Jaarlijks vallen er in Nederland bijna 600 doden in het verkeer en zijn er 20.000 ernstig gewonde verkeersslachtoffers. Hierdoor worden veel levens beïnvloedt. Het aantal verkeersdoden is de afgelopen jaren gelukkig wel aanzienlijk gedaald: begin jaren ’70 vielen er nog ruim 3.000 verkeersdoden per jaar. Dit is mede veroorzaakt door een betere infrastructuur, betere voertuigen (gordel- en helmplicht, airbag etc.) en verbeterde regelgeving en verkeersgedrag. Zo zijn er 30 km gebieden, vrij liggende fietspaden en rotondes aangelegd, zijn de regels voor het gebruik van alcohol in het verkeer aangescherpt en is de airbag, autogordel en bromfietshelm verplicht gesteld.

Helaas is aan de daling van het aantal slachtoffers de laatste jaren een eind gekomen. Ook zien we dat de daling van het aantal slachtoffers zich vooral heeft voorgedaan onder auto-inzittenden maar veel minder bij (brom)fietsers, voetgangers en motorrijders. Nieuw fenomeen is de snellere elektrische fiets (e-fiets of e-bike) en de speedbikes. Deze nieuwe fietsen hebben tot aanzienlijk meer slachtoffers geleid. Het vermoeden is dat het aantal ongevallen met e-bikes en speedbikes de komende jaren nog verder toeneemt. In 2017 heeft het Rijk daarom besloten dat de speedbike met helm op de rijbaan thuishoort en zich moet gedragen als een bromfiets. Voor de elektrische fiets overweegt het Rijk de invoering van de helmplicht. De Vereniging Veilig Verkeer Nederland heeft in augustus 2017 de e-bike cursus geïntroduceerd. Deze blijkt een succes.

HUIDIGE SITUATIE GEMEENTE BARENDRECHT

Uit de gegevens van de verkeersongevallen in de gemeente Barendrecht blijkt:

  • - een forse toename (20%) van het aantal verkeersslachtoffers in 2016 ten opzichte van 2014. Dit geldt voor alle leeftijdscategorieën. In 2015 was er een kleine dip. Zie afbeelding 11;
  • - de slachtoffers doen zich voornamelijk voor onder (brom)fietsers en e-bikers. Zie afbeelding 12;
  • - de meeste slachtoffers doen zich voor op de doorgaande rondwegen, ook wel gebiedsontsluitingswegen genoemd;
  • - gelet op de overige locaties vallen er relatief veel slachtoffers in de wijken op erftoegangswegen waar maximaal 30 km/h mag worden gereden. Onderzocht moet worden wat de reden hiervan is;
  • - er doen zich relatief veel ongelukken voor door gevaarlijk rijgedrag.

Afbeelding 11. Het aantal gewonde verkeersslachtoffers en verkeersdoden per leeftijd over de periode 2014 t/m het 2e kwartaal van 2017.

Afbeelding 12. Het aantal gewonde verkeersslachtoffers en verkeersdoden per vervoermiddel over de periode 2014 tot en met het 2e kwartaal 2017

Over de periode 2014 tot en met het 2e kwartaal 2017 haalt de gemeente Barendrecht niet de landelijke doelstelling3Deze doelstelling is vastgesteld in de landelijke Nota Mobiliteit 2020. Voor Barendrecht betekent die doelstelling dat er in 2020 sprake moet zijn van 53% minder verkeersdoden en 34% minder ziekenhuisgewonden ten opzichte van het gemiddelde over de jaren 2001, 2002 en 2003 (respectievelijk 1,7 en 15,7). voor het aantal ziekenhuisgewonde verkeersslachtoffers en het aantal verkeersdoden. Zie afbeelding 13.

Afbeelding 13. Het aantal ziekenhuisgewonde verkeersslachtoffers en verkeersdoden per kwartaal over de periode 2014 tot en met het 2e kwartaal 2017. De groene lijn is de trendlijn. Deze vertoont een stijgende lijn sinds 2016.

