De inventarisatie en analyse van de maatschappelijke accommodaties is in detail uitgewerkt in de factsheets van bijlage 3. De voornaamste bevindingen die hieruit volgen zijn per cluster opgesomd:
Algemene bevindingen
Maatschappelijke accommodaties zijn voor alle inwoners bereikbaar. Iedere kern heeft minstens een (basis)school, kinderdagverblijf, sportaccommodatie en een locatie (in Cothen en Langbroek het dorpshuis) waar maatschappelijke functies onderdak vinden. De spreiding en bereikbaarheid is op orde.
Het gevolg van dit uitgebreide aanbod – en (landelijke)ontwikkelingen – is dat bij sommige accommodaties overcapaciteit ontstaat; vooral bij binnensport- en buitensportaccommodatie.
Onderwijs
De gemeente heeft 12 basisscholen en 1 locatie voorgezet onderwijs (Revius Lyceum). De basisscholen zijn verdeeld over 11 locaties: bredeschool Noorderwaard in Wijk bij Duurstede accommodeert 2 basisscholen.
De 9 kinderopvanglocaties binnen de gemeente zijn in de meeste gevallen (6) gelieerd aan een onderwijslocatie.
De onderwijslocaties in de kern Wijk bij Duurstede zijn sterk verouderd, gemiddeld 40 jaar (uitzondering is bredeschool Het Anker). In 2021 wordt een nieuw Integraal Huisvestingsplan onderwijs (IHP) opgesteld. Het IHP omvat een richtinggevend kader met meerjarige investeringsafspraken. Het IHP betekent primair verbetering van onderwijshuisvesting en daarmee (substantiële) verbetering ten aanzien van duurzaamheid en binnenklimaat. Het IHP biedt ook kansen voor optimalisatie van maatschappelijke functies en voorzieningen zoals: concentratie door brede schoolconcept/ integraal kind centrum, multifunctionele accommodatie, van schoolplein naar buurtplein (open na 16:00).
In Cothen zijn beide onderwijslocaties uitgevoerd als brede schoolconcept. In Langbroek bevindt Piet de Springerschool zich in de MFA Oranjehof en is de school met de bijbel een solitaire onderwijslocatie.
De binnensportaccommodaties in de gemeente worden over het algemeen goed gebruikt door onderwijs. De grotere binnensportaccommodaties (sporthallen en sportzalen) vallen daarbij in negatieve zin op: die worden matig gebruikt voor bewegingsonderwijs.
Sport
De bezetting van de binnensportaccommodaties door sportverenigingen is matig, vanwege het ruime aanbod sporthallen en -zalen. Gelet op de ontwikkelingen in de sport – steeds meer ongebonden sporters die sporten in de buitenruimte en afname ledentallen van verenigingen (NOC*NSF 20193 https://nocnsf.nl/media/2908/zo-sport-nederland_nocnsf-sportonderzoek-2013-2019.pdf) – is de vraag of het huidige aantal en de typen binnensportaccommodaties in de toekomst in stand gehouden kan en moet worden. Dit vraagstuk (optimaal aanbod binnensportaccommodatie) wordt idealiter meegenomen in de vernieuwing van onderwijslocaties in de kern Wijk bij Duurstede.
De gemeente heeft in iedere kern een goed uitgeruste buitensportaccommodatie die voorziet in accommodatie voor de meest beoefende sporten. Sportcomplex Mariënhoeve heeft een breder aanbod en daarmee kern overstijgend karakter. Het is belangrijk dat de gemeente, ondanks dat de exploitatie van sport is uitbesteed aan derden, regie voert over accommodatievraagstukken. Dergelijke vraagstukken dienen kern overstijgend te worden aangepakt, waarbij rekening wordt gehouden met ontwikkelingen, vraag en aanbod in andere kernen.
