Vooroorlogse en naoorlogse projectmatige woningbouw
De karakteristiek van vooroorlogse en naoorlogse projectmatige woningbouw is verschillend en hangt af van periode waarin is gebouwd.
Tot en met de jaren ’70 van de vorige eeuw bestond het stratenpatroon voornamelijk uit een traditionele blokverkaveling. De woningen zijn voornamelijk (monotone) rijtjeswoningen, maar ook twee-onder-één-kapwoningen komen voor. De woningen hebben eenvoudige hoofdmassa’s en kapvormen. De woningen zijn voornamelijk straatgericht. De straathoeken zijn veelal open, waarbij de woningen een duidelijk onderscheid hebben tussen voorgevel en zijgevel.
In de jaren ’70 van de vorige eeuw ontstaat als reactie op de blokverkaveling de Forumbeweging. De aandacht richt zich op de menselijke schaal en maat van nieuwe woongebieden. De woongebieden die dan ontstaan hebben een grillig straten- en verkavelingpatroon met hofjes. De woningen zijn deels georiënteerd op de openbare ruimte en deels op de weg. Bij de woningen die zijn geclusterd rondom een woonerf ontbreekt een duidelijk onderscheid tussen voor- en achterkanten. De wijken zijn door de clustering en de situering van de woningen op het woonerf, sterk naar binnen gekeerd.
Als reactie op de uniforme woningbouw werd vanaf midden jaren ’60 tot de jaren ’80 van de vorige eeuw geëxperimenteerd met nieuwe woonvormen. De menselijke maat was daarbij het uitgangspunt. Het structuralisme streeft naar het scheppen van plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en waar de woonomgeving weer herkenbaar wordt. Anders dan bij de Forumbeweging hebben de woongebieden een duidelijk stratenpatroon en verkavelingpatroon. De openbare ruimte krijgt vorm door grote groene hofachtige ruimten van wisselende grootte die in elkaar overlopen. De hoven worden afwisselend ingericht als parkeerterrein of grasveld met bomen. Het verkeer slingert zicht door deze hoven en wordt niet door de bebouwing begeleid zoals bij normale straten. De bebouwing bestaat uit een samenhangend geheel met de mogelijkheid uit te breiden zonder die samenhang te verstoren. Ook hier wordt de menselijke schaal gehanteerd: een groot geheel bestaat uit een veelvoud van kleinere eenheden. De constructie van de bebouwing is helder en herkenbaar.
Recente projectmatige woningbouw
Eind jaren ’80 van de vorige eeuw vindt een omslag plaats in het ontwerp van nieuwe woongebieden. De nieuwe woongebieden krijgen een duidelijke thema mee. Bij de ontwikkeling van deze gebieden wordt veel aandacht besteed aan de architectonisch en stedenbouwkundige uitstraling. Per blok, straat of buurt komen vaak meerdere typen woningen voor. In de stedenbouwkundige opzet van de wijken krijgen de verschillende architectuurthema’s een bewuste plek toegewezen, zodat ook het beeld van de wijken als geheel wordt ondersteund. Enkele grote lijnen verbinden visueel de buurten binnen de wijk. In de verkavelingopzet wordt weer gestreefd naar een helder onderscheid tussen openbaar en privé. Er worden weer echte woonstraten en bouwblokken gerealiseerd. De voorzijde is naar de straat gericht en de private achtertuinen naar het binnengebied aan de achterzijde.
Individuele woningbouw
Individuele woningbouw bestaat veelal uit vrijstaande woningen van één of twee bouwlagen met kap. De woningen zijn vaak individueel ontworpen en hebben een eigen karakter. De verschijningsvorm en daarmee het bebouwingsbeeld is daardoor zeer gevarieerd. Er is als het ware sprake van eenheid door verscheidenheid. De openbare ruimte is veelal duidelijk ingericht en er is veel groen aanwezig. De ruimte tussen de woningen is meestal zodanig dat een afwisseling in kleur- en materiaalgebruik als prettig wordt ervaren.
Beleid en ontwikkeling
In de woongebieden verwachten we weinig dynamiek. De bouwplannen bestaan voornamelijk uit het opknappen en uitbreiden van de bestaande woningen. De bestaande ruimtelijke structuur kan relatief veel hebben. In deze gebieden streven we naar het handhaven van de bestaande ruimtelijke kwaliteit.
Afwijkingen van indeling bestemmingsplan
- - Een gedeelte van de Wilhelminastraat in Neede is in het bestemmingsplan Neede, Centrum 2011 opgenomen en een ander gedeelte in het bestemmingsplan Neede, Woongebieden 2011. Wij kiezen ervoor om de gehele Wilhelminastraat, samen met een gedeelte van de Ruwenhofstraat, aan het centrumgebied toe te voegen. We hebben hiervoor gekozen, omdat in dit gedeelte een groot aantal monumenten liggen die onderling een grote samenhang vertonen. Door dit gedeelte aan het centrumgebied toe te voegen is hier het hoogste welstandsniveau van toepassing.
- - De bedrijventerreinen van Rietmolen en Noordijk zijn toegevoegd aan het gebiedstype ‘Bedrijventerreinen’.
- - In Ruurlo liggen enkele gebieden binnen de bebouwde kom die nu voor agrarische activiteiten of sport worden gebruikt. Deze gebieden zijn niet meegenomen bij het nieuwe bestemmingsplan Ruurlo, Woongebieden 2011. In deze welstandsnota vallen ze wel onder de woongebieden.
