Bestaand beleid
Nagenoeg alle horecabedrijven vallen onder het Besluit Horeca-, Sport- en Recreatie-inrichtingen milieubeheer (Besluit HSR) 8 Een AmvB op basis van artikel 8.40 Wet milieubeheer, Stb 1998, 322.. Dit betekent dat zij de voorschriften die aan dit besluit zijn verbonden dienen na te leven. Horeca-inrichtingen die niet onder dit besluit vallen (bijvoorbeeld omdat zij zijn ingericht op het gelijktijdig aanwezig hebben van meer dan 2000 bezoekers, zoals bepaalde discotheken), zijn vergunningplichtig: in de milieubeheervergunning worden de voorschriften opgenomen waar zij aan moeten voldoen.
Op basis van de Bouwverordening dienen horeca-inrichtingen over een gebruiksvergunning te beschikken, waarin de veiligheidsaspecten van het gebruik van het gebouw worden vastgelegd. De gemeente Ameland heeft voor 2005 een werkplanning vastgesteld voor het afgeven van een nieuwe serie gebruiksvergunningen. Ging het in 2004 vooral om logiesverstrekkende bedrijven, in 2005 komen in elk geval discotheken, de kinderopvang, de peuterspeelzalen, alle scholen en buurthuizen, de zwembaden, de kampeerterreinen en een aantal café’s en restaurants aan de orde.
Nadere eisen
De gemeente heeft op grond van het Besluit HSR (artikel 5) en de Wet milieubeheer (artikel 8.42) de mogelijkheid om aan een horeca-inrichting nadere eisen op te leggen. Het instrument ‘nadere eisen’ maakt het mogelijk om te komen tot een op een concrete situatie toegesneden doelmatige oplossing. De bevoegdheid is bedoeld om in (uitzonderings-) gevallen tot een werkbare regeling te komen van de gevallen waarin een inrichting zodanig is dat ofwel de voorschriften nadere uitwerking behoeven ofwel de situatie in de algemene voorschriften niet is voorzien.
De nadere eisen kunnen niet voor ieder aspect worden opgelegd. De aspecten waarvoor nadere eisen kunnen worden gesteld zijn (niet limitatief):
Geluid, trilling, energie, afvalstoffen, afvalwater, lucht, verlichting, waterverbruik, bodemonderzoek. Van deze aspecten is in het Besluit precies aangegeven in welke gevallen nadere eisen mogen worden gesteld (artikel 5, lid 1 sub a jo hoofdstuk 4 van de voorschriften behorende bij het besluit).
De aanwezigheid van brandbestrijdingsmiddelen, de veiligheid van toestellen en installaties voor gas en elektriciteit, de veiligheid van de opslag van stoffen, onderzoek naar bodemverontreiniging, het verbruik van grondstoffen, de gevolgen van verkeer van personen of goederen van en naar de inrichting. Deze aspecten mogen in nadere eisen worden geregeld op grond van artikel 5, lid 1 sub b van het besluit.
Tot slot kunnen nadere eisen worden opgelegd met betrekking tot de nadelige gevolgen voor het milieu die de inrichting kan veroorzaken, en waar de voorschriften niet of in onvoldoende mate bescherming bieden aan het milieu. De nadere eisen mogen uitsluitend in het belang van de bescherming van het milieu worden gesteld (artikel 5 lid1 sub b jo paragraaf 1.8 van de voorschriften behorende bij het besluit).
De gemeente Ameland stelt, daar waar er knelpunten geconstateerd zijn, nadere eisen voor de aspecten geluid en lucht (geur).