Momenteel is de organisatie van sport (Eigendom, beheer en exploitatie) per kern verschillend. In de gemeente zijn verschillen in de mate van indirecte subsidie/ gemeentelijke bijdrage in huur en exploitatie. Deze situatie is niet transparant en niet uitlegbaar. Ter illustratie: een vereniging huurt in kern A sportaccommodatie tegen een 90% kostendekkend tarief per veld. Diezelfde vereniging gaat nu sportaccommodatie huren in kern B en betaalt daar 13% kostendekkend tarief per veld. Het verschil is niet te verklaren doordat de ene vereniging bijvoorbeeld meer bijdraagt aan maatschappelijke doelen (MAG) dan de andere vereniging. Kortom, transparantie in beheer en tarieven is wenselijk om naar een eenduidige situatie te kunnen ontwikkelen.
In het recente verleden heeft de gemeente enkele optimalisaties doorgevoerd ten aanzien van sportaccommodaties; het afstoten van het zwembad en de Vikinghal.
Wat betreft sportaccommodaties ligt het verbeterpotentieel in een verdere optimalisatie van vraag en aanbod, het transparanter maken en een uniforme uitvoering van beheer en tarieven.
Sociaal-maatschappelijk
De sociaal-maatschappelijke accommodaties concentreren zich in de kern Wijk bij Duurstede. In Cothen en Langbroek voorziet het dorpshuis/ MFA in accommodatie voor sociaal-maatschappelijke activiteiten.
Belangrijk aandachtspunt is het feit dat het accommodatie aanbod voor sociaal-maatschappelijke activiteiten voor 45% zal verdwijnen in de komende jaren. Van de 11 accommodaties staan 5 aangemerkt als ontwikkellocatie. Gezien het maatschappelijk belang van de voorzieningen en activiteiten is het zeer wenselijk om deze niet als losse accommodatievraagstukken te behandelen, maar als een centrale opgave. De planvorming voor nieuwe onderwijslocaties biedt mogelijk kansen.
De gemeente verstrekt jaarlijks € 365.196 aan subsidie voor de exploitatie van de bibliotheek (locatie in iedere kern). De subsidie is in absolute zin substantieel hoger dan andere sociaal-maatschappelijke partners. Maar ook in vergelijking met het totaalbeeld van de maatschappelijke accommodaties: de gemiddelde subsidie per inwoner is € 12 en de bibliotheek ontvangt € 16 per inwoner. Het verdient daarom aanbeveling de bibliotheek nader te analyseren (en de impact te maximaliseren): mogelijk dat accommodatie daar een bijdrage aan kan leveren: de bibliotheek meer in haar kracht zetten door de huisvesting (beter) te combineren met aan bibliotheek gelieerde maatschappelijke activiteiten, onderwijs, goede horecavoorziening et cetera.
Welzijn
Het aanbod welzijn en zorg is goed verspreid over de gemeentelijke kernen. Voor iedere kern geldt dat meerdere voorzieningen op of nabij dezelfde locatie in het centrum zijn geaccommodeerd.
In Wijk bij Duurstede bevinden de meeste voorzieningen zich in het centrum. Het E&E Gasthuis biedt als locatie een breed aanbod welzijn- en zorgvoorzieningen. Het consultatiebureau was gevestigd in het E&E gasthuis, maar heeft die locatie moeten verlaten. Het consultatiebureau bevindt zich tijdelijk in het Dorpshuis Cothen, maar verhuist idealiter weer terug naar de kern Wijk bij Duurstede (meeste inwoners).
Het aanbod welzijn- en zorg is in Cothen centraal geaccommodeerd in het Dienstencentrum Cothen.
In Langbroek is het aanbod welzijn- en zorg niet geheel centraal geaccommodeerd. Een deel (eerstelijns)voorzieningen bevindt zich in Dorpshuis De Toekomst (fysio, consultatiebureau, prikdienst Saltro). De huisarts en apotheek bevinden zich in het centrum van Langbroek.
Hoofdstuk 1.
Artikel 1.6.
Bevindingen huidige situatie
Onderdeel van Beleidskader maatschappelijke accommodaties