De volgende gebieden zijn apart aangewezen als ‘Historisch gebied en linten’ en vallen daarmee niet onder de ‘Woongebieden’:
Neede
- - Gedeelte van Stationsweg
- - Gedeelte van Eibergseweg
- - Gedeelte van Ruwenhofstraat
- - Gedeelte van Borculoseweg
Eibergen
- - Gedeelte van J.W. Hagemanstraat
- - Gedeelte van Beltrumseweg
- - Gedeelte van Borculoseweg
Ruurlo
- - Gedeelte van Barchemseweg
- - Gedeelte van Groenloseweg en gebied aan Vordenseweg en Groenloseweg
Borculo
- - Gedeelte van Burgemeester Bloemersstraat
Geesteren
- - Gebied in centrum kern
Rekken
- - Gebied in centrum kern
Welstandsniveau
Voor de ‘Woongebieden’ geldt een soepel niveau van welstand.
Monumenten
Voor de belendingen van monumenten die in de ‘Woongebieden’ liggen is het soepele welstandsniveau van toepassing. Hier ligt een taak voor de eigenaar/bewoner van die belending om rekening te houden met het monument en het beeld rondom dat monument te respecteren. Ingrepen bij een belending mogen geen onevenredige negatieve gevolgen voor dat monument hebben. De belending mag het monument niet overheersen. Door de belending een rustige en eenvoudige uitstraling te geven wordt hieraan voldaan. Als een belending het monument toch negatief beïnvloedt, bijvoorbeeld door afwijkend kleur- en materiaalgebruik, kan er sneller sprake zijn van een exces.
In het als ‘Woongebieden’ aangegeven gebied liggen de onderstaande monumenten:
Rijksmonumenten
Gemeentelijke monumenten
Borculo
- - Deugenweerd ongenummerd (bij nr. 7) (begraafplaats)
- - Ruurloseweg7
- - Van Coeverdenstraat ongenummerd (begraafplaats)
Ruurlo
- - Borculoseweg 36
Ruurlo
- - Borculoseweg bij nr. 11 (Kroezeboom)
Eibergen
- - Hemstea 17
- - Prins Bernhardstraat 1a-3
- - Prins Bernhardstraat t.o. nr. 1a (transformatorhuisje)
Neede
- - Hessenweg2
Neede
- - Haaksbergseweg 17 (begraafplaats)
- - Haaksbergseweg t.o. nr. 42 (bank)
- - Stationsweg 25 (transformatorhuisje)
- - Weemerhof t.o. nr. 28 (schoorsteen)
Beltrum
- - Mariaplein 4
Beltrum
- - Meester Nelissenstraat 14a
Geesteren
- - Pastorieweg 20
Haarlo
- - Wolinkweg19
- - Wolinkweg 19(orgel)
Haarlo
- - Borculoseweg17
- - Eibergseweg4
Noordijk
- - Schoolweg 9
- - Schoolweg 11
Rekken
- - Rekkenseweg 87-89
Rekken
- - Rekkenseweg 40
- - Rekkenseweg42
- - Rekkenseweg44-46
Rietmolen
- - Pastoor van Everdingenstraat 34-36
Beeldkwaliteitplannen
Enkele woongebieden zijn nog in ontwikkeling. Voor deze gebieden zijn beeldkwaliteitplannen opgesteld. Bij de beoordeling van nieuwbouwplannen zijn de beeldkwaliteitplannen van toepassing als aanvulling op de welstandsnota. Na voltooiing van het stedenbouwkundig plan gaat het betreffende gebied over van ontwikkeling naar beheer. De gebiedsgerichte welstandscriteria uit de welstandsnota zijn dan van toepassing.
De dorpskern Gelselaar ligt in het gebied dat is aangewezen als beschermd dorpsgezicht. Voor dit beschermde gebied is een beeldkwaliteitplan vastgesteld. Hier is geen sprake van het voltooien van het stedenbouwkundig plan. Dit beeldkwaliteitplan blijft van toepassing.
Plaats
Beeldkwaliteitplan
Ruurlo
ZoomgebiedRuurlo
Borculo
Schollenkamp De Koppel
Geesteren
Meiweg 19-212010
Gelselaar
Beschermd dorpsgezicht Gelselaar
Haarlo
De Mölle
Eibergen
Op de Bleek Zwilbroekseweg/Rekkenseweg
Neede
Plan Hondelink 2009 De Berg
Rietmolen
Olland-Noord De Mölle
Noordijk
Vonderman-Zuid
Welstandscriteria
Ligging
- - De gebouwen sluiten aan bij de overwegend toegepaste rooilijn in het gebied.
- - De gebouwen oriënteren zich op de belangrijkste openbare ruimte.
- - Nieuwe invulling past bij de aanwezige bebouwing in de gevelwand en ondersteunt de ruimtelijke samenhang in de wijk.
Massa
- - Binnen een wijk hebben clusters, rijen- en gestapelde woningen een sterke onderlinge samenhang.
- - De vrijstaande woningen hebben meestal een individueel karakter en onderscheiden zich van de aanwezige bebouwing.
- - De bouwmassa bestaat uit één duidelijke hoofdbouwmassa.
- - De hoofdvorm is helder en eenvoudig en blijft ook na aanpassingen duidelijk herkenbaar.
- - De massa van bijbehorende bouwwerken is ondergeschikt aan de hoofdbouwmassa.