Afbeelding 14. Een overzicht van de locaties waar zich ongevallen hebben voorgedaan over de periode 2014 tot en met 2016. Een rode stip wil zeggen dat zich op die locatie minstens één ongeval met lichamelijk letsel heeft voorgedaan.

De meeste kruisingen zijn voorzien van een rotonde, verkeerslichten of fietstunnel. Op die manier is de verkeersveiligheid gewaarborgd. Kritisch is de veiligheidssituatie op de voorrangskruispunten waar 70 km gereden mag worden. Ondanks de hoge snelheid vinden hier relatief weinig ongevallen plaats. Er is dus geen reden om de snelheid te verlagen. Mocht in de toekomst blijken dat het aantal ongevallen toeneemt, dan kan alsnog worden overwogen om de maximumsnelheid te verlagen naar 50 km/h of om de kruisingen aan te passen.

Zie afbeelding 15 voor de huidige categorisering van het wegennet in Barendrecht.

Afbeelding 15. De categorisering van het huidige wegennet in Barendrecht. Donkergroen wil zeggen dat de categorisering ter discussie staat, licht groen betekent 50 km/u, geel betekent 70 km/u. De rode wegen zijn snelwegen. De wegen die niet met een kleur staan weergegeven zijn erftoegangswegen Daar mag niet harder dan 30 km/u worden gereden. Op de ovaal groene bedrijfsterreinen mag maximaal 50 km/u worden gereden. Bij iedere snelheid hoort een bepaalde herkenbare inrichting. Erftoegangswegen zijn bijvoorbeeld voorzien van straatstenen in plaats van asfalt. De stippellijnen zijn wegen buiten de bebouwde kom. Op het merendeel daarvan mag 60 km/u gereden worden.

GEWENSTE SITUATIE

In Barendrecht is sprake van een zeer verkeersveilige infrastructuur. Er zijn nul dodelijke verkeersslachtoffers4De doelstelling nul dodelijke verkeersslachtoffers ook wel genaamd ‘Maak van de 0 een punt’ is onderdeel van het Nationaal Verkeers- en Vervoersplan van het Rijk, het Verkeers- en Vervoersplan van de Provincie Zuid-Holland en het beleid van de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag.. De weggebruikers zijn zich bewust van de gevaren, houden zich netjes aan de verkeersregels en houden rekening met de andere weggebruikers. Alle kinderen krijgen op school een verkeerseducatieprogramma aangeboden. E-bikers dragen helmen en hebben een e-bike cursus gevolgd. De hoofdfietspaden zijn geasfalteerd, breed, zonder al te veel kronkels en zonder obstakels.

DOELSTELLINGEN

Barendrecht heeft de verkeersveiligheid hoog in het vaandel staan, waardoor in de afgelopen tijd de risico’s voor het verkeer aanzienlijk zijn afgenomen. Om de risico’s nog verder terug te dringen en het aantal verkeersslachtoffers te reduceren tot nul, blijft de gemeente Barendrecht zich de komende tien jaar intensief richten op:

  • - verbeteren van de verkeersinfrastructuur waarbij de aandacht speciaal uitgaat naar de rondwegen (ook wel ontsluitingswegen genoemd), de erftoegangswegen, fietspaden, voetpaden en voetgangersoversteekplaatsen. Hier doen zich namelijk de meeste verkeersslachtoffers voor;
  • - beïnvloeden van het gedrag van de weggebruiker zodat deze zich veilig gaat gedragen.

Waarbij we opmerken dat het gedrag van de weggebruiker mede wordt beïnvloed door de verkeersinfrastructuur.

  • - De gemeente Barendrecht blijft de komende 10 jaar doorgaan met het inrichten conform de toegestane snelheid

Het streven is om alle gemeentelijke wegen (binnen de bebouwde kom), binnen 10 jaar aan te laten sluiten bij de landelijk basiskenmerken voor wegontwerp zoals omschreven in het programma Duurzaam Veilig. Dat is een landelijk programma ter verbetering van de verkeersveiligheid van het wegverkeer. Uitgangspunt van dit landelijke programma is dat de verkeersinfrastructuur zodanig is opgebouwd dat weggebruikers begrijpen welk verkeersgedrag van hen wordt verwacht en dat zij begrijpen wat zij van anderen kunnen verwachten.