Analyse geluid
Met name geluid speelt een belangrijke rol als het gaat om horecagerelateerde mili-euaspecten. Klachten over geluidsoverlast kunnen worden uitgesplitst in klachten ten gevolge van 1) Geluid vanuit de inrichting, 2) Geluid buiten de inrichting door (komende en vertrekkende) bezoekers (inclusief voertuigen), 3) Geluid afkomstig van evenementen, 4) Geluid afkomstig van terrasbezoekers.
ad 1) Geluid vanuit de inrichting
Om geluidsoverlast vanuit de inrichting te voorkomen is een goede isolatie een vereiste. Overmatige geluidsoverlast moet voorkomen worden. Dit kan door nadere eisen op te leggen, waarbij bepaald kan worden dat ramen en deuren gedurende de openingstijden zo veel mogelijk gesloten dienen te blijven. Binnen de inrichting zal voldoende mechanische ventilatieapparatuur aanwezig moeten zijn.
Wanneer de ondernemer zich niet aan de voorschriften van het Besluit HSR of in de afzonderlijke Wet milieubeheervergunning houdt, kan dit leiden tot:
intrekken van de vergunning;
het toepassen van bestuursdwang;
of het opleggen van een dwangsom
Er is momenteel geen centraal ‘alarmnummer’ dat gebeld kan worden, indien er overlast vanuit een inrichting wordt ervaren. Klachten worden bij de gemeente of bij de politie gemeld. Daarnaast worden er op ad hoc basis afspraken gemaakt met omwonenden van inrichtingen, waarvan bekend is dat zij geluidsoverlast veroorzaken. De geregistreerde klachten worden in een lokaal milieuoverleg besproken.
De gemeente Ameland is bezig met het opstellen van geluidbeleid, waarbij aansluiting wordt gezocht met het beleid (het protocol) van ‘Friesland Noord’. Daarbij zullen er ook afspraken gemaakt worden.
‘Protocol geluidsmeting horeca en evenementen’
Op verzoek van het Openbaar Ministerie in Leeuwarden is door het Milieuhandhavingsteam Politie Friesland in samenwerking met de Milieuadviesdienst regio Noord Friesland een protocol opgesteld.
Dit protocol dient als houvast voor een eenduidige en transparante werkwijze ten behoeve van het gezamenlijk aanpakken van overtredingen. Een samenwerking tussen de politie en de Milieu Adviesdienst.
Het protocol bevat een checklist voor het opstellen van een meetrapport en verwoord de gemaakte afspraken die er gemaakt zijn ten aanzien van handhaving.
ad 2) Geluid buiten de inrichting door (komende en vertrekkende) bezoekers
Rond sluitingstijd van horecabedrijven kan overlast ontstaan door geluid van vertrekkende bezoekers (rijdende voertuigen, toeteren, stemgeluid). Over deze vorm van overlast zijn klachten bekend in Nes; de overige kernen hebben hier geen last van.
Het geluid buiten de inrichting van vertrekkende bezoekers blijft buiten beschouwing bij het bepalen van de geluidsemissie van de inrichting. Het Besluit HSR bepaalt dat het de taak van de houder van de inrichting is om overlast door komende en vertrekkende bezoekers te voorkomen / te beperken. Hiertoe kunnen bijvoorbeeld maatregelen als het geleidelijk aankondigen van het sluitingstijdstip en het houden van toezicht in de directe omgeving van de inrichting worden getroffen. Ook volgens de afzonderlijke Wet milieubeheervergunningen en in exploitatievergunningen kan worden bedongen dat de beheerder van een inrichting gehouden is -zover redelijkerwijs mogelijk - in de directe omgeving van de inrichting hinder en overlast door komende en vertrekkende bezoekers te voorkomen of te beperken. Het is echter moeilijk aan te geven wanneer een bezoeker zich in de ‘directe omgeving’ van de inrichting bevindt. Hierdoor is het niet makkelijk om de horecaondernemer op zijn toezichthoudende taak aan te spreken. Bovendien speelt er ook een afstemmingsprobleem met de handhaving van de openbare orde in het kader van de APV. Zowel het Besluit HSR als de APV richten zich op het voorkomen van hinder voor de omgeving, het Besluit HSR vanuit milieuhygiënisch oogpunt, de APV vanuit het belang van de handhaving van de openbare orde.
