3.1.1 Fysieke gezondheid en leefstijl

Leeftijdslijn: min 9 maanden tot 23 jaar

Samenhang met paragrafen: 3.1.2, 3.3.1, 3.3.2, 3.3.3, 3.3.7

"Ik heb vorig jaar een coach gehad die me heeft geholpen met leren, huiswerk en studeren, maar ook bij leuke dingen doen in mijn vrije tijd. Zij komt af en toe ook thuis om kennis te maken met de rest van mijn gezin. Door corona was het lastig om alles op de oude manier door te laten gaan, maar we hebben dit opgelost door veel online te doen of buiten samen te gaan wandelen."

Het gemeentelijke gezondheidsbeleid voor de jeugd is vastgelegd in het Beleidskader Inclusieve Stad en bijbehorend uitvoeringsprogramma. De integrale jeugdgezondheidszorg wordt in heel Amersfoort door de GGD regio Utrecht uitgevoerd.

De jeugdgezondheidszorg verzorgt de vaccinaties, screenings, monitoring van de ontwikkeling van jonge kinderen en signalering van afwijkingen. Waar nodig geven zij ouders voorlichting, advies, begeleiding en toeleiding naar zorg. Dankzij de laagdrempeligheid kan de jeugdgezondheidszorg veel vragen en zorgen van ouders over opvoeding en gezondheid wegnemen of normaliseren. Dat is goed voor de eigen kracht van de ouders en het voorkomt onnodige medicalisering. De jeugdgezondheidszorg ondersteunt kwetsbare ouders en aanstaande ouders door prenatale huisbezoeken, indicering van en toeleiding naar voor- en vroegschoolse educatie en via het programma Stevig Ouderschap.

De jeugdgezondheidszorg werkt verbindend en werkt daarom samen met onder meer Indebuurt033, kinderopvang, wijkteams en onderwijs. Jeugdverpleegkundigen van de GGD en medewerkers van het wijkteam kunnen samen op huisbezoek gaan bij gezinnen. Gezinnen waar meerdere problemen spelen, komen zo beter en sneller in beeld.

In heel Amersfoort wordt alcoholmatigings- en verslavingsbeleid uitgevoerd. Ook worden scholen gefaciliteerd bij het behalen van een vignet Gezonde School. In verschillende wijken worden meer specifieke gezondheidsinterventies ingezet.

Wat willen we bereiken?

  • - Meer jeugdigen (vanaf min 9 maanden) krijgen een gezonde start.
  • - Minder jeugdigen die alcohol drinken en roken.
  • - Het aantal weerbare jeugdigen stabiel houden.
  • - Meer jeugdigen met een gezond gewicht.

Gezondheid, sport en bewegen zijn sterk met elkaar verweven. De ambities voor jeugd en bewegen staan in de Sportnota 2019-2024.

Wat doen we de komende drie jaar?

  • - Continueren van de interventie ‘Nu niet zwanger’.
  • - Voortzetten van B.Slim, het beweegprogramma voor de jeugd. Waaronder activiteiten met het Centrum voor Natuur en Milieu Educatie (CNME), voor het bevorderen van natuurbewustzijn onder jongeren.
  • - Uitbreiden van de Gezonde wijkaanpak.

3.1.2 Mentaal gezond: passende ondersteuning en zorg

Leeftijdslijn: 0 tot 18 jaar

Samenhang met paragrafen: 3.1.1, 3.2.1, 3.2.2, 3.2.3, 3.3.1, 3.3.2, 3.3.3, 3.3.4, 3.3.5, 3.3.6, 3.3.7

Jeugdhulp is een breed begrip. Het omvat alle vormen van hulp en ondersteuning voor iedereen in de leeftijd van 0 tot 18 en voor de ouders. Denk aan de basiszorg voor algemene opvoedvragen en opvoedhulp. Maar ook aan hulp specifiek voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking of psychische kwetsbaarheden. Ook de behoefte verschilt: van licht ambulant (vaak vanuit het wijkteam, ook voor gewone en eenmalige opvoedvragen) tot langere trajecten gericht op bijvoorbeeld dyslexie, tot intensieve en zeer gespecialiseerde zorg in een al dan niet gesloten setting (jeugdzorgplus).

De basiszorg en de lichte vormen van ambulante ondersteuning zijn in Amersfoort belegd bij de partijen die actief zijn in de wijken, zoals de wijkteams en Indebuurt033. Ook vanuit het onderwijs krijgen leerlingen extra ondersteuning die in deze categorie valt.

Als meer ondersteuning of zorg nodig is, kunnen verwijzers naar de gecontracteerde jeugdhulp doorverwijzen. Bijvoorbeeld voor ambulante begeleiding, behandeling, of dagbehandeling. Afspraken over deze specialistische jeugdhulp worden in Nederland in regionaal verband gemaakt. In onze regio worden de kinderen en jongeren met complexe ondersteuningsvragen ondersteund door de Breed Spectrum Aanbieders Jeugdhulp.

