Er zijn dus zowel bestuursrechtelijke als strafrechtelijke instrumenten mogelijk.
Bestuursrechtelijke instrumenten
Bij bestuursrechtelijke sancties is het doel de overtreding ongedaan te maken en de situatie (zo mogelijk) te herstellen, conform de geldende wet- en regelgeving.
Last onder dwangsom
De overtreder dient binnen de opgelegde termijn de overtreding of illegale situatie te beëindigen. Wanneer dit niet (op tijd) gebeurt, betaalt de overtreder een geldsom (dwangsom) aan het bevoegd gezag.
Last onder bestuursdwang
De overtreder dient binnen de opgelegde termijn de overtreding of illegale situatie te beëindigen. Wanneer dit niet (op tijd) gebeurt, zal het bevoegd gezag zelf de overtreding of illegale situatie beëindigen. Alle kosten die gemoeid zijn met het uitvoeren van bestuursdwang worden op de overtreder verhaald.
Intrekken vergunning/ontheffing
Bijvoorbeeld wanneer niet aan de voorwaarden die verbonden zijn aan de vergunning wordt voldaan. Wanneer structureel niet aan vergunningsvoorwaarden wordt voldaan kan tot sluiting van de inrichting worden overgegaan. Het intrekken van een vergunning en/of het sluiten van de inrichting is een zwaar middel dat alleen in uitzonderlijke gevallen kan en zal worden toegepast. In sommige gevallen, bijvoorbeeld in de Drank- en Horecawet (per 1 juli 2021 de Alcoholwet), is de gemeente verplicht om de vergunning in te trekken.
Bestuurlijke boete
Financiële prikkel om een ongewenste situatie te voorkomen (preventief), zoals zwerfvuil en hondenpoep, maar ook overtredingen van de Drank- en Horecawet en de Wet kinderopvang.
Strafrechtelijke instrumenten
Bij strafrechtelijke instrumenten is naast het ongedaan maken van de overtreding het bestraffen van de overtreder het doel. Het is eveneens mogelijk uitsluitend strafrechtelijke instrumenten in te zetten, namelijk wanneer overtredingen niet meer ongedaan kunnen worden gemaakt en bestuursrechtelijke instrumenten daarom geen zin meer hebben.
Mogelijke strafrechtelijke instrumenten zijn:
Proces verbaal
Bij het constateren van de overtreding kan een Buitengewoon Opsporingsambtenaar (BOA) of politie procesverbaal worden opgemaakt. Hoe de zaak wordt afgedaan is aan de officier van justitie.
Bestuurlijke strafbeschikking
Bij overtreding wordt een geldboete opgelegd aan personen of bedrijven. Buitengewoon Opsporingsambtenaren (BOA) kunnen een aankondiging van de bestuurlijke strafbeschikking opleggen. Vervolgens stuurt het OM de definitieve strafbeschikking aan de overtreder.
Gedogen
Gedogen is geen sanctie maar een vorm van uitgestelde handhaving wanneer directe handhaving onevenredig is tot het uiteindelijke beoogde doel (het beëindigen van de illegale situatie) en er bijzondere omstandigheden zijn die rechtvaardigen om van handhaving af te zien.
Bij een overtreding wordt niet tot handhaving overgegaan, maar een (persoonsgebonden) gedoogbeslissing (PGB) afgegeven. In tegenstelling tot een persoonsgebonden omgevingsvergunning (artikel 4, bijlage II, van het Besluit omgevingsrecht) is een gedoogbeslissing geen besluit.
Het uitgangspunt van gedogen is dat de illegale situatie niet oneindig kan worden voortgezet. Daarom moet de gedoogbeslissing erop zijn gericht dat uiteindelijk de illegale situatie alsnog wordt beëindigd. Deze beslissing dient daarom voldoende waarborgen te bieden om in de toekomst de illegale situatie alsnog te beëindigen. Er dienen dus duidelijke voorwaarden te worden opgenomen wanneer een (persoonsgebonden) gedoogbeslissing vervalt. De termijn van een gedoogbeslissing is afhankelijk van de situatie en dus maatwerk. Wanneer een (persoonsgebonden) gedoogbeslissing vervalt en de illegale situatie nog niet ongedaan is gemaakt, dan wordt alsnog handhavend opgetreden tegen de illegale situatie. Er zijn situaties denkbaar waarin gedogen aanvaardbaar is.
In Wijk bij Duurstede is (tijdelijk) gedogen van een overtreding een alternatief voor handhaving in de volgende uitzonderlijke situaties:
in een overgangssituatie;
vooruitlopend op het verlenen van een vergunning die een verbetering voor het milieu oplevert;
als vernietiging van een vergunning voor een bestaand bedrijf / situatie door de Raad van State op formele gronden heeft plaatsgevonden;
als het voorschriften betreft die technisch niet kunnen worden nageleefd en moeten worden aangepast;
in gevallen waarin onderzocht moet worden hoe een overtreding van voorschriften kan worden beëindigd en waarvoor het nodig/gewenst is de handeling nog enige tijd uit te voeren;
als het overtredingen van regels betreft terwijl hogere regelgeving of wijziging daarvan in voorbereiding is en redelijkerwijs verwacht kan worden dat deze de in de overtreding gestelde eisen op termijn zal versoepelen;
kortdurende activiteiten en eenmalige proeven; en
als wet- en regelgeving niets anders toestaan dan gedogen.
Omdat een gedoogbeslissing geen besluit is (maar slechts uitstel van handhaving), kunnen belanghebbenden geen bezwaar en beroep tegen een gedoogbeslissing instellen. Wel kunnen zij het college of de burgemeester verzoeken om handhavend op te treden en tegen de afwijzing van een dergelijk verzoek bezwaar en beroep instellen.
Hoofdstuk 6.
Artikel 6.3
Sancties
Onderdeel van Integrale handhaving van de woon- en leefomgeving 2021-2025 Gemeente Wijk bij Duurstede