ad 3)Geluid afkomstig van evenementen en festiviteiten
Tijdens evenementen (in de vorm van festiviteiten) treedt vaak meer overlast op dan
gewoonlijk. Zie verder paragraaf 4.4.3.
ad 4)Geluid afkomstig van terrasbezoekers
Voor het plaatsen van een terras is een vergunning van het college van burgemeester en wethouders noodzakelijk op basis van artikel 2.1.5.1 van de APV. De terrasinrichting wordt getoetst aan de aspecten verkeersveiligheid, woon- en leefklimaat en welstand. In het terrassenseizoen kan overlast worden veroorzaakt door het geluid dat afkomstig is van bezoekers van terrassen. Deze bron van geluid (het stemgeluid van terrasbezoekers) blijft, op basis van het bepaalde in het Besluit HSR, buiten beschouwing bij het bepalen van de totale geluidsemissie. Het Besluit HSR, alsmede de afzonderlijke Wet milieubeheervergunningen regelen dat de ondernemer alles er aan doet, hetgeen redelijkerwijs gevergd kan worden, om hinder en overlast veroorzaakt door aanwezige bezoekers op het terras te voorkomen of te beperken. Daarnaast is het verboden op een terras muziek ten gehore te brengen tussen 23.00 uur en 07.00 uur. Buiten deze uren is muziek toegestaan, mits deze muziek van een dusdanig geluidsniveau is dat dit geen overlast veroorzaakt. De ondernemers zelf hebben aangegeven dat achtergrond muziek tot 01.00 uur gewenst is op het terras. Uit akoestisch onderzoek zal moeten blijken dat het geluidsniveau geen overlast veroorzaakt.
Er zijn verschillende mogelijkheden om de geluidsoverlast te beperken:
Het handhaven van de geluidsnormen, zoals neergelegd in het Besluit HSR.
Het aanwijzen van een horecaconcentratiegebied (zie hierna): Door plaatselijk hogere geluidswaarden toe te staan, kan de horeca in dat gebied een impuls krijgen, omdat het gebied daardoor levendiger wordt en dus wat meer gaat bruisen. Hierdoor is het aannemelijk dat het uitgaanspubliek zich in overwegende mate op dit gebied gaat richten en dat de loop naar andere, verder gelegen horeca afneemt. Overlast in de andere gebieden kan daardoor beter beheersbaar worden. Keerzijde is dat de bewoners binnen het horecaconcentratiege-bied meer worden belast.
Om de algemene normen uit het Besluit HSR wat meer toe te kunnen snijden op een concreet bedrijf, heeft de gemeente het instrument van nadere eisen. Nadere eisen die kunnen worden opgelegd betreffen onder andere een maximaal binnengeluidsniveau, het aanbrengen van technische voorzieningen binnen het bedrijf (geluidsbegrenzer, geluidssluis) en de eis om ramen en deuren bij het presenteren van muziek gesloten te houden. Zoals eerder vermeld wordt dit instrument terughoudend ingezet. Incidenteel gaat het om het aanbrengen van geluidsbegrenzers.
Aanwijzen horecaconcentratiegebied op grond van APV niet noodzakelijk
Het aanwijzen van een horecaconcentratiegebied op grond van de APV (juridische basis in Besluit HSR) is - gelet op de Amelandse situatie, waarin de geluidsoverlast relatief beperkt is – niet aan te bevelen. Het is een arbeidsintensief en ingewikkeld proces, waarbij men de nadelen en voordelen goed tegen elkaar moet afwegen. Uit de gesprekken voorafgaand aan het opstellen van deze beleidsnota kan worden opgemaakt dat er noch een bijzondere behoefte noch een noodzaak is tot aanwijzing van een horecaconcentratiegebied.
