Er spelen al jaren landelijke trends die de winkelmarkt (ook in West Betuwe) drastisch veranderen en daarbovenop is nu de coronacrisis gekomen. We gaan eerst kort in op de landelijke trends en vervolgens de te verwachten gevolgen van de coronacrisis.
Tot nu toe: online
Het aandeel aankopen dat online wordt gedaan is sinds 2011 sterk gestegen. Dit is voornamelijk te zien in de niet-dagelijkse sector, waar ondertussen circa een kwart van de bestedingen online wordt gedaan. Maar ook in de dagelijkse sector zijn online boodschappen in opmars; met name in de laatste jaren is het online boodschappen doen in populariteit en aanbod toegenomen. De groei van online bestedingen gaat ten koste van bestedingen in fysieke winkels.
Tot nu toe: minder winkels
Het aantal fysieke winkels neemt al jaren af. Dit geldt niet alleen (nog) maar voor zelfstandigen
(bijv. geen opvolging), maar de laatste jaren ook voor steeds meer winkelketens die zich niet goed kunnen onderscheiden van het online aanbod. Vooral het aantal niet-dagelijkse winkels is sterk gedaald. In de laatste paar jaar is er weer een toename in het aantal leegstaande panden te zien, juist in hoofdcentra. De invulling door alternatieve functies nam al af, terwijl de krimp bij winkels nog doorzette.
Tot nu toe: verandering consumentengedrag
De consument is aan de ene kant op zoek naar gemak in gerichte en frequente aankopen en aan de andere kant naar iets bijzonders (kwaliteit product, activiteit, advies, locatie, etc.):
Gerichte aankopen gebeuren steeds meer online (voornamelijk niet-dagelijkse artikelen).
Frequente aankopen doet de consument meestal in het nabije boodschappencentrum (voornamelijk dagelijkse winkels), zolang dat centrum voldoet aan de eisen van aanbod en bezoekgemak.
Voor de totaalbeleving van een recreatief ‘dagje centrum’ is de consument selectief. Alleen de echt grote binnensteden voldeden de laatste jaren nog aan de gewenste diversiteit en massa aan winkels, horeca, cultuur en activiteiten. Deze centra hebben het echter door corona nu juist lastig.
Vooral veel kleine en middelgrote centra vallen al een tijd tussen tafellaken en servet, en hebben als gevolg daarvan grote leegstandsproblemen. Dit zijn vaak winkelgebieden met relatief veel niet-dagelijks winkelaanbod in het middensegment, die bovendien het uitgebreide horeca/cultuuraanbod van de grote binnensteden missen.
Coronacrisis versnelt ontwikkelingen
De maatregelen (lockdown, sluiting horeca en ‘niet-essentiële’ winkels) en de macro-economische effecten hebben de komende jaren naar verwachting grote invloed op publieksgerichte gebieden:
Mensen wordt gevraagd thuis te blijven. Het aantal internetbestedingen aan producten is tijdens de crisis dan ook substantieel toegenomen5Gfk (2020), Thuiswinkelmarktmonitor Q2 2020 en Q3 2020.. Dit is terug te zien in alle branches. Een deel van deze sprong in het online koopgedrag is naar verwachting blijvend6Nielsen (2020), Dutch online shopping habits are here to stay, ING (2020), sectorvooruitzicht detailhandel. Dit heeft flinke gevolgen voor fysieke winkelbestedingen. De versnelde sprong online heeft ook effect op andere publieksfuncties, denk aan de sluiting van bankfilialen, reisbureaus, etc.
Online is structureel onderdeel van het aankoopgedrag. De technologie om online aankopen te faciliteren wordt snel beter (robotisering, augmented reality, slimme deurbel, etc.).
Winkelondernemers die voorheen online verkoop links lieten liggen zijn in groten getale ‘gedwongen’ online gegaan. Multichannel (aanbieden via online en fysieke aankoopkanalen) is nu echt de standaard.
In deze periode wordt meer uitgegeven aan de dagelijkse boodschappen (o.a. thuis eten i.p.v. horecabezoek). Daarnaast gebeuren deze aankopen meer in de nabije woonomgeving (thuiswerken, zo min mogelijk reizen).
Niet-noodzakelijk/recreatief winkelbezoek valt sterk terug, waardoor vooral de mode- en horecabranches groot omzetverlies lijden. Juist in de hoofdwinkelstraten van grote steden zijn de bezoekersaantallen dan ook gekelderd. Een deel van de ondernemingen blijft naar verwachting alleen door overheidsondersteuning overeind. De omvang van de gevolgen is (mede daardoor) onduidelijk.
Naast de directe effecten van de corona-maatregelen op koopgedrag veroorzaakt de crisis ook macro-economische ontwikkelingen, die negatief doorwerken in het consumentenvertrouwen, de koopbereidheid, werkloosheid, etc.7CBS (2020), Grootste daling consumentenvertrouwen ooit. De komende jaren moet rekening worden gehouden met een terughoudende koopbereidheid. Het fysieke koopgedrag wordt daardoor komende jaren doelgerichter.
Naar verwachting leidt de krimp tot waardedaling van winkelvastgoed8 Vastgoedmarkt (2020), Corona richt bloedbad aan op beleggingsmarkt winkelvastgoed. & Vastgoedmarkt (2020), Nederlands winkelvastgoed zal nooit helemaal herstellen van corona., terwijl de krapte op de woningmarkt blijft.
Artikel 2.1
Landelijke trends
Onderdeel van Besluit van de gemeenteraad van de gemeente West Betuwe houdende regels omtrent de ontwikkeling van de detailhandel