Vanaf 2015 is de vraag naar specialistische jeugdhulp sterk gegroeid en zijn de kosten voor gemeenten sterk gestegen. Tegelijkertijd heeft de grote hoeveelheid aanbieders ertoe geleid dat het lastig is om sterke, samenhangende ondersteuningsnetwerken te vormen met de wijkteams, huisartsen, sociale basisinfrastructuur en het onderwijs.

Inmiddels hebben we maatregelen getroffen om de vraag naar specialistische jeugdhulp beheersbaar te houden. In het kader van het programma ‘betaalbaarheid van ondersteuning en zorg’ is met de maatregel ‘minder beschikken’ de rol van de wijkteams bij de begeleiding en ondersteuning van jeugdigen vergroot. Daarnaast heeft de maatregel ‘praktijkondersteuning huisartsen ggz’ ertoe geleid dat lichtere ondersteuningsvragen vaker direct in de wijk worden aangepakt. Ook dit heeft minder doorverwijzingen naar de specialistische jeugdhulp als resultaat.

Wat willen we bereiken?

  • - Een sterkere preventie en meer laagdrempelig aanbod, zodat minder jeugdigen een beroep doen op specialistische jeugdhulp.
  • - De benodigde jeugdhulp realiseren binnen de financiële mogelijkheden. Hiervoor is een transformatie van de jeugdhulp zelf nodig, in samenhang met de sociale basisinfrastructuur.
  • - Meer inzicht in de effectiviteit van ons werk. Dat doen we door te monitoren. Daarbij toetsen we uiteraard ook of we de jeugdhulp nog beter en slimmer kunnen organiseren. Blijvend verbeteren, door samen met alle betrokken bij de specialistische jeugdhulp, zoals BSA Jeugdhulp en wijkteams, het gesprek te voeren over trends en ontwikkelingen en te blijven leren van de casuïstiek. Daarbij kijken we naar:
    • - Wat helpt de jeugdige en het gezin, wat is het effect van interventies, op de korte en langere termijn?
    • - Welke professionals hebben we hiervoor nodig en kunnen zij hun werk goed doen, doet dit recht aan hun expertise en werkvoldoening?
    • - Hoe kunnen we dat wat nodig is organiseren en betalen?

Onze ambities zijn:

  • - Een eenvoudiger zorglandschap creëren.
  • - Tijdige en kwalitatief goede jeugdhulp bieden.
  • - De specialistische jeugdzorg beter verbinden met de omgeving van het kind.

Wat doen we de komende drie jaar?

  • - Versterken van de wijkteams en de praktijkondersteuners huisartsen ggz-jeugd, zodat die teams meer ondersteuning in de eigen omgeving geboden kan worden en het beroep op de specialistische jeugdhulp af kan nemen.
  • - Met inwoners het gesprek voeren over wat ‘normaal’ is en wat ‘voldoende’ is in de uitvoering van ondersteuning en zorg.
  • - We werken aan effectieve preventie, zodat ondersteuning en zorg betaalbaar blijven.

De komende jaren werken we met de betrokken organisaties aan een aantal inhoudelijke verbeteringen in de specialistische jeugdhulp:

  • - We versterken de ambulante specialistische jeugdhulp. Specialistische jeugdhulp wordt bij voorkeur in de ‘normale omgeving’ ingezet, zoals thuis, op school of in de kinderopvang. Sterke ambulante specialistische jeugdhulp zorgt er ook voor dat er minder verblijf nodig is en helpt bij een snellere terugkeer naar huis na een uithuisplaatsing.
  • - We besteden meer aandacht aan de beleving en behoefte van cliënten.
  • - Transformatie van verblijf: we versterken kleinschalige woonvoorzieningen en verbeteren de kwaliteit van essentiële functies.7 Hoog specialistische zorg voor kinderen met ernstige gedragsproblemen waarbij de veiligheid en/of de ontwikkeling van het kind door de aard van de problematiek in het geding is, dit zijn de zogenaamde ‘essentiële functies’: vormen van jeugdzorg plus, drie milieu voorzieningen en specialistische klinische opname voor psychiatrische zorg.
  • - We werken samen met onze kernpartners in de jeugdbescherming (zoals SAVE en Veilig Thuis) aan een betere samenwerking in de veiligheids- en strafrechtketen.
  • - We zetten specialistische hulp meer in als een aanvullende voorziening. We bieden zoveel als mogelijk algemene voorzieningen. Dit doen we door de samenwerking tussen onderwijs, kinderopvang en specialistische jeugdhulp te versterken.
  • - We gaan anders inkopen: vanaf 2023 sluiten we contracten met minder verschillende aanbieders en we werken toe naar een taakgerichte bekostiging met afspraken voor een langere termijn.
  • - Daar waar voor de realisatie van voorzieningen een bovenregionale samenwerking nodig is, werken we samen met de Utrechtse regio’s. Zoals bij de inkoop van Veilig Thuis en de Gecertificeerde Instelling (nu SAVE).