Aanwijzing horecaconcentratiegebied: voor- en nadelen
De voordelen van het aanwijzen van een horecaconcentratiegebied op deze grondslag zijn: afstemming met het bestemmingsplan, duidelijkheid over het horecabeleid, door een hogere dichtheid van horeca op één locatie wordt het lopen tussen verschillende horecagelegenheden beperkt, horecagerelateerde overlast wordt beter beheersbaar, verbetering van de veiligheid
De nadelen zijn: belangen bewoners/overige gebruikers concentratiegebied (toename van de geluidsbelasting), monitoring van het referentieniveau vraagt regelmatig inspanning (&kosten), voorafgaand aan aanwijzing is akoestisch onderzoek naar heersend referentieniveau vereist. De geluidsniveaus van de horeca-inrichtingen mogen het referentieniveau niet overschrijden, en ook de binnenniveaus in woningen moeten worden gerespecteerd: Uit het onderzoek naar het referentieniveau zal moeten blijken of daadwerkelijk sprake is van een verruiming van de geluidsnormen bij het aanwijzen van een concentratiegebied.
Derhalve kan beter volstaan worden met een toegespitste regeling in de bestem-mingsplannen (eventueel daar een horecaontwikkelingsgebied aanwijzen), zie paragraaf 4.3, met hierop afgestemde instrumenten. Deze instrumenten betreffen de bestemmingsregeling van de ontwikkelingsgebieden, eventueel in combinatie met een exploitatievergunning (waarmee een gevarieerd aanbod van horeca in het ontwikkelingsgebied kan worden bevorderd) en eventueel een gebiedsdifferentiatie in de APV ten aanzien van openingstijden, terrassen en het aantal toegelaten incidentele festiviteiten.
Horecaconcentratiegebied niet te verwarren met horecaontwikkelingsgebied
Het begrip ‘horecaconcentratiegebied’ op grond van de APV wordt vaak verward met het begrip dat in de ruimtelijke ordening wordt gebruikt voor het ontwikkelen van nieuwe horeca of uitbreiding van bestaande horeca door in bepaalde gebieden beleidsmatig ruimte te bieden. Hiervoor wordt ook de term ‘horecaontwikkelingsgebied’ gehanteerd. Deze ruimte kan worden gecreëerd door ruimte voor groei in het bestemmingsplan op te nemen (door de bestemming ‘Horecadoeleinden’ (of ‘Horecagebied’) toe te kennen en hieraan voorschriften te verbinden die ruimte laten voor een flexibele invulling van de hore-cabestemming), en door in het vestigingsbeleid de nieuwvestiging van horeca in deze gebieden te stimuleren.
Melding geluidsnormen (zie ook paragraaf 4.4.3)
In of buiten horeca-, sport-, en recreatie-inrichtingen kunnen festiviteiten plaatsvinden, waarbij de (vergunde) geluidsnormen worden overschreden. Op grond van het Besluit HSR is het mogelijk per kwartaal 3 maal een overschrijding te melden (dit wordt gewijzigd naar 12 maal per jaar). Naast deze 12 incidentele meldingen, kunnen collectieve festiviteiten worden aangewezen waarbij overschrijding van de geluidsnormen mogelijk is.
Uit de gesprekken is geen knelpunt wat betreft het geluid (geluidsoverlast) gebleken. De problemen die worden geconstateerd hebben bijna altijd te maken met geluidsoverlast in relatie tot de sluiting van horecabedrijven en geluidsoverlast van terrassen.
De gemeente overweegt daarom, in het kader van geluidsbeleid, voor alle dorpen een lager geluidsniveau vast te leggen (met uitzondering van Nes) om vervolgens via nadere eisen maatwerk te leveren voor horecabedrijven.
Voorstel
Wij stellen voor het geluidsbeleid verder uit te werken en de horeca als onderdeel daarvan mee te nemen en daarbij in overleg te treden met Horeca Nederland, afdeling Ameland. De horecavereniging heeft namelijk aangegeven dat het vastleggen van een lager geluidsniveau voor alle dorpen (met uitzondering van Nes) als zeer onwenselijk wordt aangemerkt.
Tevens zal er een centraal meldpunt moeten komen voor klachten over geluidsoverlast.