We noemen hier enkele onderdelen uit het programma Duurzaam Veilig die de gemeente Barendrecht de komende 10 jaar gaat uitvoeren:

  • - het aanpassen van kruispunten of de aanleg van een rotonde, drempels, kruispuntplateau’s of het verwijderen van asfalt op erftoegangswegen;
  • - het nemen van snelheidsremmende maatregelen voor het autoverkeer;
  • - in woonwijken: het aanpassen van 50 km/u wegen in 30 km/u erftoegangswegen;
  • - het verwijderen en aanpassen van onnodige obstakels bij fietspaden.

In bepaalde woonwijken in Barendrecht bevinden zich nog oude geasfalteerde busroutes. De gemeente wil deze zogenaamde grijze wegen inrichten als erftoegangswegen zonder aparte fietsvoorzieningen. Dat betekent dat het asfalt wordt verwijderd en dat er straatstenen worden aangelegd.

Indien de functie van een weg of de hoeveelheid gemotoriseerd verkeer op die weg verandert, overweegt de gemeenten een hercategorisering. Dat wil zeggen dat de toegestane snelheid en de inrichting van de weg worden aangepast.

Sommige oversteekplaatsen voor voetgangers en fietsers en belangrijke (school)routes worden aangepast en voorzien van extra verlichting. Er komen bredere en gestrektere (zonder kronkels) fietspaden. Alle hoofdfietsroutes worden geasfalteerd. Obstakels worden verwijderd.

  • - De gemeente Barendrechts past binnen 5 jaar alle locaties aan waar relatief veel (ernstige) verkeersongevallen plaatsvinden.

De gemeente Barendrecht onderzoekt in 2018 alle locaties waar zich veel relatief veel ongevallen voordoen en maakt voor die locaties een verbeterplan.

  • - De gemeente Barendrecht verleent subsidie aan scholen en ouderen voor verkeerseducatie en -voorlichting

Natuurlijk moeten de wegen in Barendrecht veilig zijn. De gemeente Barendrecht is hier uiterst alert op en treft zonodig maatregelen. Het is echter aan de weggebruikers om de verkeersinfrastructuur ook veilig te gebruiken. Ook op veilige wegen kunnen zich namelijk onveilige situaties en ongevallen voordoen. Om het gedrag te beïnvloedden subsidieert de gemeente Barendrecht 50% en de MRDH de overige 50% van de volgende verkeerseducatie- en voorlichtingsprogramma’s:

  • - het verkeerseducatieprogramma van Veilig Verkeer Nederland (VVN). Dit programma wordt op alle basisscholen in Barendrecht uitgevoerd en eindigt met een verkeersexamen;
  • - een e-bike cursus of opfriscursus voor het autorijden van Veilig Verkeer Nederland bedoeld voor ouderen.

Op middelbare scholen volgen alle leerlingen het programma Totally Traffic 5Totally Traffic is een verkeerseducatieprogramma van het Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid bedoeld voor middelbare scholieren. De MRDH biedt dit programma aan alle scholen in de regio gratis aan..

Gezien de relatief grote betrokkenheid van fietsers bij ongevallen, zijn zij een nadrukkelijke doelgroep voor gedragsbeïnvloeding. De verkeerseducatie en -voorlichting richt zich specifiek op het gebruik van de helm op bromfiets en e-bike, de risico’s van het gebruik van mobiele telefoons in het verkeer, aandacht voor de dode hoek bij auto’s en vrachtauto’s en op het anticiperen op onveilige en onverwachte situaties in het verkeer. De gemeente Barendrecht wil middels deze voorlichting en verkeerseducatie jongeren en volwassen weggebruikers aanspreken op hun gedrag en dit zodanig proberen te beïnvloeden dat zij zich veilig gedragen.